Onthouden

WAAROM houden Noord-Ierse protestanten elk jaar om deze tijd hun oranjemarsen?..

Jan Blokker

Om te gedenken dat de gereformeerde Nederlandse stadhouder Willem III op een dag zijn roomse schoonvader bij de Boyne niet alleen versloeg, maar daarmee ook voorgoed van de Engelse eilanden verdreef.

Elf juli 1690.

Dan moet je toch niet goed bij je hoofd zijn om 312 jaar later nog altijd een optocht door Portadown te willen organiseren, die vooral ook de katholieke wijk in het troosteloze stadje moet aandoen?

Kijk naar de met bolhoed, oranje sjerpen en vaandels gewapende deelnemers aan de Drumcree Parade, en je ziet het terstond: inderdaad niet goed snik.

Al jarenlang heeft de Engelse politie, om een bloedbad te voorkomen, de toegang tot de paapse straten gebarricadeerd met een halve divisie ME, en voor de zekerheid nog een paar stalen platen waar je met geen tank doorheen komt.

Niettemin lopen de garibaldi's elk jaar letterlijk met hun kop tegen de muur, eisen een doortocht, en raken slaags met de agenten die uit een onbegrijpelijk soort humanisme hun knuppels gebruiken, en niet meteen met scherp schieten. Ik zou het wel weten als ik daar de baas was. Zero tolerance. Dus al die gelovige halvegaren voor de rest van hun leven op z'n minst in het tuchthuis.

Wat de Slag aan de Boyne is voor de Ieren, is voor Vlamingen de Guldensporenslag.

Die is nog ouder: 1302. En ook van 11 juli, wat natuurlijk niet helemaal toevallig is. Vechten was vroeger seizoenarbeid: zodra het fris begon te worden zocht het leger z'n winterkwartieren op. De Slag op het Merelveld (1389), waar Serven nog altijd hun haat tegen de Turken aan slijpen, was bijvoorbeeld van 15 juni. En de Slag bij Heiligerlee werd op 23 mei gehouden.

Het verschil tussen die laatste en de drie andere is overigens dat hij niet is onthouden.

Er is in 1868 - 300 jaar na dato - nog wel een heel lelijk monument voor gebouwd, maar volgens mij is Wilhelmina de laatste Oranje geweest die dat wist. Die liet na elk werkbezoek de koetsier (later de chauffeur) bij Scheemda even halt houden. Dan stapte ze uit, keek op naar het stenen beeld van haar voorvader, en maakte een buiging. 'Graaf Adolf is gebleven, in Friesland in de slag.' Maar dat couplet van het Wilhelmus wordt nog minder vaak gezongen dan de overige vijftien. En veel Nederlandse politici denken sedertdien dat Heiligerlee de stad is waar Bonifacius in 1600 de boekdrukkunst heeft uitgevonden.

Nee, dan de Vlamingen!

Die zijn al weken onder leiding van hun eigen streekregering bezig de zevenhonderdste verjaardag van hun boerenoverwinning op de arrogante Franse ridderschap te vieren, compleet met wagenspelen, braderieën en zelfs een nieuw, hoogst ordinair volkslied dat tijdelijk de oude Leeuw van Vlaanderen moet vervangen.

Waarom in godsnaam?

Natuurlijk, ik ken de historische smoezen. Die hebben ze in Belfast en in Belgrado ook. Eeuwenlang onderdrukt door de paus van Rome, door de sultan van Constantinopel en door de koning van Frankrijk. Maar de paus van Rome kan intussen amper nog op z'n benen staan. Constantinopel bestáát niet eens meer, en de laatste Franse koning is in 1793 onthoofd.

En toch: liefst elk jaar de Slag aan de Boyne overdoen, en elk jaar op het Merelveld proberen de Ottomanen alsnog te verslaan, en elk jaar in de buurt van Kortrijk met Diets elan weer wraak nemen op een leger van geharnaste Franstalige edelen die nauwelijks kunnen vechten met die zware gouden sporen aan hun voeten.

Soms is vergeetachtigheid een zegen voor de natie.

Meer over