Ooed voor het milieu

De Toyota Prius is schoon en zuinig, maar de gemiddelde autorijder heeft daar geen boodschap aan. Die wil een gelikte auto met snufjes....

ve lezer is gewaarschuwd: dit is een verhaal van de milieuredacteur Dvan de Volkskrant over een auto.

Sterker: dit wordt een enthousiast verhaal over een auto en is dus eigenlijk een vorm van reclame. Voor zoveel schaamteloosheid moet een goede reden zijn, en die bestaat ook. Hoewel er bijna een complot lijkt te bestaan om die reden geheim te houden.

De zaak is deze. Afgelopen maand werd in Nederland de nieuwe Toyota Prius geroduceerd. Het is een zogeheten hybride auto. Hij rijdt deels elektrisch en deels op benzine. Het is veruit de schoonste en zuinigste auto die gewoon te koop is, zoals ook de eerste generatie Prius dat was, die in 2000 op de Nederlandse wegen verscheen.

De auto hoeft niet te worden opgeladen in het stopcontact. De accu wordt gevuld door de benzinemotor tijdens het rijden, en door de energie die bij het remmen wordt opgewekt. De auto is even ruim als een vergelijkbare middenklasser. Hij rijdt minstens even hard, trekt sneller op dan welke concurrent ook, ziet er mooi uit en zit werkelijk volgepropt met technisch vernuft.

Hij is niet duurder dan andere grote middenklassers. De wegenbelasting is zelfs lager. Omdat hij zo revolutionair schoon en zuinig is, is de auto vrijgesteld van de luxe belasting BPM. U koopt al een Prius voor 25 duizend euro. Bovendien rijdt hij gemakkelijk op twintig, dus is hij ook in het gebruik een stuk voordeliger.

Wie Prius rijdt, ten slotte, zit bij mannen onder elkaar n verlegen om een gespreksonderwerp. De auto start met een simpele druk op de knop, waarna de stilte heerst van de elektromotor. Een stukje rijden verandert in een workshop moderne autotechniek. Een computerscherm op het dashboard laat voortdurend zien wat zich onder de motorkap voltrekt; welke motor wat presteert en hoe zuinig dat allemaal gebeurt.

Volkomen geruisloos de straat uitrijden op de accu is mogelijk. Bij stoplichten en filerijden schakelt de benzinemotor zich vanzelf uit om haast onmerkbaar aan te flitsen zodra dat nodig is. Het dure executive-model heeft geen sleuteltje meer, maar een zender die de auto opent zodra de eigenaar in de buurt is. De routeplanner luistertnaar gesproken bevelen. Hij heeft g asbak of aansteker want ook aan het binnenmilieu is gedacht. De auto is een belevenis voor wie van snufjes en dingetjes houdt. En dat geldt, ruw geschat, voor ongeveer de helft van de volwassen Nederlandse bevolking.

Maar dan nu het rare: hoewel de Prius gewoon bij elke Toyota-dealer besteld kan worden, verwacht het bedrijf er dit jaar in Nederland niet meer dan duizend te verkopen; veel minder dan van welk ander model ook. Dat het de schoonste en zuinigste gezinsauto ter wereld is, speelt in de verkoop of marketing geen enkele rol. Op een enkeling na reageert de milieubeweging lauw op de doorbraak van de schone autotechniek. En ook de gemiddelde autorijder haalt er dus zijn schouders over op.

Dat patroon is niet nieuw, want van de vorige generatie Prius werden hier minder dan vijfhonderd exemplaren verkocht. Eervan ging naar Lukas de Groote, huisarts in Veenendaal. 'Dat kwam door mijn vrouw', legt hij uit. 'Ik heb haar diep in de ogen gekeken en toen vond ze het goed dat we deze auto kochten, omdat hij zo schoon en zuinig is. Verder hebben we namelijk een nogal milieuvriendelijke leefstijl. Liefst zonder vliegvakanties en veel met de fiets.'

Maar huisartsen moeten visites rijden. Zolang die dicht in de buurt zijn, neemt De Groote daarvoor nog sts de fiets. Voor langere ritten is er echter de Prius, die uitstekend bevalt. 'Op de snelweg is hij gemiddeld iets minder zuinig, maar bij korte ritten haal ik wel op twintig. Alleen jammer dat de bagageruimte te klein is voor een fiets. En het is opmerkelijk hoe Toyota zmoderne techniek in zo'n saaie carrosserie heeft gebouwd. Reden om het nieuwe model te kopen is dat overigens niet. 'Ik heb mijn vrouw moeten beloven dat we het bij deze zouden houden.'

Maar dan is er Wim Hafkamp, hoogleraar milieueconomie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en lid van de VROM-raad, de milieudenktank van de overheid. Hij vertegenwoordigt de enkeling in de milieubeweging die wvrolijk wordt van auto's wanneer die schoon en zuinig zijn. In zijn column in het blad van Natuur en Milieu noemde hij de Prius zelfs een 'organische auto' die rijp is voor een Max Havelaar-keurmerk.Lachend: 'Maar dat was natuurlijk om te stoken.'

