Onsterfelijk door acht seconden

Laurent Fignon zal worden herinnerd als de verliezer van de Tour van ’89, maar hij wón ook...

Door Bert Wagendorp

De dinsdag in Parijs op 50-jarige leeftijd overleden Franse wielrenner Laurent Fignon zal eeuwig voortleven vanwege een nederlaag, hoewel hij genoeg prachtige zeges boekte. Maar de wijze waarop Fignon op 23 juli 1989 de Tour de France verloor, was zo dramatisch, dat het zijn twee zeges in de Ronde, in 1983 en 1984, voorgoed in de schaduw stelde.

Daarmee wordt de sportman Fignon tekort gedaan. Hij was een winnaar, geen loser. In zijn beste momenten was hij een geweldige coureur, een moedige aanvaller en een vechtjas. Geen gemakkelijk benaderbaar mens als zijn generatiegenoot LeMond, maar Fignon streefde er ook niet naar aardig te worden gevonden. Hij wilde winnen.

Ruim een jaar geleden maakte Fignon bekend dat hij aan vergevorderde darmkanker leed. Daar kwam later longkanker bij en dat bleek te veel. Fignon was deze zomer nog in de Tour als verslaggever, maar hij kon amper meer praten omdat zijn stembanden waren aangetast.

‘Ik ben niet bang voor de dood’, zei hij begin dit jaar tegen Paris Match, ‘maar ik heb er nog geen zin in.’ In dat interview werd hem ook gevraagd of de kanker mogelijk met zijn doping had te maken – Fignon erkende in zijn autobiografie gebruik van amfetamines en cortisonen. Hij gaf het enig juiste antwoord: hij wist het niet.

Fignon reed in 1983 voor de Renaultploeg van Cyrille Guimard. Daarvan was Bernard Hinault, de sterkste renner van dat moment, de kopman. Maar een blessure hield Hinault dat jaar uit de Tour, waardoor de wedstrijd opeens open lag. Oude helden als Van Impe en Zoetemelk achtten zich weer kansrijk, en Nederland hoopte op Peter Winnen.

Maar nadat de gele truidrager Pascal Simon met een sleutelbeenbreuk moest opgeven, was daar opeens een 22-jarige jongeman met een paardenstaart en een ziekenfondsbrilletje, die meteen de bijnaam ‘Le professeur’ kreeg toebedeeld, ook al omdat hij nog even op de universiteit had rondgelopen. Hij won zijn debuutronde, voor Arroyo en Winnen.

Fignon was een typische exponent van de nieuwe generatie, brutaal en zonder enig respect voor de gevestigde orde. Toen de wielergod Eddy Merckx zich enige kritiek liet ontvallen op Fignons haardracht, bleek die niet onder de indruk. ‘Merckx? Connait pas’, zei Fignon – ‘ken ik niet’.

Toen hij een jaar later de naar een andere ploeg verkaste Hinault vernietigend versloeg en met ruim tien minuten voorsprong ook zijn tweede Tour won, leek een nieuw tijdperk begonnen: dat van Fignon. Maar dat bleek een vergissing.

In de daaropvolgende jaren werd Fignon door blessures achtervolgd en bereikte hij nooit meer het niveau van 1983 en 1984. Pas in 1989 leek de oude Fignon weer terug. Hij won de Giro, kwam weer ouderwets arrogant over en gold, met de Spanjaard Delgado, als favoriet voor de eindzege in la Grande Boucle.

Vervolgens ontspon zich een zinderend duel met de uit de dood opgestane Greg LeMond. De Tour van 1989 geldt ook nu nog altijd als de mooiste en spannendste Tour uit de moderne wielerhistorie.

Op 6 juli veroverde LeMond het geel na de tijdrit naar Rennes. Vijf dagen nam Fignon het van hem over op Superbagnères, op 17 juli was LeMond weer aan de beurt na de klimtijdrit naar Orcières Merlette. Maar twee dagen later, na Alpe d’Huez en de rit naar Villard-de-Lans leek Fignon de Ronde te hebben beslist: met vijftig seconden voorsprong begon hij aan de afsluitende tijdrit van Versailles naar de Champs Elysées.

Niemand, LeMond zelf uitgezonderd, verwachtte dat de Amerikaan het gat in 24,5 kilometer zou kunnen dichten. Fignon begon bijna lichtzinnig aan de finale. LeMond had andermaal zijn triatlonstuur gemonteerd - een innovatie die door Fignon niet was nagevolgd.

LeMond droeg een aerodynamische helm, Fignons paardenstaart wapperde in de wind. Dat laatste, wees onderzoek later uit, had hem mogelijk 16 seconden gekost. Fignon verloor de Tour met 8 seconden, het kleinste verschil ooit.

Op een bankje in de buurt van de finish op de Champs Elysées zat een gebroken man, keihard te janken. Hij had de grootste nederlaag van zijn leven geleden.

Meer over