Bellen metOnze correspondent

Onze correspondent: ‘Britten zien China steeds meer als een vijand dan als vriend’

Het Chinese Huawei is toch niet welkom bij de aanleg van het Britse 5G-netwerk. Daarmee sluit Londen zich aan bij de regering-Trump, die het bedrijf beschouwt als verlengstuk van Beijing. Correspondent Patrick van IJzendoorn ziet de Britse kritiek op China toenemen.

Een telecommunicatiemast in Reading, Engeland. In 2027 moet alle Huawei-apparatuur uit het netwerk zijn verwijderd in het Verenigend Koninkrijk.Beeld Getty Images

Een half jaar geleden werd deels Huawei toegelaten, nu zijn ze er helemaal uitgegooid bij uitrollen van het 5G-netwerk. Wat is er in zes maanden gebeurd dat Boris Johnson deze draai maakt?

‘Het zat eraan te komen. Vanuit zijn eigen partij, de Conservatieven, en vanuit Trump werd de druk steeds groter om Huawei te weren. Een teken aan de wand was onlangs de benoeming van EU-onderhandelaar David Frost tot Nationale Veiligheidsadviseur. Dat is een havik als het om China gaat. Toen al werd geopperd dat het Chinabeleid ging veranderen.

‘In de afgelopen maanden is er ook veel gebeurd: de aanpak door Beijing van Hongkong en de agressie tegen India, de onderdrukking van de Oeigoeren en de groeiende scepsis over de rol van China bij de verspreiding van het coronavirus. China wordt door dit alles in Londen steeds meer gezien als een vijand dan een vriend. Een van de kranten gebruikte vanochtend de naam van een Britse popgroep als kop: ‘China Crisis.’ 

‘Johnson neemt met dit besluit duidelijk meer afstand van het Chinabeleid van zijn voorgangers, vooral van David Cameron, die de banden sterk aanhaalde. De Britten sluiten zich zo ook meer aan bij de Five Eyes, het samenwerkingsverband van Angelsaksische landen op het gebied van de inlichtingendiensten.’

Maar begin dit jaar was toch ook bekend dat de VS vreesden voor Chinese spionage als Huawei zou worden toegelaten? Waarom liet Johnson ze dan toch toe?

‘Toen was de ‘China-kwestie’ minder urgent in Groot-Brittannië. Het Huawei-besluit werd ook genomen voor de coronatijd, toen de uitbraak gaande was in China, maar Europa nog niet zwaar was getroffen. In de afgelopen maanden is er echter meer en meer scepsis ontstaan in Londen over hoe het virus is ontstaan en zich kon verspreiden in China, en of de Chinese regering er wel goed op heeft gereageerd. De Amerikaanse regering opperde zelfs dat het virus was ontsnapt uit een laboratorium.

‘De laatste maanden heeft Johnson de banden met de VS ook aangehaald, hij is van koers veranderd. Hij wil duidelijk meer bij Trump horen. Wat ook meespeelt is dat de weerstand in de partij, met name van de rechtervleugel, tegen China maar ook tegen Johnson sterker is geworden. Zijn gezag is door de coronacrisis en zijn beleid aangetast. De hardere vleugel heeft meer macht gekregen.’

Trump was naar verluidt zo boos over het Britse Huawei-besluit, dat hij Johnson er flink van langs gaf over de telefoon. Heeft dat een rol gespeeld?

‘Hij dreigde de Britten ook met tegenmaatregelen, zoals op het gebied van het delen van informatie van de inlichtingendiensten. Londen kon hierdoor geen middenkoers meer varen. Binnen zeven jaar moeten nu alle Huawei-delen van het 5G-netwerk worden afgebouwd. Het ‘ont-Chinezen’ van het netwerk is een ingewikkelde, grote operatie. 

