'Ook werknemer wil het liefst snel verzilveren'

'Ik zou tegen iedereen willen zeggen: leid jezelf op. De noodzaak om jezelf als werknemer te scholen is er. Je moet in jezelf investeren....

Professor A. Buitendam van de Erasmus Universiteit Rotterdam, gespecialiseerd in strategisch human resource management, reageert voorzichtig op de enquête van de MarktOnderzoekAssociatie waaruit blijkt dat werknemers niet staan te springen om de lonen te matigen in ruil voor scholing. Die ruil is vlak voor Kerstmis afgesproken tussen de werkgevers- en werknemersorganisaties.

Volgens Buitendam ziet niet iedereen in dat de opkomst van de informatie en communicatietechnologie bijna elke werknemer raakt. ' Een moderne werknemer moet kunnen overstappen, binnen de eigen organisatie, naar een andere organisatie maar ook naar een hele andere sector.'

Buitendam herinnert zich dat hij FNV-voorzitter Lodewijk de Waal in het najaar hoorde zeggen dat loonsverhoging voor hem geen prioriteit heeft. 'Ik vond dat opvallend. Ik kan me voorstellen dat dit bij de leden een negatieve reactie opriep. Het probleem van de vakbond in Nederland is dat ze sterk is in Den Haag, maar niet op de werkvloer. Daardoor heeft de vakbond het zicht verloren op wat de man of vrouw op de werkvloer wil. Die zegt misschien: nee, ik wil een goede loonsverhoging.'

Hoewel de professor denkt dat een deel van de werknemers het belang van scholing onderschat, heeft de voorkeur voor loonsverhoging volgens hem ook een andere reden. 'Sommige werknemers willen die scholing zelf regelen.' Buitendam vindt dat gedrag passen in wat hij noemt de verzilveringsstrategie. 'Veel werkgevers zijn korte-termijngedrag gaan ontwikkelen. Geen wonder dat werknemers dit ook doen. Het past in deze tijd, waarin je veel instabiele werksituaties ziet, door reorganisaties en fusies.

'Werknemers gaan als gevolg daarvan hun eigen zekerheden kopen. Met een hoger loon kunnen ze bijvoorbeeld een koopsompolis afsluiten. Geld dat collectief wordt gespaard voor scholing past niet in een verzilveringsstrategie. Want de werknemer vraagt zich dan af: wannneer kan ik erover beschikken? En: kan ik het gebruiken voor de scholing die ik wil? De vraag is ook altijd of de werknemer het spaarpotje kan meenemen naar een andere werkgever.'

In zijn boek Verzilveren en Verzekeren, dat eind deze maand verschijnt, gaat Buitendam verder in op dat verzilveringsgedrag. Als voorbeeld noemt hij de topmanagers die zichzelf al flink indekken voor de onzekerheden in hun loopbaan. 'Premier Kok noemde dat zelfverrijking. Dat kun je schandalig vinden, maar aan de man in de straat gaat dit voorbij. Die vergelijkt zichzelf met zijn buurman. En niet met de directeur.

'Voor het loonbeleid is dat gedrag van de topmanagers echter wel belangrijk. Want de onzekerheid waar het uit voortkomt, geldt ook voor andere groepen werknemers. Juist daarin ligt de legitimering voor een loonbeleid waarin het belang van de factor arbeid wordt benadrukt. Bedrijven zijn te veel gericht op het belang van de aandeelhouders. Werknemers zouden meer moeten kunnen delen in de opbrengsten van de onderneming.'

Meer over