Column

'Onze vuurwerkgekte doet niet onder voor Amerikaanse vuurwapengekte'

Waarom durft de politiek zijn vingers (nog) niet te branden aan een algemeen vuurwerkverbod? De angst voor de stem des volks en de commercie spelen hierbij een rol, betoogt Thomas von der Dunk.

COLUMN - Thomas von der Dunk
Elke halvegare met een IQ van 80 kan hier min of meer legaal een vuurwerkbom fabriceren waarop Al Qaida trots zou zijn geweest, schrijft Thomas von der Dunk Beeld anp
Elke halvegare met een IQ van 80 kan hier min of meer legaal een vuurwerkbom fabriceren waarop Al Qaida trots zou zijn geweest, schrijft Thomas von der DunkBeeld anp

Zo. Ook het afgelopen jaar heeft de hele wereld weer kunnen meekijken naar onze drie grootste nationale hobby's, die in het buitenland steevast op de nodige verbaasde blikken stuiten, omdat zij zo in strijd zijn met de nuchterheid en rationaliteit waar wij zo graag als belangrijkste vermeende nationale eigenschap prat op gaan.

Oranjegekte
De eerste was de Oranjegekte, die uiteindelijk - het kon dit jaar inderdaad nog gekker dan in de voorgaande jaren - eind december zelfs in een eigen Oranje-jaaroverzicht is uitgemond.

Het begon met de kroning 30 april: de wanstaltige plastic oranje megakronen die dagenlang het dak van de Bijenkorf aan het Amsterdamse Damrak ontsierden, en de hysterische pogingen van enkele dienders van het bevoegd gezag om te voorkomen dat de nieuwbakken vorst met ook maar één enkel kritisch spandoek op de Dam zou worden geconfronteerd.

We zwijgen nog over het nationaal plakboek dat onder leiding van Hans Wijers werd samengesteld, en de dag die je wist dat zou komen. Dat die dag inderdaad kwam, hebben we vervolgens met z'n allen geweten ook.

Feestje
Het eindigde met het feestje voor zogenaamd tweehonderd jaar monarchie, waarbij van officiële comitézijde de wortels van de moderne democratie uitgerekend in de landing van Willem I op het Scheveningse strand werden gezocht: de grootste Oranje-autocraat als een soort parlementaire goedhei-ligman. Gekker moet het inderdaad niet worden.

Gelukkig staat voor 2014 de Eerste Wereldoorlog voor de deur. Die gaat in de herdenkingsfeer alles domineren, en daaraan valt voor notoire Oranjeklanten weinig eer te behalen. Maar je weet het, gezien de ongelofelijke vindingrijkheid in hun kring om alles wat historisch los en vast zit met de Liefde voor Ons Koningshuis te verbinden, natuurlijk maar nooit.

Stoomboot
Voorafgaand aan de sloep van Willem I kwam ook nog eens in maatschappelijk stormachtig getij de stoomboot van de echte Sinterklaas aan land. De al vaker opgestoken Zwarte-Piet-discussie: die heeft intussen orkaankracht aangenomen, en zoals het met orkanen gaat, inmiddels ook de internationale gemeenschap op ons opmerkzaam gemaakt. Dat komt ervan als je, in al je naïviteit, een in buitenlandse ogen met politiek incorrecte clichés beladen nationale traditie bij de UNESCO als immaterieel erfgoed van de eerste categorie voordragen wil.

Dat we een ongemanierd volk zijn met vooral ongemanierde tweede-rangszangers, en dat een Chinees restaurant bij ons minstens 39 verschillende gerechten op de menukaarten heeft staan, van de keuze tussen rijst en bami afgezien, weten ze daardoor aan de overzijde van de grote Atlantische plas ook. Amerika en de American way of life: voor velen anders hét grote voorbeeld - maar als het om respect voor de gevoeligheden van minderheden gaat nu even niet.

Vuurwerkgekte
Het jaar 2013 werd op een Nederland waardige manier afgesloten: met onze derde en meest uit de hand gelopen nationale hobby, waarop we eveneens weinig kritiek van buiten kunnen velen. Het betreft de steeds ongeremder manier waarop we menen te moeten vieren dat we het afgelopen jaar succesvol hebben overleefd - op de paar na dan die in hun enthousiasme daarover zichzelf net voor de klok twaalf uur slaat alsnog naar de andere wereld helpen. Dat zijn onze eigen zelfmoordterroristen.

Onze nationale vuurwerkgekte doet voor de Amerikaanse vuurwapengekte niet onder - en is voor beschaafde mede-Europeanen even onbegrijpelijk. Elke halvegare met een IQ van 80 kan hier min of meer legaal een vuurwerkbom fabriceren waarop Al Qaida trots zou zijn geweest. En Nederland blijkt in de Oudejaarsnacht bijzonder veel halvegaren met een IQ van 80 te tellen, wier bestaan je in je engste dromen niet had vermoed.

Toch is ook hierover - net als over de andere twee heilige huisjes, de Oranjes en Zwarte Piet - voorzichtig enige discussie ontstaan. Bungalowparken die een knal-vrije Oudejaarsnacht aanbieden, draaien overuren. Niet alleen mensen met huisdieren zoeken hier een veilig heenkomen voor losgeslagen Nederland. Artsen bepleiten, inmiddels gesteund door de SGP en GroenLinks, een verbod op particulier vuurwerk: laat als in andere Europese landen deskundige pyrotechnici een collectief vuurwerkspecktakel organiseren. Ook De Volkskrant heeft zich daar nu achter geschaard.

Algemeen verbod
Volgens peilingen zou een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking zo'n algemeen verbod op consumentenvuurwerk steunen. Interessante democratische vraag: waarom komt het er dan niet van, en durven de grote partijen hier hun vingers (nog) niet aan te branden?

Twee zaken komen hier samen. Ten eerste de angst voor de stem des volks. Opvallend is weer eens hoe stil de PVV is over hooliganisme als het niet van Marokkaanse rotjongens uit Slotervaart, maar van Brabantse rotjongens uit Veen afkomstig is. Een bruin vermoeden (het zou eens een NIPO-onderzoekje waard zijn!): de eigen kiezersachterban telt een bovenproportioneel aantal enthousiaste vuurwerkterroristen, want IQ 80-minners.

En de tweede reden is de commercie. Dat verklaart het stilzwijgen van de VVD, die in zulke gevallen steevast met 'eigen verantwoordelijkheid eerst' schermt (ook voor kinderen?). Wat de National Rifle Association is in Amerika, is de vuurwerklobby daardoor bij ons: het gaat om een fundamenteel 'vrijheidsrecht'. Wat goed verdient kan niet verwerpelijk zijn.

Postcodeloterij
Vandaar dat ook niemand de perfide Postcodeloterij, die straks gezellig de sociale verhoudingen in Vrouwenpolder tussen miljonairs en niet-miljonairs gaat ontwrichten, durft te verbieden, en Big Brother het tot ons belangrijkste culturele exportproduct heeft gebracht. Het nieuwe Utopia van John de Mol: dat is vooral de utopie van de gewetenloze überkapitalist.

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over