Oost-Timor

EINDELIJK is Portugal dan toch verlost van zijn koloniale schandvlek Oost-Timor. Want of de Oost-Timorezen nu voor onafhankelijkheid dan wel voor een autonoom provinciebestuur hebben gekozen, zijn papieren status als kolonie is voorgoed voorbij....

Het waardige en ordelijke verloop van de volksraadpleging was een aangename verrassing. De maandenlange terreur van de door Indonesië bewapende milities had het ergste doen vrezen. Achteraf gezien lijkt het wel of die intimidatiecampagne een planmatig karakter had. Het geweld brak los nadat president Habibie voor het eerst gewag had gemaakt van een mogelijke onafhankelijkheid voor Oost-Timor, en bereikte in april een hoogtepunt met de massamoord in het dorpje Liquisa. Sindsdien is de bevolking stelselmatig geïntimideerd met brandstichting en nieuwe moordpartijen. Toen bleek dat VN-secretaris Annan ernst maakte met zijn waarschuwing dat de volksraadpleging zou worden uitgesteld als het geweld uit de hand liep, hielden de pro-Indonesische bendes zich echter in.

Hebben de pro-Indonesische heethoofden zich spontaan laten leiden door de overweging dat een verpest referendum het aanzien van Indonesië in het buitenland zou schaden? Of was hun eendagspacifisme het gevolg van orders uit Jakarta? Niet van president Habibie, in dat geval, maar eerder van generaal Wiranto, de chef-staf en minister van Defensie. Zijn officieren zouden het liefst zien dat Oost-Timor in een onberispelijke volksraadpleging besloot zijn lot voorgoed aan dat van Indonesië te verbinden.

Uiteindelijk is het dus toch nog goed gekomen met het referendum: bijna alle kiesgerechtigde Oost-Timorezen hebben eraan meegedaan. De stemmen worden op dit moment geteld - niet door hyper-perfectionistische Indonesiërs, maar door VN-medewerkers, wat goede hoop biedt dat de uitslag inderdaad binnen een week bekend kan worden gemaakt.

Maar is het geweld daarmee van de baan? Te vrezen valt van niet. De pro-Indonesische bendes wekken niet de indruk dat ze vrede zullen hebben met de vrij algemeen verwachte keuze voor onafhankelijkheid. Dat legt een zware verantwoordelijkheid op de Indonesische regering, die zich garant heeft gesteld voor een vreedzame gang van zaken, en het aanbod van de VN voor een actieve inzet heeft afgeslagen. Dat laatste is het recht van iedere soevereine natie, mits die er dan ook in slaagt zich van haar taak te kwijten. Het geweld bewijst het tegendeel.

Als straks blijkt dat Oost-Timor voor de vrijheid heeft gekozen, breken er nieuwe tijden aan. De VN moeten dan een overgangsbestuur instellen, waardoor ze voor drie jaar de baas worden in Oost-Timor. De openbare veiligheid geniet de hoogste prioriteit. Hopelijk hebben de VN al een aantal blauwhelmen klaarstaan.

Meer over