Nieuwsniet-effectieve zorg

‘Onzinnige zorg’ blijft vergoed door verzekering

Het is de afgelopen jaren nauwelijks gelukt ‘onzinnige’ zorg te schrappen uit de zorgverzekering. Het schrappen van niet-effectieve zorg moest 265 miljoen euro opleveren, maar dat is tot hooguit 82 miljoen euro beperkt gebleven.

null Beeld Science Photo Library
Beeld Science Photo Library

Dit constateert de Algemene Rekenkamer in een rapport over het besparingsprogramma Zinnige Zorg van het ministerie van Volksgezondheid. Dat programma liep sinds 2013 en kreeg onlangs een nieuwe impuls van het Zorginstituut. Nu heet het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik. Het Zorginstituut adviseert het ministerie over zorg die vergoed wordt door de verplichte verzekering tegen ziektekosten.

Het rapport is brisant, omdat het schrappen van de vergoeding voor onzinnige of niet-effectieve zorg een pijler is onder de afspraken om de kostenstijging in de medisch-specialistische zorg te beperken. De Rekenkamer komt met een hard advies: ‘Stop ermee of kies voor een fundamenteel andere aanpak. Het doel, voorkomen dat patiënten onnodige of niet-werkende behandelingen krijgen, wordt op deze manier niet bereikt. Alleen als er een concreter programma wordt opgezet en scherp wordt gestuurd op resultaat - vermindering van niet-gepast gebruik van zorg – kan dit doordringen tot de praktijk van de behandelkamer.’

Slaapcentra

Het Zorginstituut noemde onlangs als voorbeeld van twijfelachtige zorg de ‘slaapcentra’ die veel ziekenhuizen hebben opgezet voor mensen met apneu. Die houden in hun slaap op met ademen. De wetenschappelijke onderbouwing voor de behandeling in deze slaapcentra vindt het Zorginstituut mager. De therapie moet wetenschappelijk onderbouwd worden om via de zorgverzekering vergoed te blijven. 

Dit jaar wordt ruim 50 miljard euro uitgegeven via de zorgverzekering. De Rekenkamer schat dat de helft van de behandelingen geen bewezen effect of meerwaarde heeft voor de patiënt. Toch wordt die zorg vergoed via de verplichte zorgverzekering.

Bij ‘onzinnige zorg’ gaat het bijvoorbeeld over onnodige diagnosetests of operatieve ingrepen. De Rekenkamer stelt vast dat het programma Zinnige Zorg in de periode 2014-2019 nog nauwelijks heeft geleid tot meer gepast gebruik van zorg en daardoor ook nauwelijks tot kostenbesparingen. ‘Daarmee heeft het de doelen niet bereikt.’

Knieoperaties

Zo daalde het aantal knieoperaties nauwelijks na aanscherping van de richtlijnen. Maar dat kan nog veranderen, hoopt de Rekenkamer, omdat als alternatief sinds 2018 oefentherapie voor mensen met artrose aan knie en heup nu wordt vergoed door de zorgverzekering. ‘Deze maatregel kan het gepast gebruik van zorg stimuleren.’

Maar het schrappen van niet-effectieve zorg uit de vergoedingen, kan ook door ophef worden gefrustreerd, stelt de Rekenkamer. Zo was er eind vorig jaar discussie over het plan de astmabehandelingen in bij het Nederlands Astmacentrum Davos te schrappen. Jaarlijks krijgen ongeveer 80 mensen met ernstige astma deze behandeling bij het NAD. Er is onvoldoende bewijs dat deze behandeling beter werkt dan eenzelfde behandeling op zeeniveau, meende het Zorginstituut. Verzekeraars hoeven dat niet over te nemen. Na de ophef bleef een aantal zorgverzekeraars de behandeling bij het NAD vergoeden.

In 2015 constateerde de Rekenkamer al dat het schrappen van vergoedingen niet altijd effectief is. Toen werd al vastgesteld dat maatregelen om de vergoeding van cholesterolverlagers en antidepressiva te beperken nauwelijks effectief was.

Meer over