Ontnuchtering en bescheiden verwachtingen

In Israël won de partij van de bewusteloze ex-premier Sharon, Kadima, de verkiezingen. In de Palestijnse gebieden is Hamas aan de macht....

Van onze verslaggever Martin Sommer

Ontnuchtering en bescheiden verwachtingen, zo valt de discussie samen te vatten van vier Midden-Oostenkenners over de situatie in Israël na de parlementsverkiezingen van afgelopen week. En de overwinning van de fundamentalistische beweging Hamas bij de iets eerder gehouden Palestijnse verkiezingen zou meer als een proteststem moeten worden gezien dan als een doorbraak van islamisme. Onder de titel Israël wat nu? was zondag een bijeenkomst belegd onder auspiciën van de Volkskrant op Zondag, een samenwerkingsverband met het Amsterdamse debatcentrum De Rode Hoed.

Volkskrant-redacteur Anet Bleich vond het nog te bezien of de overwinning van de partij Kadima van interim-premier Olmert als een waterscheiding mag worden beschouwd. Na eerder optimisme durfde ze eigenlijk niets meer te voorspellen. Wel meende ze dat het wegvallen van premier Sharon, door zijn hersenbloeding, in politiek opzicht veel minder uitmaakt dan vaak wordt verondersteld.

Arik Suissa, bestuurslid van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), was totaal niet verrast door de uitslag, al vond hij de winst van Kadima (29 zetels) een tegenvaller. Hij had graag een sterke coalitie gezien samen met de Arbeidspartij, en dat zit er nu niet in.

Bert Koenders, buitenlandwoordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer, vond de belangrijkste karakteristiek van de uitslag 'de ontnuchtering'. De Israëlische kiezers hebben de droom van een Groot-Israël vaarwel gezegd; ze hebben de rechtse Likudpartij de rug toegekeerd. De tweede ontnuchtering is dat het kamp dat pleit voor onderhandelingen met de Palestijnen ook verloren heeft.

Politicoloog Radi Suudi, deels van Palestijnse komaf en actief voor de Nederlandse Moslim Omroep, vond dat met deze verkiezingen een al lang geleden ingezette lijn van Sharon wordt doorgezet. Israël vindt dat het geen gesprekspartner heeft bij de Palestijnen, en ook Olmert heeft gezegd dat eenzijdig de definitieve grens van het land bepaald zal worden.

Suudi wees erop dat Hamas weliswaar de Palestijnse verkiezingen heeft gewonnen, maar dat dat niet wegneemt dat de Palestijnen hebben laten zien werkelijk democratische verkiezingen te kunnen houden. Een standpunt waarmee Kamerlid Koenders warm instemde. Fatah, de partij van president Abbas, heeft niets kunnen doen aan de dagelijkse vernedering waaraan de Palestijnen onderhevig zijn. Dat is de belangrijkste reden waarom ze nu op Hamas hebben gestemd. Koenders vond het 'erg digitaal' dat minister Bot (Buitenlandse Zaken) de dag na de verkiezingen bekendmaakte alle contacten met de Hamas-regering te staken. 'Ja, Hamas is een terroristische organisatie, maar het is geen Bin Laden. Ja, er is een reëel probleem met Hamas. Maar je moet ze wel de opening laten om zich om te vormen tot een politieke organisatie. De internationale gemeenschap moet meer risico's nemen.'

Minder opgetogen over de uitslag toonde zich Anet Bleich. Zij sprak van een 'vloek van de ongelijktijdigheid' die het Israëlisch-Palestijnse conflict sinds jaar en dag teistert. Hoe bescheiden ook, de Israëlische terugtrekking uit de Gazastrook en het vooruitzicht van het opheffen van nederzettingen op de Westoever bieden een opening. 'Terwijl door de verkiezingswinst van een organisatie die een jaar geleden nog zelfmoordenaars op pad stuurde, een deur is dichtgeknald.'

Wat is de kans op vrede als Israël inderdaad eenzijdig zijn grenzen gaat vaststellen, luidde een vraag uit de zaal. Arik Suissa van het CIDI erkende dat eenzijdigheid niet de beste oplossing is, maar er is niets beters in de aanbieding. 'Ik vrees dat de Palestijnen ontevreden zullen blijven, ja.' Dat kon politicoloog Radi Suudi bevestigden. 'Als Israël doorgaat met die muur, zullen de Palestijnen zich daarbij niet neerleggen. Dan keert de situatie van voor 1967 terug, een fluïdum van blijvende instabiliteit.'

Meer over