Oostenrijk wil EU-debat van onderaf

Oostenrijk is aan de beurt de Europese Unie voor te zitten. Het komend halfjaar moet het over de Grondwet en Turkije praten, terwijl slechts eenderde van de bevolking de EU steunt....

Het voorzitterschap van de Europese Unie wordt in Brussel wel vergeleken met een half jaar corvee, waaraan meestal weinig eer te behalen valt. Maar dit keer lijkt Oostenrijk, dat afgelopen weekeinde het voorzitterschap overnam, het extra moeilijk te krijgen. Na het rampjaar 2005, waarin de Fransen en de Nederlanders de Grondwet afwezen, zit de EU op een impuls te wachten, maar de Oostenrijkers zelf zijn weinig enthousiast.

Uit een opiniepeiling van de EU blijkt dat de Oostenrijkers zelfs de meest eurosceptische EU-burgers zijn geworden. Slechts 32 procent van hen vindt dat het EU-lidmaatschap een goede zaak is voor hun land. Daarmee scoort Oostenrijk nog lager dan Groot-Brittannië, waar de euroscepsis de mensen bijna in de genen is gaan zitten.

Het wordt voor de Oostenrijkse premier Wolfgang Schüssel het komend halfjaar dus behoedzaam laveren tussen de verwachtingen in Brussel en de euroscepsis van de Oostenrijkers.

Van één zorg is Schüssel in ieder geval af. Op de valreep heeft premier Blair, zijn voorganger als EU-voorzitter, er een akkoord uit weten te slepen over de meerjarenbegroting van de EU.

Oostenrijk moet er nu voor zorgen dat het Europees Parlement, dat ontevreden is over het ‘magere’ compromis van de Britten, zijn goedkeuring geeft aan het pakket. Maar de verwachting is dat de europarlementariërs na wat kleine concessies uiteindelijk toch akkoord zullen gaan. Op veel inschikkelijkheid van Schüssel hoeven de europarlementariërs niet te rekenen. De premier ligt thuis al flink onder vuur, omdat het akkoord inhoudt dat de Oostenrijkers iets meer moeten gaan betalen aan de EU.

Na het fiasco van de referenda over de Grondwet is het volgens Schüssel niet realistisch te verwachten dat de schade meteen kan worden hersteld, maar toch wil hij vóór de zomer een tijdschema presenteren voor de ratificatie van een nieuwe EU-grondwet. Maar daarbij lijkt hem een heel ander scenario voor ogen te staan dan de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die op een methode zint om de oorspronkelijke tekst er alsnog door te krijgen in de 25 EU-landen.

In een interview met de International Herald Tribune liet Schüssel doorschemeren dat hij vindt dat er een nieuwe tekst moet komen, waarbij dit keer niet alleen politici, maar ook wetenschappers, journalisten en anderen betrokken zouden moeten worden. ‘Ik wil voorkomen dat het weer iets van bovenaf wordt’, aldus Schüssel.

Schüssel wil het voorzitterschap verder gebruiken om de EU-landen nog eens te laten nadenken over de verdeling van de bevoegdheden tussen Brussel en de lidstaten. Volgens hem gaat het Hof van Justitie in Luxemburg af en toe te ver in het verleggen van de grenzen van het Europese recht. Zo heeft hij bedenkingen tegen een recente uitspraak van het Hof om vrouwen toe te laten tot gevechtseenheden. Volgens hem zijn dat kwesties waarover de politiek moet beslissen en niet Brussel.

De Oostenrijkse regering zal de komende maanden ook een oplossing moeten zien te vinden voor het geschil tussen de EU-landen over de arbeidstijdenrichtlijn en de dienstenrichtlijn. Daarin staan landen als Frankrijk en Groot-Brittannië lijnrecht tegenover elkaar. Londen is erop gebrand ook de dienstensector te liberaliseren, terwijl Frankrijk bang is dat invoering van de dienstenrichtlijn ertoe zal leiden dat Franse bedrijven zullen worden weggeconcurreerd door bedrijven uit EU-landen met minder sociale regels.

Ook Oostenrijk heeft zijn bedenkingen tegen de maatregel, die nog is opgesteld door de vroegere eurocommissaris Bolkestein. Volgens Schüssel zal de richtlijn waarschijnlijk volledig moeten worden herzien.

Voor Turkije betekent het feit dat Oostenrijk het roer overneemt in de EU een domper. Oostenrijk heeft zich vorig jaar tot op het laatste moment verzet tegen het openen van de toetredingsonderhandelingen met het land en het staat wel vast dat Oostenrijk geen vinger zal verroeren om daar meer vaart achter te zetten.

Daarentegen wil Schüssel wel druk uitoefenen op de andere EU-landen om nog dit voorjaar definitief het groene licht te geven voor Roemenië en Bulgarije, zodat die landen per 1 januari volgend jaar bij de EU komen.

Meer over