'Ook in Glastonbury is geld het belangrijkste'

Al eeuwenlang zoeken kunstenaars elkaars gezelschap. Ze zonderen zich en groupe af om een alternatief voor de burgermaatschappij te creëren....

Het was pure magie. Ze hadden de hele nacht in Londen gefeest, herinnert David Wilkinson zich, en waren op nieuwjaarsochtend naar Glastonbury gereden. Zestien was hij, en vol van yoga en meditatie. De zon kwam net op. Heel de hemel kleurde rose, op de velden lag sneeuw. En toen zag hij de Tor, die vreemde heuvel met de middeleeuwse toren erop. De Tor verrees boven het slaperige stadje als een 'aardedier dat zijn ruggewervel kromde'.

Steeds weer werd David naar Glastonbury getrokken en sinds afgelopen winter woont hij er, als één van de vele moderne pelgrims die sinds de jaren zestig in dit stadje hun zieleheil zoeken. Op straat pik je ze er zo uit. De hippiemode kent geen seizoenen. Laat je haar in dreadlocks klitten, neem een paarse fladderbroek of flobberrok, plak een indiase stip op je voorhoofd, loop op blote voeten, zit op de stoep - en ze weten wie je bent.

Zijn eerste winter viel tegen, zegt David (midden twintig). Iedereen is op zoek, maar naar wat? Jonge hippies uit Duitsland, gefrustreerde travellers met oude bussen uit Engeland, zoekende Amerikanen, New Age-adepten met poen. Ze zijn tegen het kapitaal, het materialisme of de wereld in het algemeen en zoeken een spiritueler leven. Of verlangen simpelweg naar 'hippies, love and peace en alles wat je in een klein Duits dorp niet kunt doen.' (Anne, 21)

David: 'Als al die mensen dag in dag uit in de enige hoofdstraat op en neer lopen, heeft dat wel iets naargeestigs.'

Op het eerste gezicht is Glastonbury een keurig Engels plaatsje, gelegen in een prachtig groene, heuvelachtige omgeving, zo'n anderhalf uur rijden westwaards van Londen. Heggen, gazons en vitrages als overal. Een paar pubs, een pleintje met een monument. Niets bijzonders. Alleen de hippievogels op straat verraden een andere wereld. En de winkelramen. HEALING AVAILABLE NOW!

Alle religies zijn er te koop. In de etalages liggen boeddha's, Afrikaanse fetisjen, Madonna's en geneeskrachtige kristallen. Boeken over King Arthur en druïden zijn er, maar ook over Celtic Latin-American Harpmusic. In de vele theeshops en vegetarische eethuisjes, waar het geurt naar wierook en klinkt naar New Age, wordt op tal van kleurige flyers een gouden toekomst beloofd: kom naar onze workshop lichaamsontwaken, geniet de holistische tuincultuur, loop de energiecirkel - 'Vier de magie van je eigen uniek zijn'.

Glastonbury trekt al sinds eeuwen pelgrims uit alle windrichtingen. De grond zit barstensvol mythologie en geschiedenis. Toen Avalon nog een eiland was, omringd door zompige moerassen, dansten de Kelten al op de heilige Tor. De eerste christelijke kerk zou in Glastonbury gesticht zijn door een volle oom van Jezus Christus, Jozef van Arimathea. Je kunt er, als je het wilt geloven, het graf van King Arthur én de heilige graal vinden. Er is een bron met rood water, er leven heilige bomen van minstens tweeduizend jaar oud, en, voor wie het voelen kan, zijn er de aardstralen, die elkaar bij de Tor liefst vier keer kruisen. Daarbij komt een 'ongelooflijke energie vrij die recht naar de aarde en je hart gaat' (Roland Pargeter, spiritueel gids op afspraak).

