Ontroerend en trouw aan Camus' tekst

Theater..

Alles klopt, zegt de leider. Die middag zal de groothertog in zijn koetsvoorbij komen. Een prima moment om de bom te gooien. Hij moet dood. Er moeteen eind komen aan deze slavernij. De andere leden van de groep zijn hetmet hem eens, ook de jonge dichter die deze daad van verzet zal plegen.

Stepan, net uit een werkkamp teruggekeerd, is woedend dat hij niet isgekozen om te gooien. Wat moet deze nieuweling met een bom? Is hij wel tevertrouwen? En zijn vrees blijkt gerechtvaardigd: de eerste aanslagmislukt. De groothertog is in gezelschap van zijn kinderen. En dat gaatdeze dichter te ver.

De Rechtvaardigen van Albert Camus speelt in 1905, aan de vooravond vande Russische revolutie. Een groep sociaal-revolutionairen met hooggestemdeidealen pleegt metterdaad verzet. Maar wat gaat er in deze mensen om? Hoerijmen ze hun daden met hun verlangen naar een betere wereld?

Ze praten voortdurend. Telkens vragen ze zich af of ze wel op de goedeweg zijn. Hebben ze wel het recht om slachtoffers te maken? En wat als zehun daad zelf met de dood moeten bekopen? Camus stelt ons voor een moreeldilemma: is een ideaal het wel waard om voor te sterven?

Hou je van het leven of van de rechtvaardigheid? De argumenten vliegenje om de oren: vrijheid is een strafkamp zolang er nog één mens inslavernij moet leven. Of: voor een idee sterven is de enige manier om dieidee waardig te zijn.

Voortdurend overtuigen de personages zichzelf en elkaar van de juistheidvan hun keuzes.

Het is mooi hoe Camus vier totaal verschillende figuren bij elkaarbrengt met elk hun eigen motieven. De romanticus, een dichter, die somszwelgt in pathetiek. Zijn geliefde, een vrouw die weemoedig constateert hoehard ze is geworden. De wraakzuchtige, fanatieke Stepan en de leider diesust, stuurt en organiseert.

Vooral in hun twijfels zijn deze jonge acteurs ontroerend. Is dezekerheid van hun eigen dood genoeg rechtvaardiging om hen bij voorbaat tebevrijden van schuld? De sobere regie van Feico Sobel geeft Camus' teksthet volle pond. Al heeft het huidige terrorisme inmiddels veel extremerevormen aangenomen, de argumenten voor en tegen verschillen niet echt.

Een oplossing is er niet. Elk dood mens is er eentje te veel. Ook dedichter die na het plegen van zijn daad wordt opgehangen. Zijn geliefdetreurt en troost zich met de gedachte dat de beul op zijn schouders zalspringen en dat hij dus toch nog de hand van een mens zal voelen voordathij sterft.

Marian Buijs

Meer over