Niettemin: er wordt binnen de milieubeweging te krampachtig geoordeeld over auto's, vindt Hafkamp. 'Veel milieubeschermers vinden auto's fout, omdat ze vinden dat de mobiliteit moet worden verminderd en er minder fossiele brandstof moet worden gebruikt. Dat vind ik zelf

'Maar als er een concept op de markt komt dat een heel eind die richting op gaat, moet je dat steunen. Er zit nog steeds een verbrandingsmotor in deze auto, maar dit is een goede stap. Dat moet je durven erkennen en dat doet de milieubeweging te weinig. Duurzame ontwikkeling kan best leuk zijn. Als je dat zegt, word je al snel uitgemaakt voor losbol of dromer.'Inmiddels heeft Hafkamp de daad bij het woord gevoegd.

Hij maakte op eigen initiatief een proefrit en raakte zthousiast over de nieuwe Prius dat hij er een gekocht heeft. Bij het vorige, iets zwaardere en iets minder zuinige model heeft hij die aanschaf niet overwogen.

'Dat eerste type was eigenlijk niet veel soeps. Qua milieu was hij wel in orde, maar hij was te lelijk en te klein. Je kon achterin nauwelijks je bagage kwijt. Je moest je nog steeds opofferen voor het milieu. Dat hoeft bij het nieuwe model niet meer en zo hoort het ook.'

De hybride autotechniek wordt volgens hem onderschat. 'Iedereen heeft het over auto's op waterstof, maar het duurt nog decennia voordat die er echt zijn.' Bovendien is waterstof geen alternatieve brandstof. Het is een energiedrager die alleen milieuvriendelijk kan worden geproduceerd via duurzame energiebronnen, zoals zonnecellen, windmolens of waterkracht. 'Dat is een lang traject. De hybride motor is het hier en nu.'

Binnen de auto-industrie wordt daar echter verschillend over gedacht. Begin dit jaar haalde Bernd Pischetsrieder, topman bij Volkswagen en president van de vereniging van Europese automobielfabrikanten ACEA, fel uit naar concurrent Toyota. 'Hybride auto's zijn een ramp voor het evenwicht in het milieu', meende hij. In de productie zou zoveel energie zitten dat die de zuinigheid van de motoren teniet zou doen. Vanwege het hoge gewicht zouden de auto's alleen tijdens stadsritten goede milieuprestaties boeken. En dan die accu's. 'Chemisch afval!', hoonde de Volkswagenbaas.

Hafkamp vindt de kritiek onbegrijpelijk, want deels achterhaald en deels feitelijk onjuist. 'Wat me vooral verbaast is dat Volkswagen de techniek niet zelf overneemt en combineert met datgene waar men zelf erg goed in is. Met een superzuinige, drie liter dieselmotor met roetfilter bijvoorbeeld. Die zou de prestatie van de hybride motor nog verder verbeteren. Die man heeft het echt niet begrepen.'

Dat laatste vonden ook veel Duitsers. Tot in de Stsche Zeitung werd Pischetsrieder weggehoond. Want de nieuwe Prius is niet zwaarder dan een Volkswagen Golf en al na 11 duizend kilometer heeft de auto zijn eigen productie in milieutermen terugverdiend. De accu's worden keurig gerecycled.

Zo wint de hybride techniek het zelfs van de schoonste dieselmotoren, die relatief nog veel stikstof en roet produceren.

Maar Toyota vindt dat geen argument om van de daken te schreeuwen. Uit talloze marketingstudies blijkt dat de autokoper g bijzondere belangstelling heeft voor het milieu, zegt woordvoerder Guido Roozekrans. Bij een Europees onderzoek vier jaar geleden kwam het milieu, als overweging bij aanschaf, pas op de veertiende plaats. De overweging fun to drive scoort een stuk hoger en ook het prestige (g Lada!) geldt als een zwaardere afweging dan de schade aan de atmosfeer.

'Dat hebben we bij de introductie van dit nieuwe model in Nederlandopnieuw laten testen onder verschillende lagen van de bevolking, met ongeveer dezelfde uitkomst', zegt Roozekrans.

Leasemaatschappijen staan evenmin te trappelen om schone auto's in hun pakket op te nemen. 'Het zijn in de ogen van veel mensen toch een beetje Jip-en-Janneke-auto's', zegt Henk Griffioen van de maatschappij Bright Lease, die wel een eenvoudige en minder geavanceerde hybrideauto van Honda in zijn pakket heeft. 'Het nadeel van een Prius was juist dat je kunt zidat het een milieuvriendelijke auto is. De stereotiepe leaserijder wil daar niet mee opvallen.'

Maar na vier dagen proefrijden in de nieuwe Toyota kan ik Griffioen geruststellen. De vrees om te worden herkend in de meest milieuvriendelijke auto ter wereld is ongegrond. De Nederlandse wegen zitten barstensvol goedverpakt blikwerk en de ene auto is nog uitbundiger vormgegeven dan de andere.

Een milieuredacteur in zo'n best wel aardig-eigenwijs-strakke Prius gaat moeiteloos op in de massa. Ekeer zag ik een tiener enthousiast opveren vanuit de achterbank, kennelijk een liefhebber in de dop. Voor de rest.. ach, een auto.

Meer over