Ontwikkeling Europees leger overvalt NAVO

Binnen de NAVO groeit de vrees dat de Europese Unie in haar streven naar militaire onafhankelijkheid de traditionele banden met de Verenigde Staten op het tweede plan zet....

NAVO-secretaris-generaal Robertson heeft in de afgelopen week verschillende malen benadrukt dat de NAVO betrokken moet blijven bij de opbouw van een Europese defensiepoot. Hij liet deze week, tijdens een bezoek aan Oslo en Kopenhagen, ook weten dat hij geconsulteerd wil worden over de ontwikkeling van de Europese plannen.

De NAVO wordt overvallen door de snelheid waarmee die ideeën zich ontwikkelen. Diplomaten geven toe verrast te zijn door de plotselinge daadkracht van verschillende Europese leiders. In de afgelopen dagen zijn Brits-Franse plannen voor de opbouw van een snelle Europese interventiemacht van 50 duizend manschappen in een stroomversnelling terechtgekomen. De komende maand staat een aantal belangrijke bijeenkomsten van Europese landen op de agenda waar opnieuw ingrijpende besluiten worden genomen.

'Voorlopig heb ik het idee dat mensen als Blair en Chirac niet de consequenties overzien van wat ze aan het doen zijn', zegt een NAVO-diplomaat. 'Ze hebben grootse plannen voor die interventiemacht, maar ze hebben geen idee wat het kost.'

Hij wijst erop dat de meeste Europese landen plannen hebben om op defensie te bezuinigen.

Nederland is een uitzondering, maar de Nederlandse defensiebegroting is een van de laagste binnen de alliantie. Minister De Grave zou minstens 20 procent meer moeten krijgen om volledig aan de NAVO-norm te voldoen. Die norm bepaalt dat de lidstaten 2,3 procent van hun bruto nationaal product aan defensie uitgeven. Voor Nederland zou dat neerkomen op circa 15 miljard gulden, in plaats van de 13 miljard die Den Haag nu uittrekt voor militaire doelen.

Niet alleen de financiële haalbaarheid van de Europese ambities leidt ertoe dat NAVO-functionarissen sceptisch zijn. Ook de praktische uitwerking van de plannen kan nog op grote problemen stuiten. Een diplomaat haalt het voorbeeld aan van het Eurokorps, een samenwerkingsverband van Duitsland, Frankrijk, Spanje, België en Luxemburg. 'Onder Duitse collega's stond dat bekend als de Deutsch-Franzözische Sprachschule, omdat iedereen meer bezig was elkaars taal te leren dan militaire taken uit te oefenen. De mensen moesten vooral gerekruteerd worden uit Elzas-Lotharingen, omdat de meeste inwoners van die streek de twee talen machtig zijn.'

Overigens maakte Frankrijk deze week bekend dat de voertaal van het Eurokorps voortaan Engels zal zijn. Daarmee pogen de Fransen een Europees leger een bredere basis te geven. Ze oefenen druk uit op Londen en Den Haag om ook mee te doen. Volgens Duitsland en Frankrijk zou het Eurokorps ook de kern moeten worden van de nieuw te vormen snelle Europese interventiemacht.

Ondanks alle twijfels over de haalbaarheid van de Europese plannen voelt de NAVO zich toch buitengesloten. De alliantie is bezig met een eigen inventarisatie van de Europese middelen. 'We komen hier tot de ontdekking dat we veel te kort komen. Alle Europese landen zouden ten minste enkele procenten bovenop hun militaire uitgaven moeten doen. Maar áls dat al gebeurt, dan zal dat geld misschien eerder gaan naar de aanschaf van zaken die ze voor hun Europese interventiemacht nodig hebben dan naar behoeften die wij in de alliantie hebben vastgesteld', aldus een diplomaat.

Zelfs Javier Solana, de ex-secretaris-generaal van de NAVO die nu superminister van Buitenlandse Zaken van de EU is, kan de band niet herstellen. 'Uiteindelijk heeft hij ook maar te doen wat de lidstaten willen', zegt een diplomaat. 'De EU gaat zijn eigen gang.'

Meer over