Ontchinaad China

V Zomer trekt de wereld rond langs Nederlanders die in het buitenland een opmerkelijke loopbaan hebben. De aftrap: leven en werken (en eten) in Peking door de ogen van oud-voetballer en trainer Arie Haan.

ROB GOLLIN

EEN CARRIÈRE IN CHINA

'Op mijn trainingsbroek staan de initialen ALH. Het staat kennelijk voor Ali Haan. Ik kon er wel om lachen enheb het maar zo gelaten. Ik denk dat de maker de letter r niet kende, of misschien was-ie gewoon niet beschikbaar. Sommige Chinezen weten heel goed het verschil tussen de r en de l, andere hebben er meer moeite mee.

'Ik ben sinds begin dit jaar weer coach van Tianjin Teda. Ik heb er al eerder gewerkt, van 2009 tot 2012. Het is een subtopper, een club die in de Super League altijd meedoet voor de plaatsen 4 tot en met 8. Het afgelopen seizoen zakten ze naar de twaalfde plek, we staan nu zevende. Elke wedstrijd zit er zo'n dertigduizend man op de tribune.

'Ik denk niet dat we in de Nederlandse competitie zouden meedoen voor de prijzen. Maar het niveau is behoorlijk. We hebben pas een oefenwedstrijd gespeeld tegen Werder Bremen. We waren in de eerste helft de betere ploeg, we kwamen met 1-0 voor. In de tweede helft heb ik doorgewisseld, uiteindelijk verloren we met 1-2, maar het zegt toch iets.

'Fysiek en technisch doen de spelers weinig onder voor hun collega's in Europa. Een tijdje geleden had ik nog een discussie met de clubleiding. Die dacht dat ze niet meer dan 3 kilometer per wedstrijd aflegden. Ik heb het een keer laten nameten: het team kwam uit op 112 kilometer. Dat was meer dan het Nederlands elftal in Brazilië loopt.

'Het probleem is vooral dat de vaardigheid ontbreekt om een wedstrijd te lezen. Vooruitkijken, zelf actie ondernemen, iets bedenken. Dat komt doordat er geen jeugdcompetitie is. De spelers hebben weinig ervaring als ze in de hoogste competitie belanden.

'Ik probeer ze aanvallend te laten spelen, 4-3-3, de Hollandse School. Dat begrip zegt ze niks, maar ze weten wel dat Oranje staat voor offensief voetbal. Ik communiceer via een tolk. Aan de reacties merk ik of de boodschap goed is vertaald. Er zitten veel jongens bij die ik nog ken van mijn vorige periode. Dan zijn handbewegingen genoeg. Die horen zelfs aan de manier waarop ik fluit wat ik wil. Zij brengen dat ook weer over aan de nieuwelingen. De Chinese taal blijft lastig. Ja, dit beheers ik: rechtdoor, linksaf.

'In 2002 werkte ik voor het eerst in China, als bondscoach. Ik kreeg een telefoontje toen ik in Spanje op de golfbaan stond. De bond zat in zak in as. Het nationale elftal had op het WK in Japan en Zuid-Korea drie keer gespeeld, drie keer verloren en geen goal gemaakt. Ik had er eerst weinig trek in. Ik was in 1997 voor een trip met Feyenoord in China. Daarna zei ik dat ik er twee keer was geweest: voor de eerste en de laatste keer. Een land met alleen maar bouwkranen. Ik heb me laten ompraten. Vrienden zeiden: dit is het land van de toekomst, het nieuwe Amerika.

'Het was meteen mijn beste tijd in China. We haalden de finale van de Azië Cup. Ik heb daarna in Iran gezeten, Kameroen en Albanië, maar altijd contacten gehouden in China. Vanaf 2009 ben ik weer terug. Ik heb intussen drie clubs gehad. Ik ben meer zelf opgestapt dan ontslagen, al wordt vaak anders beweerd. Als ik het ergens niet meer naar mijn zin heb, ben ik weg. Hoe dat zat met die schorsing? Dat ik zogenaamd geld had geboden aan een vierde official, bedoel je dat? Dat zat dus zo: we speelden tegen Beijing Guoan, we stonden met 3-1 voor en volslagen uit het niets kregen we een penalty tegen. Ik sprong op en graaide in mijn zak, waar wat geld zat. Daar begon ik mee te zwaaien. Met het idee: werkt dat soms zo, hier? Wat is hier betaald? Ik werd naar de tribune gestuurd, maar het was gewoon verkeerd uitgelegd.

