Reportage

Ook jongeren voelen de pijn van 9/11: ‘Ik ken mijn vader alleen van verhalen’

Soms hebben ze hun vader, hun oom, hun held niet eens gekend, maar zelfs dat doet pijn. Nine Eleven heeft zijn sporen net zozeer nagelaten in de mensen die erbij waren, als in de mensen die op 11 september 2001 nog maar net waren geboren, of zelfs dat niet eens. Ook zonder herinneringen voelen ze pijn, en hebben ze iets te herdenken.

Bezoekers lopen door een van de /11 gedenktekens: een symbolische leegte in Liberty State Park  in Jersey City, New Jersey, waar enkele van de namen van slachtoffers zijn te lezen.  Beeld AFP
Bezoekers lopen door een van de /11 gedenktekens: een symbolische leegte in Liberty State Park in Jersey City, New Jersey, waar enkele van de namen van slachtoffers zijn te lezen.Beeld AFP

Tegenwoordig is Saul Melendez een 21-jarige man met baardgroei, oorbelletjes en een vriendin met lange nepwimpers. Maar op 11 september 2001 was hij een baby van zes maanden oud. Hij wist nog niets van terreuraanslagen, het collectieve Amerikaanse verdriet om duizenden doden, en ook nog niet dat zijn vader er daar een van was.

Vandaag, twintig jaar later, staat de volwassen Saul Melendez met twee vlaggen over zijn schouders op de herdenkingsdienst voor de nabestaanden van 9/11. De ceremonie vindt plaats in New York, onder de schaduw van de enorme Freedom Tower, de wolkenkrabber die het World Trade Center verving. Antonio Melendez, zijn vader, was dertig jaar oud en werkte als kok op de honderdste verdieping.

Saul Melendez’ ouders komen uit Mexico, daarom heeft hij de Mexicaanse vlag over een schouder heen gegooid. Op zijn andere schouder heeft hij een vlag met de namen van alle 2.977 doden. Zijn vaders naam is met een pen omcirkeld. ‘Ik weet dat hij een familieman was en dat hij van wandelen hield’, zegt Melendez, ‘maar ik ken mijn vader alleen van verhalen. Mijn broers en zus hebben nog wel herinneringen aan hem. Soms doet het pijn, ja, als ze die met elkaar bespreken. Ik had erbij willen zijn.’

Saul Melendez komt uit het New Yorkse stadsdeel The Bronx, waar hij een studie sportmanagement doet. Zijn tien jaar oudere broer werd zijn vaderfiguur. Die figuur heeft hij daardoor nooit echt gemist. ‘Behalve tijdens het voetballen, dan mis ik hem aan de zijlijn’, zegt hij, ‘juichend en trots.’

Saul Melendez Beeld Maral Noshad Sharifi
Saul MelendezBeeld Maral Noshad Sharifi

Melendez is een van enkele duizenden nabestaanden die op deze zonnige zaterdagochtend naar het zuiden van Manhattan zijn afgereisd om de jaarlijkse herdenkingsdienst bij te wonen. Op een podium omringd door bomen, lezen nabestaanden de namen van de bijna drieduizend slachtoffers op, een proces dat uren duurt. Sommige delen anekdotes, vertellen huilend dat ze de glimlach van hun overleden vader iedere dag op het gezicht van hun zoon terugzien.

Een vrouw sluit haar ogen bij de nationale herdenkingsbijeenkomst van 9/11 in New York. Beeld AFP
Een vrouw sluit haar ogen bij de nationale herdenkingsbijeenkomst van 9/11 in New York.Beeld AFP

Precies op de tijdstippen waarop de vliegtuigen zich twintig jaar geleden in de gebouwen boorden, worden stiltes gehouden van een minuut. Het plein is afgezet door agenten, secret service-leden, mannen met mitrailleurs. De Amerikaanse president Joe Biden is aanwezig en staat samen met oud-presidenten Barack Obama en Bill Clinton in het publiek, maar ze mogen niks zeggen. De ceremonie draait om herinneringen aan de doden en het verdriet van hun nabestaanden.

