Onschuldig, antwoordt Gotovina kalm

De Kroatische oud-generaal Ante Gotovina verscheen gisteren voor het eerst voor het Joegoslavië-Tribunaal, dat hem van oorlogsmisdaden beschuldigt. ‘Onschuldig, edelachtbare’, zei hij....

Ogenschijnlijk onbewogen luistert Ante Gotovina naar een opsomming van ‘zijn’ oorlogsslachtoffers. Onder hen een 75-jarige vrouw, doodgeschoten. Een andere vrouw, verbrand. Tientallen anderen, veelal niet geïdentificeerd. Kalm antwoordt de Kroatische ex-generaal op alle zeven aanklachten: ‘Onschuldig, edelachtbare’.

Een paar dagen geleden zat de verdachte nog op een terrasje in de Spaanse zon. Maandag stond de Kroatische oud-generaal Gotovina (50) voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag. Gebruind, keurig in het pak.

Eindelijk opgepakt, op Tenerife, na vier jaar lang over de hele wereld gereisd te hebben met een vals paspoort. In 2001 formuleerde het VN-hof de aanklachten tegen Gotovina, die uiteenlopen van plundering tot moord tot etnische zuivering.

De Kroatische autoriteiten waren de afgelopen jaren, zacht gezegd, niet behulpzaam bij het opsporen en uitleveren van de man die door veel landgenoten wordt beschouwd als held van de ‘Grote Vaderlandse Oorlog’ (1991-’95). In de nadagen van de Balkanoorlog heroverde generaal Gotovina de regio Krajina op de Serviërs.

Destijds sprak de internationale gemeenschap er schande van, maar heimelijk waren veel westerse leiders ingenomen met de operatie ‘Storm’, die het begin van het einde betekende van het bewind van Slobodan Milosevic, de toenmalige Servische president.

Sinds dit weekeinde zitten Milosevic en Gotovina broederlijk bijeen in een VN-cellencomplex aan de rand van Den Haag. Een ‘model van een detentiecentrum’, zo verzekert rechter Carmel Agius nieuwkomer Gotovina. Deze reageert niet. Zijn kalmte en zelfbeheersing staan in schril contrast met de woede en opwinding van Milosevic, die van meet af aan het door de VN ingestelde hof weigerde te erkennen.

‘Ja edelachtbare, nee edelachtbare’, zijn vrijwel de enige woorden die Gotovina over de lippen krijgt. Ja zeker, hij heeft begrepen dat hij door de aanklagers verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van ten minste 150 Serviërs. Nee, hij vindt niet dat hij schuldig is. Op geen enkel punt. Niet aan het doden van vrouwen en kinderen, niet aan het op de vlucht jagen van tienduizenden mensen, niet aan het platbranden van woningen, niet aan het ophitsen van Kroatische burgers tegen Serviërs. Gotovina, kortom, ‘herkent zich niet in de beschrijving van de persoon in de aanklacht’, zegt zijn advocaat Luka Misetic na afloop van de rechtszitting tegenover de pers.

Onduidelijk is wanneer de eigenlijke rechtszaak tegen Gotovina begint. Het kan lang duren, zoals blijkt uit de zaak-Milan Martic, die vandaag dient voor het Joegoslavië-Tribunaal. Martic werd ruim drie jaar geleden al voorgeleid. Hij was, ironisch genoeg, een van de Servische leiders in de Krajina-regio voordat Gotovina en zijn mannen daar tekeer gingen.

Martic en Gotovina behoren tot de ‘grote vissen’ die in het net van Tribunaal zijn terechtgekomen. Sinds het in 1993 werd opgericht, heeft het VN-hof 161 personen aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in voormalig Joegoslavië. Er werden celstraffen van meer dan dertig, veertig jaar opgelegd.

Zes aangeklaagde personen zijn nog voortvluchtig. Onder hen de Bosnisch-Servische leiders Radovan Karadzic en Ratko Mladic, die gezocht worden wegens de moord op duizenden Moslims na de val van Srebrenica.

Meer over