'Oordeel leerzaam voor VN-missies'

Zullen landen terugschrik-ken voor deelname aan VN-missies nu Nederland moet betalen aan familie-leden van 300 Srebrenica-doden?

THEO KOELÉ

'Ik hoop dat politici en militaire commandanten lering trekken uit de uitspraak van de Haagse rechtbank. Militairen moeten er tijdens hun opleiding van doordrongen worden dat ze de dure plicht hebben te voorkomen dat mensen het slachtoffer worden van genocide.'

Jill Coster van Voorhout, als expert op het gebied van internationaal recht verbonden aan The Hague Institute for Global Justice, noemt de uitspraak belangrijk, in de eerste plaats voor Nederland. 'Srebrenica is een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis. De uitspraak doet recht aan wat er is gebeurd.' Ook andere landen die troepen uitzenden onder de vlag van de VN, kunnen er baat bij hebben.

Het nieuws dat de Nederlandse staat aansprakelijk is gesteld voor de deportatie van meer dan 300 Moslimmannen en -jongens ging woensdag razendsnel de wereld over. Volgens de BBC kan de consequentie zijn dat landen terugdeinzen voor het uitzenden van militairen, omdat ze verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor situaties 'die uit de hand lopen'.

undefined

Zullen Nederland en andere VN-lidstaten voortaan huiverig zijn om troepen te leveren, als ze dat al niet waren?

'Vooropgesteld: het gaat om een specifieke zaak, die nog een juridisch vervolg kan krijgen. Bovendien kennen we al sinds halverwege de vorige eeuw het Genocideverdrag. Het werd enkele jaren na de Tweede Wereldoorlog door de VN aangenomen. In het verdrag gaat het zowel om het voorkomen als bestraffen van de misdaad genocide. Landen die deelnamen aan buitenlandse missies kenden dus hun verantwoordelijkheid. Strikt juridisch gezien is er nu niets veranderd. De aansprakelijkheid gold al voordat de Haagse rechter zijn uitspraak deed en voordat de Hoge Raad vorig jaar de Nederlandse staat verantwoordelijk hield voor de dood van drie Moslimmannen. Nieuw is wel, in beide gevallen, de betaling van een schadevergoeding aan nabestaanden.'

undefined

Eind vorige eeuw liepen meer VN-missies (Somalië, Rwanda) op een tragedie uit. Hebben de VN en de lidstaten daarvan geleerd?

'Ja, de drama's hebben tot zelfreflectie geleid. Deze eeuw is er binnen de VN een nieuw concept ontwikkeld: the Responsability to Protect. De bescherming van de bevolking in een operatiegebied heeft een hogere prioriteit gekregen. Die bescherming geldt bij alle missies die de VN kan ontplooien: humanitaire interventies, 'klassieke' vredesoperaties en missies waarbij het gebruik van geweld uitdrukkelijk is toegestaan, ook als de veiligheid van de eigen troepen niet in het geding is. Srebrenica gold als een missie met een beperkt mandaat en beperkte militaire middelen. De vreselijke consequenties daarvan zijn door de rechter vastgesteld. Dat is leerzaam voor toekomstige missies.'

undefined

Meer over