Ontheiliging van de technologie

Ze moeten de bodemmonsters van het computertijdperk voorstellen. Vanavond komen in Paradiso in Amsterdam acht glasplaten van anderhalf bij anderhalve meter te hangen....

De vermorzelde toetsen, printplaten, schermen, chips en muizen zijn afkomstig uit de vele computers die de afgelopen decennia werden gebouwd.

De ZX Spectrum, de Commodore 64, de Amiga, de '386': ze zijn allemaal korte tijd high-tech geweest. Maar al gauw, vaak na niet meer dan een jaar, moesten ze plaatsmaken voor een nieuwe generatie die nog sneller was. Nu zijn ze vrijwel vergeten.

Op de How low can you go show in Paradiso worden de fossielen van het digitale tijdperk weer in herinnering gebracht. De titel van de avond verwijst naar het woord 'low-tech', de verzamelnaam voor alle mogelijke technologische afdankers. De manifestatie presenteert een grote groep zogeheten low-tech-kunstenaars, die proberen aan te tonen dat verouderde technologieën nog altijd bruikbaar zijn.

De werken van deze kunstenaars zijn veelal ludiek, maar hebben tegelijkertijd een maatschappelijk betrokken ondertoon. Zo is de installatie met de geplette computeronderdelen gebouwd door het Redundant Technology Initiative (RTI), een kunstenaarsgroep uit Sheffield (www.lowtech.org).

Het RTI verzamelt en hergebruikt computers die zijn weggegooid. Met de machines bouwt de groep in Engeland kunstwerken, maar bijvoorbeeld ook een goedkope 'mediaruimte', die mensen gratis toegang geeft tot Internet.

Het werk van de Canadese kunstenares Katarina Soukup vertoont op een andere manier hetzelfde mengsel van ironie en historisch besef. Soukup zal door Paradiso rijden op een fiets waarop ze een FM-zender heeft gemonteerd met een bereik van niet meer dan honderd meter. De uitzending zal te beluisteren zijn op transistorradio's die in de zaal zijn opgesteld.

Radio Bicyclette, zoals de performance van Soukup heet, verwijst naar het clandestiene radionetwerk dat verzetsstrijders in Praag gebruikten toen de sovjets in 1968 Tsjechoslowakije binnenvielen. Naar verluidt functioneerden de tramkabels in die tijd als antennes.

'Low-tech-kunstenaars leveren kritiek op het idee dat de nieuwe technologie altijd beter is', zegt E. Kluitenberg, een van de organisatoren van de manifestatie. 'Ze geven een ander beeld van technologie: ruw, ongepolijst, onbeholpen, met slechte beelden en geluiden en slecht leesbare letters, maar daardoor ook met een eigen sfeer. Low-tech-kunst trekt de technologie open en laat de machinerie zien die binnenin zit. Zie het als een soort ontheiliging.'

Kluitenberg voegt daaraan toe dat goedkope, eenvoudige technologische systemen soms beter communicatieproblemen oplossen dan de modernste computers. 'In sommige ontwikkelingslanden wordt het telefoonnet verwaarloosd door de opkomst van high-tech communicatiemedia. Daardoor nemen de communicatiemogelijkheden van de gewone mensen juist af. De moderne technologie vergroot zo de kloof tussen arm en rijk. Dat zit impliciet in de avond verweven.'

Meer over