Ook de naam Holleeder is gevallen

De sfeer in de rechtbank is gespannen, en de rechter moet de heftig op elkaar reagerende partijen letterlijk terugfluiten...

Van onze verslaggever Marc van den Eerenbeemt

In de eerste week van het proces-Holleeder blijkt de zaak veel groter dan alleen het juridische spel in de beveiligde rechtbank in Osdorp. Openbaar Ministerie, politie en onderwereld blijven ook buiten ‘de bunker’ druk bezig met dezelfde verdachten.

In de nacht van zondag op maandag, net voor de eerste procesdag, schoten onbekenden met een raketwerper op het gerechtsgebouw. Dat leidde tot beperkte materiële schade, al moest de zitting voor één middag worden verplaatst.

De aanslag kan een bijzonder geval zijn van vandalisme, zonder verband met de strafzaak tegen Holleeder. Het ligt echter meer voor de hand dat criminele medestanders of tegenstanders van de verdachten een signaal hebben willen afgeven.

De beschieting kan een poging tot intimidatie zijn richting justitie. Aan het strafdossier worden steeds meer belastende stukken toegevoegd, zoals de verklaringen van Bram Zeegers, een voormalige vertrouweling van de vermoorde Willem Endstra. Die bieden, als ze betrouwbaar worden geacht, extra ondersteuning aan de afpersingsverhalen van Endstra zelf.

De aanslag kan ook een signaal richting de verdachten zijn. Deelnemers aan het criminele milieu moet ‘aan boord’ blijven. Niemand mag toegeven aan de verleiding te gaan onderhandelen met justitie over een lagere strafeis, in ruil voor een verklaring die criminele collega’s in de problemen brengt.

Onder criminelen wordt al enkele maanden druk gesproken over de moordzaken waar justitie en politie steeds meer greep op lijken te krijgen, verklaren ingewijden. De vermoedelijke moordenaars van de criminele cafébaas Thomas van der Bijl en van Willem Endstra zijn aangehouden. Naar de opdrachtgevers wordt nog gezocht.

Twee dagen geleden deed het Openbaar Ministerie een aankondiging die insloeg als een bom - of als een granaat, zo men wil. Vorig jaar blijkt zich een man bij de politie te hebben gemeld die heeft verklaard zelf bij de liquidaties betrokken te zijn geweest. In ruil voor een lagere strafeis verklaart hij over andere betrokkenen.

Ook de naam van Holleeder is daarbij gevallen. Ingewijden verklaren dat justitie met nog meer loslippige gangsters in gesprek is. De Amsterdamse politie heeft al laten weten te rekenen op meer aanhoudingen. ‘Dubbele cijfers’ zoals een politiewoordvoerder het donderdag uitdrukte.

De sfeer in de rechtszaal is gespannen. Advocaat Jan-Hein Kuijpers komt fanatiek op voor de belangen van zijn verdachte. Het OM heeft volgens hem een getuige gemanipuleerd en zo ‘een hele lelijke tactiek’ gevolgd. Het veiligheidsregime van Holleeder, dat hem berooft van zijn nachtrust, ‘grenst aan marteling’, zegt Kuijpers.

Officier van justitie Koos Plooy gaf even fanatiek tegengas. De raadsman deed ‘volstrekt ongepaste’ suggesties, bijvoorbeeld over een OM-tactiek om de zaak op te blazen tot mythische proporties. Ook had deze een getuige ondervraagd op een wijze die ‘grenst aan het onbetamelijke’.

Rechtbankvoorzitter Rino Verpalen gebruikte een bijzonder middel om een al te heftige woordenwisseling tussen de procespartijen te doen verstommen. Hij blijkt in staat met zijn microfoon schelle fluittonen af te geven.

Meer over