Ook de NAVO balanceert op de rand van oorlog

'U denkt misschien, dat wordt een eitje. Maar het wordt géén eitje.' Aan het woord: minister van Defensie, Frank de Grave, ten overstaan van de militairen die op het punt staan naar Macedonië af te reizen om wapens in te zamelen....

De minister heeft in de Tweede Kamer het ei-woord niet uitgesproken. Daar past een ander idioom: 'De regering meent dat een bijdrage aan Essential Harvest, gevolg gevend aan het militaire advies van de CDS, indachtig de met Uw Kamer uitvoerig te bespreken aandachtspunten uit het zojuist door de regering aangepaste toetsingskader en de adviezen van de commissies Bakker, Stakker en Wakker, daarbij betrekkend de huidige situatie in Macedonië waar slechts sprake is van incidentele schendingen van het bestand, overwegende het vertrouwenwekkende karakter van de NAVO-operatie die de militaire taak overschaduwt, alsmede de ruimhartige deelname van andere bondgenoten aan Essential Harvest, met inachtneming van de militaire risico's die door professionele elementen uit mijn staf, zijnde niet mijzelf, al draag ik helaas wel de politieke verantwoordelijkheid voor hun gedragingen, als 'aanvaardbaar' zijn geschat, alles overwegende, en vanzelfsprekend in nauw overleg met Uw Kamer, verantwoord is.'

Daarna vraagt de Kamer doorgaans - de aard van de operatie doet er niet toe - naar de exit-strategie. Voor de troepen, wel te verstaan, niet voor het bondgenootschap zelf. Iemand mompelt nog 'escalatiedominantie' en dan is het uit.

Hoe je het ook formuleert, de dertig dagen van Essential Harvest zijn inderdaad geen eitje. Waarom hebben de bondgenoten zo voorzichtig ingezet? Omdat de Macedonische regering daarom vroeg, zegt secretaris-generaal Robertson, en omdat er geen militaire oplossingen voorhanden zijn. En, wie weet, speelden ook minder verheven overwegingen een rol: de Amerikaanse onwil nieuwe taken op de Balkan te aanvaarden; het gebrek aan Europese troepen voor nog een vredesmacht op de Balkan; de herinnering aan het verloop van de Kosovo-Oorlog; en de angst voor het 'Noord-Ierland-scenario', waarbij Albanese rebellen zich tegen de NAVO-troepen in Kosovo én Macedonië keren.

Of Essential Harvest een ramp oplevert, of een Nobelprijs voor de westerse bemiddelaars die het akkoord van Ohrid uit de grond stampten, moet nog blijken. Zeker is dat de inspanningen een akkoord hebben opgeleverd dat de minderheidsrechten garandeert en uitgaat van het behoud van één Macedonië. Zeker is ook dat Macedonië in feite al is opgedeeld in regerings- en rebellengebied - en dat de NAVO daartegen niets onderneemt.

Is een verblijf van dertig dagen en een oogst van 3300 wapens genoeg om het vredesproces te doen slagen? Robertson heeft al aangegeven dat het heel moeilijk zal zijn binnen de NAVO consensus te bereiken over een nieuwe operatie in Macedonië. Maar omdat men ook binnen de alliantie vreest voor een 'machtsvacuüm' na het vertrek van de troepen, wordt aangestuurd op een 'opvolgersmacht' van OVSE en/of EU-waarnemers. De hoop is dat minimaal machtsvertoon maximaal effect zal sorteren - al hebben eerdere Balkan-conflicten geleerd dat alleen diplomatie vaak niet volstaat en dat het niet tot aanbeveling strekt agressie te belonen.

Misschien is Macedonië anders - en zullen de Albanese rebellen zich weer het uniform van de door de VN-gefinancierde 'Kosovo Protection Force' aanmeten. Of zich wederom op de illegale wapen- en drugshandel storten. Dan mag de vlag worden uitgehangen, want een oorlog winnen zonder hem te vechten is een huzarenstukje.

Zo niet, dan moet de alliantie terug naar af - onder slechtere voorwaarden dan zes maanden geleden. Robertson schreef woensdag in de Financial Times dat er 'eenvoudigweg geen lange-termijnrol voor de NAVO is in Macedonië'. Die vaststelling gaat eraan voorbij dat er voor de bondgenoten te veel op het spel staat om lijdzaam toe te kunnen zien als het na Essential Harvest tóch mis gaat.

Weglopen is geen optie.

Het zijn daarom niet alleen dertig spannende dagen in Macedonië, maar óók in de NAVO-hoofdsteden. Als het land na Essential Harvest alsnog in een burgeroorlog afglijdt, heeft de alliantie een groot militair probleem. Anders dan in Bosnië en Kosovo, zou ditmaal het luchtwapen niet volstaan. De vrede moet op de grond gewonnen worden en dat is een vooruitzicht waar de NAVO-landen logischerwijs voor terugdeinzen. Maar hebben ze werkelijk een keus als hún akkoord van Ohrid wordt opgeblazen? Het valt te hopen voor minister de Grave dat hij zo'n missie nooit zal hoeven uitleggen aan parlementariërs of militairen. Want vechten in Macedonië, dat is geen kip.

Meer over