'Voetbal wordt populairder in China, maar dan gaat het vooral om de buitenlandse clubs. Naar het WK in Brazilië is heel veel gekeken. Ook door vrouwen en kinderen, het draagvlak is veel groter geworden nu de tv er veel meer aandacht aan besteedt. Het voetbal in eigen land heeft nog te kampen met een niet al te best imago. Enkele jaren geleden speelde hier van alles: corruptie, matchfixing, verboden weddenschappen. Daar is keihard tegen opgetreden, er zijn veroordelingen geweest. Maar nog steeds denken velen dat de boel vooraf is geregeld.

'Wat het voetbal een enorme boost zou geven is een Ronaldo of Messi van eigen bodem. Iemand die bij Bayern München speelt, Real Madrid of Manchester United. Ik heb er een met die potentie in mijn eigen club gehad, Zheng Zai. Van oorsprong is hij een offensieve middenvelder. Ik liet hem in de laatste lijn spelen. We kregen geen goal meer tegen. Maar hij wilde per se op de 10 blijven. Hij speelt nu ergens anders, hij is niet doorgebroken. Jammer.

'Hé, kijk. Ik kom net aan bij mijn hotelappartement in Tianjin. Ik zie net een speler vertrekken, die woont hier ook. Weet je wat hij rijdt? Een Porsche Panamera. Zo veel verschillen de voetballers in de wereld niet van elkaar.'

undefined

HET LEVEN IN PEKING

'Ik verblijf eigenlijk in twee steden. In Tianjin ben ik voor de trainingen en de wedstrijden. Dan zit ik in een appartement van een hotel, op de 22ste verdieping. Wonen doe ik in Peking, in de buurt van het centrum, in een appartementencomplex, op de 16de verdieping. Ik ga heen en weer met de kogeltrein, het is een afstand van ruim 100 kilometer en we doen er een half uurtje over. Bij de club heb ik de beschikking over een auto met privéchauffeur.

'Tianjin ligt aan de oostkust, er wonen 7 tot 8 miljoen mensen, het is feitelijk de aanvoerhaven voor Peking. Net als nagenoeg elke andere stad in dit land zie je vooral vernieuwing. Alle oude wijken, de hutongs, gaan plat. Ik ga weleens naar Italian Street, een nieuw uitgaanscentrum. Dat is nog wel aardig. Daar heb je restaurantjes, terrasjes, pizzeria's. In de buurt van de kust staan veel villa's die Europees aandoen. Veel landen, België, Italië, Groot-Brittannië, hebben hier van die concessies gehad, je ziet het in meer steden. Ze zien er prachtig uit van buiten, maar als je er in zou willen wonen, moet je flink aan de slag. Ze zijn behoorlijk verwaarloosd.

'In Peking ben ik dus meer. Toen ik hier voor het eerst kwam wonen, zat ik in een compound met alleen maar buitenlanders, volledig afgeschermd van de rest van de stad. Je moest een pasje hebben om binnen te komen. Nu zit ik in een buurt die wat meer gemengd is.

'Ik moet zeggen: ik mis de romantiek van het echte China. Twaalf jaar geleden was die er nog. Toen ging ik weleens naar een café in zo'n volksbuurtje, met een potkacheltje en oude stoelen. Daar zaten we dan met andere buitenlanders, een clubje zakenmensen, wat diplomaten. Heel overzichtelijk, heel ontspannen. Nu is Peking een gewone wereldstad geworden, het is wat jachtiger allemaal, het lijkt op Parijs of New York. De tempels, de Chinese Muur, de paleizen, de Verboden Stad, dat heb ik allemaal wel gezien. Daar ga ik alleen nog heen als er eens bezoek overkomt.

'In één aspect lijkt Peking nog wel op een dorp, en dat is ook de charme ervan: je komt elkaar altijd tegen in San Li Tun, de uitgaanswijk met de bekende Bar Street, vol cafés en restaurants. In The Swing komen veel Nederlanders. De eigenaar draait dan André Hazes, hij heeft zelfs liedjes van Dorus.

'De smog is soms wel heftig. Het wordt steeds erger. Dan zie je echt geen hand voor ogen. Er gaan centrales dicht, ze worden verplaatst naar buiten de stad. Maar dan zit je nog met zes miljoen auto's die niet de beste benzine verstoken. Het is wel vreemd, het kan snel opklaren. Dan is er vaak iets aan de hand. Angela Merkel was op bezoek, dan zie je ineens de zon weer. Hoe ze het voor elkaar krijgen, weet ik echt niet.

