Nieuws

Oorlogsgeweld gaat door aan vooravond 9 mei

Het oorlogsgeweld in Oekraïne ging ook afgelopen weekeinde onophoudelijk door, vooral in de Donbas. Meer dan zestig burgers zijn mogelijk gedood bij een Russisch bombardement op een dorpsschool in de regio Loehansk. Pas twee lichamen werden tot nu toe geborgen.

Ben van Raaij
De Canadese premier Justin Trudeau bracht zondag een bezoek aan de Oekraïense hoofdstad Kyiv en voorstad Irpin. De burgemeester van Irpin, Oleksandr Markushyn, beschuldigde Russische soldaten van wreedheden tegen Oekraïense burgers. Beeld AFP
De Canadese premier Justin Trudeau bracht zondag een bezoek aan de Oekraïense hoofdstad Kyiv en voorstad Irpin. De burgemeester van Irpin, Oleksandr Markushyn, beschuldigde Russische soldaten van wreedheden tegen Oekraïense burgers.Beeld AFP

Volgens gouverneur Serhiy Gaidai van Loehansk gooiden Russische strijdkrachten zaterdagmiddag een bom op een school in Bilohorivka waar zeker negentig mensen hun toevlucht hadden gezocht. Na de bominslag brak brand uit. Dertig mensen konden worden geëvacueerd. Het bericht kon niet onafhankelijk worden geverifieerd.

In de zuidelijke havenstad Marioepol zijn volgens zowel de Oekraïense als de Russische autoriteiten nu alle vrouwen, kinderen en ouderen geëvacueerd uit de belegerde Azovstal-staalfabriek, het laatste bolwerk van het Oekraïense verzet in Marioepol. In totaal zouden meer dan driehonderd burgers zijn geëvacueerd uit het ondergrondse tunnelcomplex waarin zij zich wekenlang schuilhielden. De evacuatiepogingen onder bemiddeling van de Verenigde Naties en het Rode Kruis zouden zich nu richten op gewonde soldaten en medisch personeel.

Verzetsstrijders in het Azovstal-complex vechten door

Of ook de resterende verzetsstrijders in het complex (onduidelijk is hoeveel dit er zijn) kunnen worden gered is de vraag. Nu de laatste burgers in veiligheid zijn zou Rusland het complex zo snel mogelijk willen schoonvegen. ‘We blijven vechten zolang we leven’, benadrukte plaatsvervangend commandant Sviatoslav Palamar van het Azov-regiment zondag tijdens een zeldzame online persconferentie. Capitulatie is volgens een andere Azov-officier geen optie omdat de Russen hen na overgave niet zullen sparen. ‘Rusland geeft niets om ons leven.’

Door Rusland gesteunde separatisten zeiden zondag dat 182 geëvacueerde burgers uit de Azovstal-fabriek zijn aangekomen bij een opvanglocatie in de door hen gecontroleerde plaats Bezimenne. Vluchtelingen die naar Oekraïne wilden gaan zouden aan vertegenwoordigers van VN en Rode Kruis zijn overgedragen. Volgens uit Marioepol gevluchte evacués in Zaporizja zijn er nog veel burgers in de stad die weg willen maar niet kunnen. Moskou liet zaterdag weten dat er inmiddels meer dan 1,1 miljoen Oekraïners naar Rusland zijn uitgeweken.

Poetin kondigt de overwinning aan, Zelenski reageert emotioneel

De Russische president Vladimir Poetin stond zondag al stil bij de Dag van de Overwinning, de jaarlijkse viering van de zege op nazi-Duitsland door de geallieerden. Die dag wordt in Rusland op 9 mei gevierd. Ook in de huidige ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne zal Rusland overwinnen, aldus Poetin. ‘Vandaag de dag strijden onze militairen, net als hun voorouders, schouder aan schouder om hun geboorteland te bevrijden van de nazi’s. Dat gebeurt in het vertrouwen dat, net als in 1945, de overwinning aan ons zal zijn.’ Rusland viel Oekraïne naar eigen zeggen binnen om het buurland te ‘demilitariseren’ en ‘denazificeren’.

