DagkoersenUw politieke nieuwsbrief

Ook het Binnenhof valt stil door coronavirus

Minister-president Mark Rutte.Beeld ANP

Goedemiddag,
Een Tweede Kamer met een lege agenda, een toespraak van de premier aan de natie op live televisie, een kabinet dat bereid is tot alles om de economie te redden: het zijn uitzonderlijke tijden, en dat allemaal door het coronavirus.

Hier zijn uw Dagkoersen. Voorlopig de laatste, nu de Tweede Kamer haar deuren (zo goed als) sluit en het coronavirus het politieke nieuws verdrijft. Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen kan de komende tijd in dit liveblog en door u aan te melden voor onze andere nieuwsbrieven.

Daarna deze politieke nieuwsbrief van maandag t/m donderdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

BINNENHOF DICHT
Kamer maakt noodstop

In tijden van crisis is de eerste reflex van de Tweede Kamer om de troepen bijeen te roepen, ook als de Kamerleden daarvoor hun zomervakantie moeten afbreken. Denk aan de ramp met de MH17, of het verlenen van financiële noodsteun aan Griekenland. Dat het Binnenhof zijn poorten bij rampspoed juist sluit, gaat tegen de natuur van de politiek in: de laatste keer was in 1953, toen de Kamerleden na de Watersnoodramp de ruimte kregen om mee te helpen in de getroffen gebieden.

Het onderstreept de omvang van de coronacrisis, want 67 jaar na de Watersnoodramp gaat de Kamer opnieuw (grotendeels) dicht. Tot 6 april komt de Nederlandse volksvertegenwoordiging nauwelijks nog samen op het Binnenhof. Uitzondering zijn debatten over coronabeleid in zo klein mogelijk gezelschap, de eerste keer is gepland voor komende woensdag.

Het besluit om vrijwel de hele politieke agenda leeg te vegen is genomen door Kamervoorzitter Arib, na overleg met de fractievoorzitters van alle partijen. Zij vinden het belangrijk om een voorbeeldfunctie te vervullen, maar worden ook geconfronteerd met de praktische gevolgen als veel Kamerleden aan huis zijn gekluisterd. De Kamer kan volgens de regels alleen vergaderen en stemmen als meer dan de helft van het aantal leden aanwezig is, in of rond de vergaderzaal. 

Dat betekent niet dat ministers de komende weken overal mee kunnen wegkomen. Arib benadrukt dat de Kamer het kabinet blijft controleren, door schriftelijke vragen te stellen en debatten zo nodig schriftelijk te voeren. De ministers mogen laten weten welke beleidsonderwerpen écht niet kunnen wachten tot na het wegebben van het coronavirus omdat de maatschappelijke gevolgen anders te groot zijn.

Daarmee slaat het parlement een onbetreden pad in, samen met de rest van het land. Generaties Nederlanders kunnen het jaartal van de Watersnoodramp opdreunen; afhankelijk van de afloop kan dat voor de coronacrisis ook zomaar gaan gelden.

PREMIER OP TV
Rutte spreekt natie toe

Bijna net zo historisch als de semi-sluiting van het parlement is een live toespraak op televisie van de premier. Vanavond geeft Mark Rutte een ‘address to the nation’ over de coronacrisis, om de bevolking bij te praten en een hart onder de riem te steken.

Joop den Uyl was de laatste premier die in 1973 op vergelijkbare wijze de natie toesprak, tijdens de oliecrisis. Benzine ging voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog op de bon. ‘Wees zuinig met elektriciteit. Zet de verwarming wat lager en eerder af.’ De wereld van voor de oliecrisis zou niet meer terugkomen, voorspelde Den Uyl. ‘Bepaalde uitzichten vallen daardoor weg. Maar ons bestaan hoeft er niet ongelukkiger op te worden.’

 Vanaf 19 uur is Rutte te zien bij NOS en RTL, zowel op tv als met een livestream op internet. Voor hen die dan aan het werk zijn zal de toespraak ook worden uitgezonden door de meeste radiozenders.

KLAP VOOR ECONOMIE
Hoekstra’s diepe zakken

Net zo ongewis als de uiteindelijke consequenties voor de volksgezondheid zijn die voor de economie. Vorige week probeerde minister Hoekstra van Financiën de gemoederen op de financiële markten te bedaren - ‘onze zakken zijn echt heel diep en ik ben bereid om ze allemaal te legen’ - maar de realiteit is dat niemand, ook Hoekstra niet, weet hoeveel geld er nodig zal zijn om de Nederlandse economie overeind te houden.

Zeker is dat veel bedrijven in de transport, de horeca en de reissector in de problemen zullen raken. Vandaag werd bekend dat al 20 duizend Nederlandse bedrijven werktijdverkorting hebben aangevraagd, wat inhoudt dat werknemers minder gaan werken. Voor de uren die zij mislopen kunnen ze een ww-uitkering aanvragen. Alsnog zullen veel ondernemers, afhankelijk van hoe lang de crisis voortduurt, de afgrond dichterbij zien komen.

Grote zorgen zijn er over de toekomst van KLM, dat tot 90 procent van haar vluchten schrapt omdat landen hun grenzen dichtgooien en er nauwelijks meer tickets worden verkocht. Ook voor de luchtvaartmaatschappij, van niet gering belang voor de Nederlandse economie, had Hoekstra mooie woorden klaar. In het tv-programma Buitenhof zei de minister zondag dat hij ‘alles op alles’ zal zetten om Air France-KLM, samen met de Fransen, in leven te houden. Wat dat precies inhoudt, moet de komende weken blijken.

ANDER CORONANIEUWS
Dicht voor asielzoekers

Het coronavirus heeft verstrekkende gevolgen voor asielzoekers die in Nederland arriveren: zij worden tijdelijk niet meer opgevangen. Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid schrijft in een brief aan de Kamer dat asielzoekers een te groot risico voor de volksgezondheid vormen omdat niet duidelijk is welke landen zij op weg naar Nederland hebben doorkruist.

Wiebes weer onhandig

Eric Wiebes heeft zich (opnieuw) niet populair gemaakt. De minister van Economische Zaken zei in het tv-programma WNL op Zondag dat de miljoen zzp’ers in Nederland niet hoeven te rekenen op extra financiële steun omdat zij er zelf voor kozen zelfstandige te zijn. ‘Deze mensen hebben zelf bewust dat risico genomen.’ Daarmee voorbijgaand aan het feit dat genoeg zzp’ers liever een contract zouden hebben.

Minister Eric Wiebes.Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze politieke nieuwsbrief van maandag t/m donderdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over