Niet dat deze ongekende geestesvrijheid ook grote kunstenaars heeft voortgebracht. De artiest of kunstenaar uit Glastonbury is doorgaans óók workshoporganisator, leraar, spiritueel gids, schrijver, reisleider, klusjesman of uitkeringstrekker. Het stadje is zijn wereld. Hij treedt 's avonds op in de Assembly Rooms, het culturele centrum van de alternatieve gemeenschap, en verkoopt zijn spirituele literatuur, kralenkettingen, edelstenen en schilderijen van mysterieuze godinnen in winkeltjes met namen als The White Spring en Gothic Image.

En de kunstenaar droomt. Kathy Jones (genezer, schrijver, tarotlezer en specialist in godinnen) droomt over een Sanctuary waarin alle religies samenkomen. Ze geeft je tekeningen en folders. Een Engelse Taj Mahal wordt het, met koepels, tapijten, fonteinen en gekleurd licht; a new vision for a new millenium.

Maar een droom kan verkeerd aflopen. Vraag het Catherine Milne, net vijftig. Ze woont in een eenvoudige tweekamerwoning. Bed op de vloer, huisaltaar met zelfgemaakte godjes en wierook, surrealistisch getinte schilderijen aan de wand en op de ezel. Zestien jaar geleden kwam ze uit Londen naar Glastonbury. Er was toen nog een gevoel van verbondenheid, zegt ze. Samen 's nachts naar de Tor, je liep zó bij elkaar naar binnen. Maar nu? De kunstscène stelt tot haar teleurstelling weinig voor, en de idealen van vroeger zijn verdwenen. 'Ook in Glastonbury is geld het belangrijkste geworden.'

Je hoort het vaker, van de idealisten van vroeger. In de jaren zeventig zouden ze de wereld veranderen, te beginnen in Glastonbury. Maar wat is daarvan geworden? De hippies runnen nu dure New Age-workshops, winkels en vegetarische restaurants. 'Het is hier volkomen vastgeroest', zegt Liz Beech (schrijfster, schilder, ex-activiste). 'Welke nieuwe uitdaging hebben zij de wereld nog te bieden?'

Maar, zegt Ronald Pargeter dan, de spiritueel gids op afspraak (honderd gulden voor een middag): 'Vroeger liep ik als Jezus op blote voeten en deed ik alles voor niks. Daar heb ik geen zin meer in.'

Er wordt geroddeld, er wordt gemord onder de alternatievelingen. Net nu de lokale bevolking er eindelijk van doordrongen raakt dat New Age ook voor hen de toekomst is. De middenstanders heben erover vergaderd, zegt een New Age-winkelier. Ze hebben rekensommen gemaakt. En wat bleek? Glastonbury kan allang niet meer leven van de veehandel en de leerfabricage. New Age-toerisme is de grootste business. Werkelijk, zegt de New Age-winkelier, zij heeft nog nooit zoveel goodwill van de locals gevoeld (al blijven de zeikers onder hen natuurlijk wel boze brieven schrijven naar de Central Somerset Gazette: 'Waarom moeten wij jaar in jaar uit geïntimideerd worden door de hippies?')

David, uit Londen, weet wat hem te doen staat. Als zelfs de lokale bevolking voor New Age valt, zegt dat hoe commercieel Glastonbury is geworden. Wie zit er nou te wachten op een volgende winkel vol kristallen? 'De mensen worden ziek van het spirituele materialisme.' Hij heeft daarom vorige week de eerste galerie voor moderne kunst geopend. Aan huis, twee kamers groot, rieten matjes op de grond, abstracte schilderijen aan de wand. Hij gaat op Internet, hij heeft advertenties geplaatst - WANTED: ARTISTS -, hij wil kaarten verkopen, hij zal . . .

De spiritueel gids, Roland Pargeter, glimlacht. In Glastonbury, zegt hij, zullen de ideeën veranderen, dat zie je, maar de zucht naar utopia zal er altijd bestaan. Hij wappert met zijn handen: voel de aardstralen, de eeuwenoude energieën! Het zit allemaal in de grond. Voor wie diep wil graven.

Judith Koelemeijer

Dit is de vijfde aflevering in een serie die op dinsdag en zaterdag verschijnt. De eerste aflevering verscheen 11 juli.

Meer over