'Of ik van China ben gaan houden? Nou, dat is één. Ik ga geen onaardige dingen zeggen, want ze gaan er hier prat op dat ze de oudste beschaving ter wereld zijn. Dan hebben ze niet graag dat je kwaad over ze spreekt. Nou ja, één dingetje dan: ik heb het niet op het verkeer hier. Je krijgt de indruk dat niemand om zich heen kijkt. Ze slaan af voor je neus, voetgangers steken zomaar zesbaanswegen over. Ik heb zelf geen auto, met een taxi kom je voor nog geen tweeënhalve euro ook overal.

'Natuurlijk zijn er cultuurverschillen, maar ik kom niet veel in die andere wereld. Ik eet bijvoorbeeld in clubs waar veel buitenlanders zitten of Chinezen die zelf al veel hebben gereisd. Voorbijgangers die zomaar - hoe zal ik het netjes zeggen - dat groene spulletje uitspugen, zie je steeds minder. Het is verboden.

'Maar ja, mijn opa kauwde pruimtabak, die liet ook weleens bruin sap in een kommetje naast de kachel lopen.

'Ik heb hier wel iets belangrijks geleerd: geduld hebben. Het is niet erg als iets niet dezelfde dag is geregeld of je niet tot elkaar bent gekomen. Laat het een dagje liggen, of twee, en ga dan weer om de tafel zitten. Dat werkt vaak net zo goed.

'Nee, ik zou het niet erg vinden als ik weg zou moeten. Veel vrienden van het begin zijn vertrokken. Ze zitten in Singapore, Australië, Zuid-Afrika, ze zijn terug naar Nederland. Dat hoort nou eenmaal bij dit wereldje van buitenlanders met tijdelijke betrekkingen. Ik ga soms klaverjassen in café Nearby. Het kwam geregeld voor dat er vier tafeltjes bezet waren. Laatst waren we met z'n drieën. Ik zei: kom op, laten we een borrel gaan drinken.'

undefined

OMZIEN NAAR NEDERLAND

'Ik kom nog geregeld in Nederland, om de drie maanden zo'n beetje. Mijn moeder is 88, ze zit in een tehuis in Winschoten. Ze tobt na twee herseninfarcten erg met haar gezondheid, maar ze is er gelukkig nog. Ik heb pas geleden een huis in de buurt gekocht. Dan ben ik tenminste niet aangewezen op een hotel of een overnachting bij vrienden. Winschoten voelt nog altijd als mijn omgeving.

'Het heet nu Oldambt daar. Dat is wel jammer. Winschoten is zo'n mooie naam. Zeker op voetbalgebied. WVV is ook zo'n een prachtige club, er komen drie internationals vandaan. Die naam moet zeker blijven.

'Vreemd wel: als jongen was ik al een avonturier in gedachten, aardrijkskunde was mijn favoriete vak en mijn droom is werkelijkheid geworden, ik ben overal geweest. Maar elke keer dat ik op Schiphol land, vind ik het hartstikke leuk om terug te zijn. Nederland is een prettig land. Er is veel goed geregeld. Ik weet het, er wordt vaak gezegd dat we altijd alles beter menen te weten. Ja, we hebben vaak een eigen mening en ja, die steken we niet onder stoelen of banken. Maar Nederland staat er uitstekend op in het buitenland. Hier worden geen rare politieke spelletjes gespeeld. Dat geklooi met de PVV is niet alleen in Nederland, ook in andere landen worstelen ze met dat soort opvattingen, daar kijken ze echt niet van op.

'Petje af voor de prestaties van Nederland in Brazilië. Klasse wat ze hebben bereikt. Ik hoop alleen wel dat het soort voetbal dat ze hebben gespeeld, niet terugkeert in de eredivisie. Dan verdwijnt de identiteit van ons spel. Welke gevolgen dat heeft, zie je aan het Braziliaanse elftal. Dat verloochende ook het eigen karakter. En kijk, het voetbal daar ligt na de 7-1 tegen Duitsland compleet aan flarden. Dat mag ons niet overkomen.'

undefined

ARIE HAAN

1948 Geboren in Finsterwolde

1962 WVV in Winschoten

1968-1975 Ajax

1972 Debuut als international (35 caps, 6 doelpunten)

1974 Finale WK Duitsland

1975-1981 Anderlecht

1978 Finale WK Argentinië

1981-1983 Standard Luik

1983-1984 PSV

1984 Seiko (Hongkong)

1984 Debuut als trainer bij FC Antwerp. Daarna coach bij Anderlecht, Standard Luik, VfB Stuttgart, FC Nürnberg, PAOK Saloniki

1997 Trainer Feyenoord. Daarna coach Paniliakos, Omonia Nicosia, Austria Wien, China (bondscoach), Persepolis (Iran), Kameroen, Albanië

2009-2014 Trainer diverse Chinese clubs

undefined

Meer over