‘Een deel van de Conservatieven wil zelfs dat het sneller gebeurt, als het even kan nog voor de verkiezingen van 2024. Zij oefenen nu druk uit op de regering om sneller afscheid te nemen van Huawei. Deze vleugel valt samen met de Brexiteers. Ze zijn redelijk pro-Amerikaans. Een van de leiders is Iain Duncan Smith, een havik als het om de Brexit ging.’

Hoe hebben de Britten gereageerd op het weren van Huawei? 

‘Labour vindt het allemaal te ver gaan. Zij hebben een mildere koers ten aanzien van China. Ze hebben ook minder moeite met de betrokkenheid van Huawei bij het telefoonnetwerk. Je ziet dat links, in de ruzie tussen China en Trump, eerder de kant kiest van Beijing. Deels komt dit natuurlijk door de grote weerstand tegen Trump. Ze vinden het ook risicovol om na de Brexit opnieuw zo’n ingrijpend besluit te nemen. Gevreesd wordt dat Groot-Brittannië zich isoleert.

‘De gewone Britten houden zich hiermee echter niet bezig. Het is voorlopig een abstract onderwerp voor ze. Het grootste nieuws gisteren was niet het Huawei-besluit, maar de verplichting om onder andere in winkels een mondkapje te dragen. Dat veroorzaakte meer commotie. De Britten moeten nu wel rekening houden met de Chinese reactie. 

‘Beijing heeft al kribbig gereageerd. De Chinezen kunnen met sancties komen, met handelstarieven bijvoorbeeld, of door het grote aantal studenten op de Britse universiteiten te beperken. De Chinese invloed en aanwezigheid in Groot-Brittannië wordt steeds groter: in de havens, in het vastgoed, bij de bouw van kerncentrales, op de universiteiten. Sommige Britten vrezen dat deze invloed te groot wordt. ‘Teveel mensen in het Westen zijn nog steeds blind voor de ongemakkelijke waarheid over China,’ schreef William Hague, oud-partijleider van de Conservatieven, deze week onder andere over de groeiende invloed van China in de wereld.’

In de VS zijn er steeds meer berichten over discriminatie van Chinezen vanwege de coronacrisis. Speelt dit ook in Groot-Brittannië?

‘Er zijn een paar incidenten geweest, maar verder speelt het niet. Ik heb Chinese vrienden en die zeggen dat ze weinig hebben gemerkt van groeiende vijandigheid. Het is geen onderwerp dat door de politiek wordt uitgespeeld. Trump heeft het vaak over het ‘Chinese virus’ maar deze term wordt weinig gebruikt door politici. Het wordt gezien als ongepast om dat te doen.

‘Sommige commentatoren doen het wel. Het virus, zo wordt dan betoogd, komt toch uit China? In een podcast wees de historicus David Starkey op de virussen die door de geschiedenis heen uit het Verre Oosten kwamen, mogelijk via de zijderoute. Zoals de Zwarte Dood, een pandemie die miljoenen doden veroorzaakte in de veertiende eeuw. Er wordt erop gewezen dat men eind jaren zestig gewoon sprak over de Hongkong-griep. Het werd hier trouwens ook wel de Mao-griep genoemd, naar de Chinese leider Mao Zedong.’ 

Verenigd Koninkrijk weert Huawei alsnog volledig uit 5G-netwerken
Het Verenigd Koninkrijk gaat het Chinese telecombedrijf Huawei toch weren bij de aanleg van het nieuwe 5G-netwerk. Dat heeft de regering van Boris Johnson dinsdag bekendgemaakt.

China woest op de Britten om Hongkong, dreigt met represailles
China dreigt met represailles tegen het Verenigd Koninkrijk. Hiermee reageert Beijing op de Britse plannen om de grenzen te openen voor drie miljoen inwoners van Hongkong. Volgens de Britten houden de Chinezen zich niet aan de ‘één land, twee systemen’-afspraak die 23 jaar geleden is gemaakt bij de overdracht van de Britse kolonie. 

Meer over