ONTSLAG ?

Een commissie onder leiding van professor Rood heeft het ministerie van Sociale Zaken geadviseerd de ontslagregels te versoepelen. In ruil zouden werknemers gemakkelijker een schadevergoeding kunnen eisen....

Gijs Zandbergen

Ger Harmsen voormalig hoogleraar dialectische filosofie en historische sociologie: 'Mijn vader werkte in de jaren dertig bij de scheepswerf NDSM in Amsterdam-Noord. Elke week als hij met zijn loonzakje thuiskwam, was het spannend. Een blauwe enveloppe erbij betekende dat hij was ontslagen. Dat overkwam veel mensen in de beginjaren van de crisis.

Een werknemer had niks te vertellen. Dat is pas tijdens de bezetting gekomen. Het zijn de Duitsers geweest, die een vorm van rechtszekerheid hebben ingevoerd. Na de oorlog is dat terecht gehandhaafd.

Op grond van die regeling heb ik altijd tegen mensen gezegd die om advies bij me kwamen als ze werden ontslagen: Onderteken niks, ga nergens mee akkoord en zoek onmiddellijk een advocaat via de vakbond.'

Mr. P.J. de Groen van De Groen en Van Lint advocaten in Sassenheim: 'Het is niet het eerste advies over de afschaffing van het preventief ontslagverbod. Bij mijn weten werd er halverwege de jaren tachtig al over gepraat.'

De woordvoerster van de bibliotheek van de Sociaal Economische Raad: 'Dat klopt. Op 20 maart 1985 hebben de ministers van Sociale Zaken en van Justitie om een advies ter zake gevraagd. Dat is op 16 september 1988 verschenen onder de titel Advies herziening ontslagrecht.'

Mr. P.J. de Groen: 'Maar het kan heel goed veel eerder dan 1988 zijn geweest, want de huidige praktijk is gebaseerd op een noodwet van 5 oktober 1945. Toen werd het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen van kracht. Het idee was dat de directeur van het arbeidsbureau toestemming moest geven als een werkgever iemand wilde ontslaan. Die directeur van het arbeidsbureau liet zich daarbij adviseren door een commissie met daarin vertegenwoordigers van onder meer de vakcentrales. Die situatie bestaat nog steeds.

Het is een rompslomp, maar we doen het ermee. Een andere procedure ontwerpen is niet eenvoudig. In elk geval blijkt het moeilijk te zijn er een politiek draagvlak voor te vinden. Dat is geprobeerd.

In 1997 lag er zelfs een ''Rood-gelijkend'' wetsvoorstel van De Vries, voordien minister van Sociale Zaken. Dat voorstel was de Tweede Kamer al gepasseerd, maar is door minister Melkert ingetrokken, omdat de Eerste Kamer er niet aan wilde.

Nu gooit men het over een andere boeg. Het wisselgeld is nu dat de werknemer gemakkelijker een schadevergoeding kan eisen. Maar ik moet nog zien dat zo'n wet het nu wel haalt. Die mogelijkheid bestaat immers al. Als het arbeidsbureau toestemming voor ontslag heeft gegeven, kan de werknemer ook nu achteraf naar de kantonrechter stappen, wegens een kennelijk onredelijk ontslag.'

Dr. Ben Gales, docent aan de RU Groningen en lid van de werkgroep Geschiedenis Arbeidersbeweging Limburg: 'Voor zover ik weet, is er bij de sluiting van de mijnen geen rechter aan te pas gekomen. Er bestonden afvloeiings- en overgangsregelingen, indachtig de uitspraak van Den Uyl dat geen werkplek mocht verdwijnen zonder vervanging.'

Ruud Dobbelaar van KCS-juristen in Leiden: 'Ik ken het advies nog niet, maar van wat ik erover in de krant heb gelezen, lijkt het mij op het eerste gezicht geen verslechtering. Het is nu zo dat er bij ontslag kan worden gekozen voor een procedure via het arbeidsbureau of voor een procedure via de rechter. Het komt mij voor dat over het algemeen de rechter een meer transparante uitspraak doet. Hij houdt zitting en de partijen doen hun woordje. Daarnaast ervaar ik in de uitspraken van de rechters iets meer eenheid, al is de ene rechter wat soepeler of genuanceerder dan de ander.

Als de procedure via een arbeidsbureau verloopt, is het minder doorzichtig. Er is een A-viertje met een ontslagverzoek en een A-viertje met een verweer. Die verdwijnen in de organisatie. Daarna moet je afwachten wat de commissie van het arbeidsbureau beslist. Die beslissing wordt meestal bescheiden gemotiveerd. De rechter doet dat uitgebreider.

Dat een werknemer straks bij de rechter schadevergoeding kan eisen als hij zich na de hoorzitting gedupeerd voelt, is niet nieuw. Alleen heeft de huidige procedure een hoge drempel en een onzekere afloop.

Het nieuwe systeem zou die procedure moeten vereenvoudigen en qua kansen duidelijker moeten zijn. Ik hoop het.'

De Internationale (derde couplet), tekst Jaap van de Merwe:

De staat dient om ons klein te houen

De wet is net een hoge hoed:

de rechter tovert uit z'n mouwen

wat de rijkdom het best voldoet.

Trek ze af, die zedige gezichten;

Elk mens is even goed of slecht.

Wie rechten eist, heeft ook zijn plichten

En wie zijn plicht doet, die heeft recht.

Meer over