AchtergrondCORONAREGELS

Ook GGD’s slaan alarm, vlak voor de coronapersconferentie van het Kabinet

Na het RIVM slaan nu de GGD’s alarm, net voor de persconferentie van premier Rutte en minister De Jonge donderdagavond. Als mensen zich niet aan de coronaregels houden, wordt het lastig om bron- en contactonderzoeken uit te voeren, waarschuwt de koepel van de 25 GGD’s.

Drukte op straat in Groningen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Vooral ‘jongeren’ onder de 40 bezoeken steeds meer feestjes en lappen de anderhalvemeterregel aan hun laars. Opvallend is ook dat meer van hen geen gehoor geven aan het dringende verzoek van GGD’s om in thuisquarantaine te gaan, na nauw contact met een met corona besmet persoon. Ook verzwijgen sommige besmette personen bewust hun contacten voor de GGD’s. Intussen zien de GGD’s steeds meer clusters van meer dan drie besmettingen ontstaan, in de horeca, en door andere te uitbundige sociale ontmoetingen.

‘Wij zien steeds meer besmettingen sinds 7 juli, veel meer dan we hadden verwacht houden mensen zich niet meer aan de regels’, zegt GGD-directeur Sjaak de Gouw namens de 25 Nederlandse regionale gezondheidsdiensten. ‘Het is voor ons dweilen met de kraan open met een contactonderzoek als een besmet persoon met meer dan honderd mensen contact heeft gehad. Om doden te voorkomen moeten mensen weer de urgentie voelen de regels na te leven.’

Gedrag

Het leek zo goed te gaan, met een gestaag dalende lijn. Maar de laatste weken loopt het aantal coronabesmettingen snel op, vooral in de vier grote steden en in de regio’s West-Brabant en Hollands Midden. Het aantal is de afgelopen week bijna verdubbeld, naar 2.588.

Die toename is het directe gevolg van gedrag, aldus de GGD’s. ‘Soms bellen we iemand die in thuisquarantaine zou moeten zijn en blijkt die door de supermarkt te lopen’, zegt een woordvoerder van de GGD Rotterdam Rijnmond.

Straatbeeld van Goes. In de Zeeuwse plaats zijn de laatste dagen opvallend veel gevallen van het coronavirus vastgesteld.Beeld ANP

 ‘De feestjes worden grootschaliger. Er zijn ook veel inhaalfeesten en bruiloften die eerder waren afgelast’, zegt De Gouw. ‘Mensen vinden dat ze het feest lang genoeg hebben uitgesteld en dat er weer gedanst mag worden. Maar zij weten misschien niet dat het aantal ziekenhuisopnamen door corona alweer stijgt.’

Studenten

In de regio Amsterdam zien ze drie opvallende besmettingslijnen: in de horeca, onder migrantengroepen en onder studenten. ‘Mensen gaan weer naar het café net als vroeger, de protocollen worden minder nageleefd’, zegt de woordvoerder van burgemeester Femke Halsema. ‘Ook zien we veel besmettingen rond bruiloften en hennafeesten in Nieuw-West, waar vieringen vaak plaatsvinden in grotere familieverbanden. En dan zijn er nog de besmettingen onder studenten.’

Veel GGD’s noemen met name de studenten als het gaat om het weigeren om inzicht te geven in hun contacten. Dat zou ‘verklikken’ zijn. Of ze stemmen hun verhalen op elkaar af om bijvoorbeeld een organisator van een illegaal feest uit de wind te houden. Of ze nemen domweg de telefoon niet op als de GGD belt. ‘Maar niet alle studenten zijn zo, het Amsterdamse Studenten Corps heeft voorbeeldig meegewerkt na een geconstateerde besmetting’, beklemtoont de burgemeesterswoordvoerder. ‘Zij hebben hun ontgroening stilgelegd.’

Motiveren

De overheid versoepelde het coronaregime per 1 juni, toen ging ook de horeca weer open. Met een testmogelijkheid voor iedereen met milde klachten en het opschalen van het bron- en contactonderzoek moest dan het virus in toom worden gehouden. ‘Maar als mensen zich niet aan de regels houden, werkt het opgezette systeem niet’, zegt De Gouw. 

De GGD’s gaan proberen in hun gesprekken mensen nog sterker te motiveren thuis te blijven in belang van de volksgezondheid. Maar dwangmiddelen inzetten is volgens De Gouw juridisch lastig. ‘Misschien dat er een betere compensatieregeling kan komen voor bijvoorbeeld zzp’ers die inkomsten mislopen tijdens de thuisquarantaine. En de GGD’s moeten er voor zorgen dat mensen zo snel mogelijk kunnen worden getest en dat het contactonderzoek vlot begint.’

Nederlanders houden zich minder aan de coronaregels dan in het begin van de crisis, blijkt ook uit onderzoek van het Britse onderzoeksbureau Yougov. Dat houdt in ruim twintig landen bij in hoeverre mensen hun gedrag aanpassen aan het coronavirus. Veel minder vaak dan in april mijden Nederlanders drukke plaatsen en bijeenkomsten. Ook werken minder mensen thuis. Zo’n zes op de tien Nederlanders bedekt zijn mond altijd bij een hoest- of niesbui, 8 procent doet dat nooit.

Je handen ‘stuk wassen’, dat doen de respondenten nog steeds ongeveer even vaak als in het begin van de crisis. Iets meer dan de helft van de Nederlanders wast altijd de handen met water en zeep. Een klein deel doet dat nooit, overigens de zelfde groep die ook zegt te hoesten zonder zijn mond te bedekken.

In Amsterdam vinden ze de situatie zorgelijk. Afgelopen week had in die regio 5 procent van de bezoekers van de teststraat een positieve uitslag, ruim twee keer zoveel als de week ervoor. De meeste besmette personen zijn twintigers, met grote sociale netwerken. Neem je verantwoordelijkheid en hou je aan de regels, is de boodschap die de veiligheidsregio iedereen wil meegeven, net als de GGD’s. ‘Als de bereidheid om je aan de regels te houden afneemt, hebben we een groot probleem’, zegt de woordvoerder. ‘We moeten het met z’n allen doen.’

Toename besmettingen zet kabinet onder druk: mogelijk donderdag aanscherping maatregelen

Met het stijgend aantal besmettingen neemt ook de druk op het kabinet toe om meer te doen in de strijd tegen het coronavirus. Mogelijk kondigen premier Rutte en minister De Jonge (Volksgezondheid) donderdagavond op hun persconferentie al nieuwe maatregelen aan.

‘Jaahaa, weer een twijfelgeval!’ De lastige praktijk van een plaatselijke coronamaatregel

Sinds woensdag geldt er op drukke plaatsen in Amsterdam een mondkapjesplicht. Wat dat betekent is niet voor iedereen duidelijk. En dan: ‘Waarom wij wel maar de Dappermarkt niet?’

Kapjesplicht Rotterdam: twijfel, tevredenheid, argwaan en verzet

Dertig mensen die woensdag in het centrum van Rotterdam tegen de mondkapjesplicht demonstreerden, hebben een boete van 95 euro gekregen. We spraken mondkapjesdragers en -weigeraars in Rotterdam. ‘Het is een gekte, we wandelen allemaal in een nachtmerrie.’

Meer over