Poetins tegenhanger, de Oekraïense president Volodimir Zelenski, sloeg in zijn videotoespraak ter gelegenheid van de viering van de overwinning op nazi-Duitsland een heel andere toon aan. ‘De duisternis is na decennia teruggekeerd in Oekraïne’, aldus een emotionele Zelenski, gefilmd in zwartwit voor een gebombardeerd flatgebouw in Borodjanka, nabij Kyiv. ‘Het draagt een ander uniform en gebruikt andere slogans, maar heeft hetzelfde doel.’ Oekraïne zal echter zegevieren, aldus Zelenski. ‘Geen enkel kwaad kan zijn verantwoordelijkheid ontlopen of zich verschuilen in een bunker’ - een nauw verhulde verwijzing naar de laatste dagen van Adolf Hitler.

Groot-Brittannië zegt opnieuw militaire steun toe

Zelenski had later zondag een videoconferentie met de Amerikaanse president Joe Biden en andere leiders van de G7, de zeven belangrijkste industrielanden, in wat een vertoon van westerse eenheid moest zijn aan de vooravond van 9 mei. De G7-leiders spraken af Rusland economisch nog verder te isoleren, onder meer door de import van Russische olie aan banden te leggen. In aanloop naar de videotop zegde Groot-Brittannië Oekraïne nog eens 1,3 miljard pond (1,5 miljard euro) aan militaire steun toe. De VS maakten sancties bekend tegen de drie grootste Russische televisiekanalen en 2600 prominente Russen en Belarussen.

De Amerikaanse First Lady Jill Biden sprak zondag met de Oekraïense presidentsvrouw Olena Zelenska tijdens een kort bezoek aan Oezjhorod, dichtbij de grens met Slowakije. Ook de Canadese premier Justin Trudeau en popzanger Bono brachten verrassingsbezoeken aan Oekraïne, Trudeau was in Kyiv en Irpin, Bono trad op in een metrostation in Kyiv.

De Europese Unie bereikte ook dit weekend geen overeenstemming over een boycot van Russische olie. Komende dagen wordt ‘in een geest van solidariteit’ verder gepraat, lieten de Europese Commissie en EU-voorzitter Frankrijk zondag weten in een gezamenlijke verklaring. Hongarije, Tsjechië en Slowakije willen meer garanties voor de leveringszekerheid van hun energie, als de import van Russische olie stopt. Dit zou kunnen gebeuren door de boycot in deze landen later te laten ingaan. Gesproken wordt over een termijn van twee jaar, terwijl de boycot voor de overige lidstaten al over een half jaar zou moeten ingaan.

Rusland meldt Oekraïense verliezen

De gevechten in Oekraïne gaan intussen door, vooral in de Donbas-regio’s Donetsk en Loehansk en in het zuiden. Het Russische ministerie van Defensie zei zondag dat een Oekraïens marineschip nabij Odesa met een raketaanval was vernietigd. Ook zouden binnen 24 uur vier Oekraïense gevechtsvliegtuigen, vier helikopters en een aanvalsboot zijn vernietigd. De Oekraïense autoriteiten hebben de berichten niet bevestigd.

Oekraïne liet weten dat in de Donbas negen Russische aanvallen waren afgeslagen, waarbij negentien tanks en twintig gevechtsvoertuigen zouden zijn vernietigd. Rond de noordoostelijke stad Kharkiv zouden Oekraïense troepen met een tegenaanval bezig zijn. De belegerde stad Popasna hebben ze echter verlaten. ‘Alles is daar kapot. Onze troepen trokken zich terug naar beter verdedigbare posities’, aldus gouverneur Gaidai van Loehansk.

Meer over