Ontslag Erbakan

GEHEEL in lijn met hun opvattingen over democratie en hun rol als hoeder van de Turkse seculiere staat, hebben de strijdkrachten een 'zachte coup' uitgevoerd....

Terwijl het land op het breukvlak van Europa en Azië volop in een worsteling met zijn identiteit en oriëntatie is gewikkeld, hebben de pro-westerse militaire leiders gemeend een ruk naar het Oosten te moeten maken. In termen van democratische omgangsvormen wel te verstaan.

De veronderstelde sluipende islamisering van de maatschappij zal er niet door worden gestopt, misschien afgeremd. Eventuele vervroegde verkiezingen, zoals overeengekomen en gewenst door ex-premier Erbakan en zijn mogelijke opvolger Tansu Çiller van de DYP, de Partij van het Juiste Pad, zullen door de Welzijnspartij ongetwijfeld worden gepresenteerd als een referendum. Een referendum over niet alleen de rol van het leger als arbiter en niet gekozen politieke partij, maar ook over de manier waarop de seculiere partijen, van rechts en links, met de strijdkrachten collaboreren om hun machtspositie te handhaven ten koste van het volk.

Het leger heeft vooralsnog niet meer gewonnen dan een slag. President Demirel zal zich nu eerst beraden over de vraag of hij kan instemmen met het opzetje van Erbakan en Çiller om aan de macht te blijven. Een week geleden werden zij het eens over een voortijdige overdracht van het roulerend premierschap, voorzetting van hun coalitie en verkiezingen. Om zich van de vereiste meerderheid in het parlement te verzekeren, zou een rechtse splinterpartij bereid zijn hun 'verkiezingsregering' te steunen.

Waarschijnlijk zal Yilmaz, de leider van de grootste oppositiepartij, worden gevraagd een alternatieve regering te formeren. Zijn probleem is dat hij zonder een aantal overlopers van Çillers DYP geen coalitie zal kunnen vormen. Illustratief voor het klimaat in de Turkse politiek is dat een voor de hand liggende coalitie van zijn Moederlandpartij en de DYP, aangevuld met een derde partij, wordt uitgesloten wegens animositeit tussen Çiller en Yilmaz.

Een wijziging van het kiesstelsel is een manier om het systeem te hervormen dat onmachtige coalitieregeringen oplevert. Dat zal niet garanderen dat de seculiere Turkse politici eindelijk hun verantwoordelijkheid nemen voor het politieke proces. In een democratie zijn niet de strijdkrachten, maar de grondwet en het strafrecht de rechtmatige middelen om ondemocratische partijen of hun leden te weren.

Meer over