'Onze straaljager gaat tweemaal zo lang mee'

Ze hadden in het weekeinde allen bezit genoemen van hetzelfde hotel, het Haagse Des Indes, maar in het voorbijgaan wisselden 's werelds grootste gevechtsjagerfabrikanten nauwelijks een woord met elkaar....

Van onze verslaggevers Theo Koelé Stieven Ramdharie

Nu strijden ze, beschaafd, om miljarden euro's. Toen Rudd op de hoorzitting in de Tweede Kamer beweerde dat zijn vliegtuig eigenlijk nét zo goed is als Burbages' Joint Strike Fighter (JSF), verroerde de Amerikaan geen vin. Burbage: 'U zag mij toch geen wenkbrauw fronsen? Ach, het is altijd interessant te horen wat de concurrent zegt.'

Een collega in de Amerikaanse delegatie had een ander, weinig vleiend oordeel. 'Dat de Europese eenwording moeilijk verloopt, is nu wel aangetoond', zei hij na de rommelig verlopen presentatie van de Eurofighter tegenover de Kamercommissie voor Defensie. 'Het was een troep'. Kamerleden deelden dit oordeel: 'Een flutverhaal'. Het Franse Dassault, producent van de Rafale, bracht het er naar hun mening niet veel beter van af.

Nee, dan de Amerikanen. Rudd schamperde over het gelikte Amerikaanse verhaal: 'Het leek wel een marketing briefing'. Een argeloze toeschouwer kon denken dat er een nieuw wasmiddel op de markt is: 'Ons product gaat twee maal zo lang mee', bezwoer generaal Jack Hudson.

Deze Pentagon-man en de top van drie wapenfabrikanten, met in hun kielzog een batterij Haagse lobbyisten, lagen maandag aan de voeten van een half dozijn Kamerleden. Inzet: het kabinetsbesluit om voor ruim 900 miljoen euro aan de ontwikkeling van de JSF deel te nemen. Omdat deze keuze in feite de aankoop betekent van 85 JSF's ter vervanging van 138 F-16's, ter waarde van zo'n zes miljard euro, zetten de wapenverkopers op de hoorzitting hun beste beentje voor.

Burbage predikte dat Nederland niet bang moest zijn voor kostenstijgingen, terwijl op een dia een JSF scheerde over een Hollands landschap mét windmolen. Rudd had militairen uit vier Europese landen aan zijn zijde om aan te tonen dat een keuze voor de Eurofighter niet zo gek zou zijn.

'Is het niet vervelend om nu in de Britse luchtmacht te dienen?', vroeg Frans Timmermans (PvdA) fijntjes aan RAF-vlieger Andy Sweetman na afloop van het Amerikaanse verkooppraatje. 'Want uw collega's van de Britse marine zullen wél worden uitgerust met het ogenschijnlijk beste toestel, de JSF.' 'We staan op het punt een uitmuntend vliegtuig in dienst te nemen', zei de Brit, zonder een krimp te geven, over 'zijn' Eurofighter.

De Europese fabrikanten, zo bleek, hadden hun verhalen op elkaar afgestemd. Dus was het aan Dassault-topman Bruno Cotté om de Europese kaart te spelen. De Haagse keuze voor de Amerikaanse JSF, betoogde Cotté, betekent het einde van een Europese industrietak. 'Oh, dus Nederland gaat nu de Franse militaire vliegtuigindustrie vernietigen?', zei een Nederlandse ambtenaar van Defensie sarcastisch.

Scepsis overheerste na afloop van de hoorzitting ook bij Kamerleden. Timmermans zag zijn kansen groeien om het JSF-project alsnog te stoppen, nadat hij dit weekeinde al een steuntje in de rug kreeg vanuit een kritisch PvdA-forum. Fervente tegenstanders, te vinden in D66, GroenLinks en SP, verzamelden voldoende munitie voor het finale debat, begin april.

Ab Harrewijn van GroenLinks over de Amerikanen: 'Mooie praatjes, maar leveren die mooie contracten opt Onder de huidige regering in Washington zijn zelfs internationale verdragen weinig of niets waard.'

Meer over