Bellen metCorrespondent Griekenland

‘Ook op Lampedusa zelf sluiten mensen de ogen voor de migranten’

Het aantal migranten dat per boot op het kleine Italiaanse eiland Lampedusa arriveert, neemt dit jaar weer toe. Sinds 1 januari maakten ruim elfduizend mensen de oversteek vanuit Noord-Afrika, bijna drie keer meer dan vorig jaar. Afgelopen weekend bereikten ruim tweeduizend mensen de kust van het eiland, na een levensgevaarlijke overtocht in gammele boten. Volkskrant-correspondent Rosa van Gool is ter plaatse.

Er is plek voor tweehonderd mensen in de opvang van Lampedusa, maar er zitten nu ongeveer 1.700 mensen. Beeld AP
Er is plek voor tweehonderd mensen in de opvang van Lampedusa, maar er zitten nu ongeveer 1.700 mensen.Beeld AP

Hoe is de situatie op Lampedusa?

‘Afgelopen weekend zijn in ongeveer 24 uur tijd meer dan tweeduizend mensen op het eiland aangekomen. Dat zorgt voor een schok. Het is een heel klein eiland, ongeveer half zo groot als Schiermonnikoog. Toch is er geen migrant te zien. Die zijn allemaal naar de zogenoemde ‘hotspot’ gebracht. Je ziet vooral politie en andere journalisten. Vanwege de strenge coronaregels op het eiland is het hier verder erg stil.’

Die ‘hotspot’, wat is dat voor plek?

‘Het is een soort kamp, met containers. Het is slecht zichtbaar omdat het tussen een aantal heuvels in ligt. Er staan hekken omheen en het wordt zwaarbewaakt. Je komt er absoluut niet in of uit. Achter de hekken bevinden zich vooral jonge mannen, maar ook meer kwetsbare groepen, zoals vrouwen en kinderen.

‘Er is plek voor tweehonderd mensen, nu zijn er ongeveer 1.700 mensen. Iedereen zit dus dicht op elkaar, maar migranten zijn nooit lang op Lampedusa. In tegenstelling tot andere vluchtelingenkampen, zoals op het Griekse eiland Lesbos, waar mensen soms jaren zitten. Hier vertrekken ze vrij snel naar Sicilië, of het Italiaanse vasteland. Gisteravond is bijvoorbeeld al een quarantaineschip vertrokken. Daarna gaan ze naar asielzoekerscentra. Ze vragen asiel aan in Italië maar blijven daar niet altijd, soms reizen ze illegaal door naar Frankrijk, Duitsland of Nederland.’

Waarom komen er nu zoveel mensen naar Lampedusa?

‘Dat nu veel mensen de oversteek maken, ligt onder meer aan de goede weersomstandigheden. Het laat zich moeilijk vergelijken met vorig jaar. Toen was de pandemie net begonnen. Overigens is het aantal migranten groter geweest in de jaren daarvoor, dit is niet de grootste piek ooit.

‘Er zijn ook mensen die denken dat dit komt door de hulpboten van ngo’s, dat soort berichten vind je op sociale media. Maar dit is niet waar, want die boten liggen het overgrote deel van de tijd aan de ketting. Door allerlei administratieve regels mogen ze niet uitvaren, daar zitten ook politieke motieven achter. Iemand omschreef het als ‘een ambulance die niet mag rijden omdat ze te veel verband aan boord hebben’.

‘Tegenstanders zien de ngo-schepen als een soort ‘veerpont’ en pull-factor voor migranten. Maar de afgelopen jaren zijn ze juist erg tegengewerkt. En doordat deze schepen niet mogen uitvaren, is er mogelijk meer druk op Lampedusa. De route naar het eiland is namelijk het kortst en daarmee het veiligst. Zonder de reddingsschepen op zee kiezen meer mensen voor deze route.’

Hoe reageren de inwoners van Lampedusa hierop?

‘Een beetje schouderophalend. Voor hen is dit niet nieuw. Voor veel eilandbewoners voelt het ook ver weg, hoewel ze heel dichtbij zijn. Zij krijgen hun informatie over dit onderwerp via het nieuws, net als Italianen in Rome of Milaan. Op het eiland zijn de migranten nauwelijks zichtbaar. Je hebt vooral met ze te maken als je op zee werkt; dan zie je de boten. Het is voor vissers overigens bij wet verboden ze te helpen. Mensen zijn wel bang dat toeristen wegblijven als Lampedusa de hele tijd in het nieuws is vanwege de migranten. Maar dat heeft de afgelopen jaren de toeristen, vooral Italianen, niet tegengehouden.

‘Er is een soort berusting bij de lokale bevolking. Dit is niet positief, het is een soort moedeloosheid. Zelfs hier zijn er mensen die de ogen voor het probleem sluiten. Ze kijken naar Rome en Brussel voor een oplossing, want dit kan Lampedusa niet alleen oplossen.’

En wat doet Rome? La Repubblica schreef dat premier Mario Draghi meer geld naar Libië wil sturen voor opvang daar, vergelijkbaar met de deal tussen Turkije en de EU. Draghi ontkent. Hoe denkt de Italiaanse politiek over dit onderwerp?

‘Italië stuurt al langer geld naar Libië, dat gegeven is niet nieuw. Maar deze ontwikkelingen zouden die financiële steun een nieuwe impuls kunnen geven. Het is een manier om rechts en extreemrechts de wind uit de zeilen te nemen. Afgelopen weekend ging Matteo Salvini van Lega Nord al vol op het orgel, hij sprak over een ‘invasie’. Giorgia Meloni van de nog rechtsere partij Fratelli d’Italia, pleitte voor een blokkade om de schepen te onderscheppen en terug te sturen. Onethisch en bovendien onhaalbaar.’

Hoe nu verder? Is deze grote groep migranten een voorbode voor de rest van het jaar?

‘Die angst is er wel, maar dat is heel lastig te zeggen. Je kan het niet voorspellen. Zo dachten ze recent nog dat veel mensen vanaf de Afrikaanse kust naar de Canarische Eilanden gingen varen. Dat hield ook opeens op. Maar er zijn nu eenmaal veel mensen die naar Europa willen. ‘Dit wordt een hete zomer’, voorspelde iemand me.’

Meer over