Tijdens iedere nieuwe viering wordt de groep nabestaanden van de terreuraanslagen kleiner en de groep die géén herinneringen heeft aan de aanslag groter. Velen houden foto’s in de lucht van hun familielid of oud-collega bij de brandweer of politie. Anderen hebben die op hun T-shirts geprint met een jaartal eronder en: In loving memory of.

‘Op mijn school zien mijn klasgenoten Nine Eleven al als een historische gebeurtenis’, zegt Rain Weinstein, een middelbare scholier met een korte krullencoup, uit Florida. ‘Niet meer iets waar echte mensen aan verbonden zijn.’ Logisch, vindt ze: naarmate de jaren verstrijken zullen mensen deze dag op een andere manier gaan beleven.

Rain Weinstein  Beeld Maral Noshad Sharifi
Rain WeinsteinBeeld Maral Noshad Sharifi

Maar voor de 16-jarige Weinstein, die een donkerblauw T-shirt draagt ter ere van ‘onze gevallen held Gerry Schrang’, is de datum nog wel iets emotioneels. Ook al werd ze pas vier jaar na de aanslagen geboren, ook al heeft ze haar omgekomen brandweeroom nog nooit ontmoet, óók voor Weinstein is 9/11 een trauma. Wanneer een jong blond meisje op het podium vertelt dat ze háár oom ook nooit heeft kunnen ontmoeten, maar wel door hem is geïnspireerd om brandweervrouw te worden, barst Weinstein in tranen uit. Ze leunt op de schouder van haar broertje, samen huilen ze hun gezichten rood.

‘Je weet niet wat je met je gevoelens aan moet’, zegt Weinstein. Aan de ene kant wil je die held ontmoeten over wie iedereen constant praat. Aan de andere kant is het ook gewoon een vreemde, legt ze uit. ‘Toen dat meisje over haar oom begon, voelde het alsof zij mij wel begreep.’

Sommige jonge nabestaanden vertellen dat ze baby- en kinderfoto’s doorspitten van hun overleden familieleden, in de hoop een herinnering op te roepen. Een 23-jarige vrouw vertelt dat haar vader, die op 11 september zijn broer verloor, vervolgens jarenlang uit haar leven verdween. Een 26-jarige man vertelt dat hij na het verlies van zijn oom angstaanvallen ontwikkelde en dacht dat er onder zijn bed, in zijn kast, overal Osama bin Ladens verstopt zaten. Of ze er nu bij waren of niet, de gevolgen van de aanslag worden ook gedragen door de kinderen.

John Whelan (rechts) en zijn vriend  Beeld Maral Noshad Sharifi
John Whelan (rechts) en zijn vriendBeeld Maral Noshad Sharifi

Bij de ceremonie van tien jaar geleden werd een monument onthuld voor de slachtoffers van 11 september 2001: twee laaggelegen waterbakken markeren de plaatsen waar twee torens stonden. John Whelan, 21 jaar, uit Long Beach, New York, leunt op de plek waar zijn ooms naam staat gegraveerd. Achter hem valt een waterval klotsend neer in de memorial pool. ‘Als ik foto’s en videos zie van mijn oom met mijn ouders, dan breekt mijn hart’, zegt Whelan. ‘Hij was zo jong en ze waren zo close met elkaar. Zij hebben het wel echt het zwaarst.’

De vriend van Whelan is vandaag met hem mee. Hij was nog niet geboren tijdens de aanslagen, voelt zich er ‘eerlijk gezegd’ niet zo verbonden mee. ‘Je verbindt je altijd meer met wat je meemaakt. Voor ons zijn dat weer andere nare gebeurtenissen, zoals grote schietpartijen op scholen.’ Maar niemand zal Nine Eleven vergeten, zegt hij. ‘Ik weet toch ook nog wat Pearl Harbor is?’

Meer over