ANALYSE

Ook Nederland verandert door Aylan

Steeds meer Nederlanders willen zich inzetten voor de opvang van migranten. De stemming is omgeslagen van onverschilligheid in compassie. 'De dood komt dichtbij.'

Willem Feenstra
Vluchtelingen bij de Hongaars-Servische grens. Beeld anp
Vluchtelingen bij de Hongaars-Servische grens.Beeld anp

Daar dreef ze dan, het meisje zonder naam, met haar roze jurkje. Haar lijkje verscheen op 19 april aan het wateroppervlak van de Middellandse Zee, nadat ze met honderden lotgenoten was verdronken. Op nog geen drie uur vliegen van Nederland.

Het was een iconisch beeld, net zoals de foto van Aylan Kurdi (3), die woensdag levenloos aanspoelde op het strand van de Turkse badplaats Bodrum. De foto's van de dode peuters verspreidden zich als een olievlek over internet. Ze zijn er mede de reden van dat steeds meer Nederlanders zich willen inzetten voor de opvang van vluchtelingen en hun integratie.

Begin dit jaar was alles nog anders, constateert Annemiek Bots van Vluchtelingenwerk. Enorme aantallen vluchtelingen verdronken. 'Maar er werd om gejuicht. Mensen zeiden: dat scheelt weer uitkeringen. Het debat was gepolariseerd, het was het absolute dieptepunt.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Gaat de Telegraaf met de vluchtelingenadvertentie Bild achterna?

Lees hier de column van Margriet Oostveen over de kracht van de advertentie.

De foto van Aylan, het jongetje dat aanspoelde op het strand van de Turkse badplaats Bodrum. Het beeld ging heel de wereld over. Beeld anp
De foto van Aylan, het jongetje dat aanspoelde op het strand van de Turkse badplaats Bodrum. Het beeld ging heel de wereld over.Beeld anp

Gedurende de zomer kantelde de beeldvorming. Bots: 'Mensen die op vakantie gingen naar Griekse eilanden zagen de vluchtelingen met eigen ogen. De laatste maanden volgen de gruwelijke foto's elkaar zo snel op, dat je er ook in Nederland niet meer omheen kan. De dood komt dichtbij, mensen willen iets doen. Ze denken: alles beter dan nog meer van die lugubere beelden.'

Dat komt Vluchtelingenwerk goed uit. Het aantal mensen dat zich bij de organisatie meldt om te helpen is de afgelopen maanden vertienvoudigd. Meer en meer donaties blijven komen. Particuliere initiatieven schieten als paddenstoelen uit de grond.

Zo verscheen deze week de Facebookpagina 'Ik ben een gastgezin voor een vluchteling', opgezet door een echtpaar uit Apeldoorn. Via een inschrijfformulier kunnen bezoekers zich opgeven om te helpen met de vluchtelingenopvang. Donderdag hadden al meer dan 6.100 personen hun diensten aangeboden.

Spullen

De Facebookpagina is niet het eerste initiatief van particulieren om de vluchtelingen te helpen. Riemer ten Brink uit Haren zet zich al een tijd in voor de vluchtelingen in Calais. Onder de paraplu van hulporganisatie CalAid zamelt hij spullen in. Dat resulteerde in een verzameling tenten, kleding, zaklampen en slaapmatjes. 'Gisteren nog is er een bestelbus vol spullen vanuit Assen hierheen gekomen', vertelt Ten Brink.

De initiatiefnemers van Doneer je Deken zamelden achtergebleven tenten en slaapspullen in op festival Lowlands nadat ze het vluchtelingenkamp in Calais hadden bezocht. Steeds meer mensen sluiten zich bij de organisatie aan. Onder hen de Groningse studente Eke Koopman. 'Toen ik op internet filmpjes zag van kinderen die onder prikkeldraad moeten kruipen, realiseerde ik me hoe mensonterend de situatie is. Ik wil niet meer passief afwachten tot het goed komt.'

Vanwege de overweldigende interesse hebben de initiatiefnemers van Facebookpagina Ik ben een gastgezin voor een vluchteling zich tot het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) gewend voor hulp bij de coördinatie. Het coördineren van alle hulp van vrijwilligers is een dagtaak op zich voor het COA, dat vanwege de duizelingwekkende instroom van vluchtelingen toch al zijn handen vol heeft. Op zijn website vraagt de organisatie mensen zich vooraf te melden als ze willen helpen, in plaats van met een auto vol tweedehandskleding naar het dichtstbijzijnde asielzoekerscentrum te rijden. Woordvoerder Jan-Willem Anholts: 'We kunnen nauwelijks alle aanvragen behandelen.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Vluchtelingen overnachten in een weiland, ergens op de grens tussen Hongarije en Servië. Beeld anp
Vluchtelingen overnachten in een weiland, ergens op de grens tussen Hongarije en Servië.Beeld anp

Burgemeesters

Het COA zou willen dat burgemeesters net zo veel compassie toonden met de vluchtelingen. Niet dat de hulp van vrijwilligers niet welkom is, maar een echt tekort is er aan opvanglocaties. Anholts: 'Deze week redden we het net. Volgende week zijn we vanwege een evenementenhal in Rosmalen ook uit de brand. Daarna moeten we weer zoeken.'

Misschien kan het COA een beroep doen op de 140 prominente Nederlanders die donderdag in een paginagrote advertentie in De Telegraaf hun diensten aanboden. Onder anderen oud-politicus Job Cohen, schrijver Kluun en oud-Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet roepen in de advertentie op tot solidariteit.

'Laten we vanuit samenleving en politiek samen optrekken', schrijven ze. 'Laten we niet langer stil zijn maar alle wijsheid en compassie inzetten voor het bedenken van menswaardige oplossingen. Op ons mag een beroep gedaan worden.'

NPO

De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) kondigde donderdag aan het initiatief van de Bekende Nederlanders te omarmen. 'Humaniteit en de publieke omroep zijn met elkaar verbonden', zegt Shula Rijxman van de raad van bestuur van de NPO. 'Als deze roep vanuit de samenleving opkomt, zijn wij vanzelfsprekend het platform om dit te ondersteunen.'

Om het burgers die vluchtelingen in huis willen nemen makkelijker te maken, moet de politiek drempels wegnemen, vindt de ChristenUnie. Mensen die een zogenoemde 'airbnb for a refugee' beginnen zouden bovendien een vergoeding moeten krijgen. Het COA juicht het 'in principe' toe als mensen vluchtelingen met een verblijfsvergunning in huis nemen. Op dit moment zitten zo'n 13 duizend asielzoekers met een verblijfsstatus in opvangcentra van het COA door een gebrek aan sociale huurwoningen.

Meer over