Onvrede van laagopgeleide Fransen geeft Le Pen vleugels

Het Front National rukt op. Gisteren een zege in Brignoles. De partij van Marine Le Pen appelleert aan de woede over 'de arrogante elite in Parijs'.

VAN ONZE CORRESPONDENT PETER GIESEN

PARIJS - Het Front National heeft zondag de kantonale verkiezingen in het Zuid-Franse Brignoles gewonnen. De jongste zege van de partij van Marine Le Pen is een gevoelige morele nederlaag voor de gevestigde partijen, die het contact met lager opgeleide kiezers lijken te verliezen.

Kandidaat Laurent Lopez van het Front kreeg 53,4 procent van de stemmen en versloeg daarmee in Brignoles zijn rivale van de UMP (46,5 procent). De socialistische kandidaat was al in de eerste ronde weggevaagd. Het Front is bezig aan een opmars, terwijl de socialisten van president Hollande uiterst impopulair zijn en de UMP ernstig verdeeld is over koers en leiderschap.

Op zichzelf kan de winst van het Front National in Brignoles worden gerelativeerd: de kantonale verkiezingen zijn niet al te belangrijk, en de opkomst was gisteren laag (45 procent). Bovendien scoort het Front traditioneel goed in de streek rond Marseille. Maar, zoals Le Figaro schreef, Marine Le Pen wil Brignoles gebruiken als een 'trampoline' voor het verkiezingsjaar 2014.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar hoopt het Front burgemeestersposten binnen te halen. Bij de Europese verkiezingen in mei 2014 kan de partij zelfs de grootste worden, bleek uit een peiling van weekblad Le Nouvel Observateur. Dat zou een nieuwe nederlaag voor het Europese project zijn, zeker als eurosceptische partijen in andere landen ook hoog scoren. 'Misschien zal het Europees Parlement straks voor een groot deel uit anti-Europeanen bestaan. Daardoor dreigt verlamming', zei president Hollande vorige week.

De opmars van het Front National berust op een combinatie van factoren: de crisis, de strategie van Marine Le Pen om het Front een fatsoenlijk imago te geven en de zwakte van haar tegenstanders. Als vanouds tamboereert het Front op het thema veiligheid. Hoewel de criminaliteit niet toeneemt, berichten de media vrijwel dagelijks over geweldsincidenten, niet zelden gepleegd door jonge allochtonen. De aanhoudende reeks afrekeningen en schietpartijen in Marseille heeft waarschijnlijk een rol gespeeld bij de stembusgang in Brignoles.

Het Front is echter allang geen simpele anti-immigratiepartij meer, schrijven de demograaf Hervé Le Bras en de historicus Emmanuel Todd in hun recente boek Le Mystère Français. De partij van Le Pen scoort vooral in de periferie van Frankrijk, waar de economie het zwakst is. De werkloosheid ligt in heel Frankrijk op 11 procent, maar in Brignoles op 17 procent en in de vroegere industriegebieden in het noorden en noordoosten vaak boven de 20 procent.

'Het Front National is de partij geworden van de gedomineerden, van de zwakken die ver zijn verwijderd - zowel door hun opleiding als hun beroep - van de stedelijke centra van macht en privileges', schrijven Le Bras en Todd.

Het Front appelleert aan het onbehagen van kiezers die zich in de steek gelaten voelen door 'de arrogante elite in Parijs'. Marine Le Pen speelt daar slim op in door 'linkse' elementen aan haar programma toe te voegen, zoals een verlaging van de pensioenleeftijd naar 60 jaar en door haar verdediging van de verzorgingsstaat.

De opmars van het Front brengt de grote gevestigde partijen in verlegenheid. Op sociaal-culturele thema's als veiligheid en immigratie concurreert het Front met de UMP. De grootste oppositiepartij worstelt met de vraag hoever zij naar rechts moet buigen.

Nicolas Sarkozy won de presidentsverkiezingen van 2007 mede omdat hij veel stemmen van Front National-kiezers wist binnen te halen. Maar in 2012 verloor hij omdat zijn rechtse koers de kiezers in het midden wegjoeg. Zijn UMP is inmiddels verzwakt door een leiderschapscrisis. Partijleider Jean-François Copé is impopulair en heeft weinig gezag, ook omdat iedereen de terugkeer van Sarkozy verwacht.

Bovendien is de UMP verdeeld over een tactische kwestie: moet zij op lokaal niveau samenwerken met het Front National om de socialisten te dwarsbomen? Een kleine meerderheid van de UMP-aanhang is voor rechtse samenwerking, maar de partijleiding houdt vooralsnog vast aan het 'republikeinse front': de 'fatsoenlijke' partijen moeten elkaar steunen tegen een kandidaat van het Front.

Op sociaal-economisch terrein concurreert het Front National met de socialisten. De aanhang van het Front onder lager opgeleiden is zo groot dat een 'duurzame scheiding' tussen de Parti Socialiste en haar traditionele achterban dreigt, zegt de socialistische politicus François Kalfon. Hoewel Hollande in Noord-Europese ogen te voorzichtig hervormt, is hij voor menig Fransman 'asociaal' en 'te liberaal'.

undefined

Meer over