Nieuws

‘Ongewone voorvallen’ bij Tata Steel veroorzaken extra uitstoot

Bij staalfabrikant Tata Steel hebben de afgelopen jaren duizenden incidenten plaatsgevonden waarbij onder meer fijnstof en schadelijke stoffen zijn uitgestoten. Deze verspreiding komt bovenop de officieel door Tata Steel gerapporteerde uitstoot van schadelijke stoffen die het bedrijf rapporteert in de verplichte milieujaarverslagen.

Tom Kreling en John Schoorl
De fabriek van Tata Steel, gezien vanaf de kust bij IJmuiden.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
De fabriek van Tata Steel, gezien vanaf de kust bij IJmuiden.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Deze niet eerder gepubliceerde gegevens over de staalfabrikant staan in interne documenten van toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, verkregen met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) die de Volkskrant heeft ingezien.

In totaal gaat het in de periode van eind 2014 tot en met januari van dit jaar om 10.231 zogeheten ‘ongewone voorvallen’. Deze – bijna dagelijkse – reeks incidenten vindt plaats bij allerlei bedrijfsonderdelen van de staalfabrikant. De uitstoot bij deze incidenten wordt niet gemeten, waardoor volstrekt onduidelijk is hoe groot de emissie van alle incidenten in totaal bedraagt.

Onlangs bleek al uit onderzoek van het RIVM dat er een groot verschil is tussen wat Tata Staal officieel rapporteert als uitstoot van pak’s en zware metalen en de werkelijke uitstoot. De werkelijke concentraties van zware metalen en pak’s waren veel hoger, voor sommige pak’s zelfs met een factor 1.000. Volgens onderzoekers van het RIVM geeft de informatie die de staalfabrikant jaarlijks aanlevert ‘geen compleet beeld’ van de uitstoot afkomstig van hun bedrijfsterrein.

Grafietwolken

Ook bij het bedrijf Harsco Metals vonden in dezelfde periode 622 ongewone voorvallen plaats. Harsco verwerkt op het terrein van Tata Steel restproducten van de staalfabrikant, waarbij geregeld grote stofexplosies ontstaan die de afgelopen jaren vaak neerdaalden in de omgeving; de omstreden grafietwolken. Juist in deze uitstoot trof het RIVM in een eerder onderzoek zware metalen aan, die schadelijk zijn voor jonge kinderen. Tata heeft vanwege de onrust daarover een hal gebouwd, om grafietregens tegen te gaan.

De rapportages met alle ongewone voorvallen werden verkregen door zakenman en multimiljonair Jan de Jong uit Bloemendaal. Hij besloot vorig jaar de strijd aan te gaan met de vervuiling door Tata Steel en heeft daarvoor een handjevol advocaten in de arm genomen. Uit de stukken blijkt volgens De Jong opnieuw dat de staalfabrikant de toezichthouder ‘bedot’ heeft.

De Jong: ‘Het RIVM zal nu alle stoffen en met name de zeer zorgwekkende stoffen onafhankelijk moeten meten om de daadwerkelijke uitstoot van en vergiftiging in beeld te krijgen. Als de overheid bedrijven de hand boven het hoofd houdt, dat ze mogen jokken over hun uitstoot van vergif, dan krijg je dus een hogere kans op kanker in de IJmond.’

Lange lijst

Toezichthouder de Omgevingsdienst zegt in een reactie op de lange lijst ‘ongewone voorvallen’ dat het niet altijd om overtredingen gaat, maar het ook onderhoudswerkzaamheden kunnen zijn. Als een dergelijk incident ‘nadelige gevolgen’ voor het milieu heeft, eist de toezichthouder een onderzoek van het bedrijf. ‘Wanneer hetzelfde incident vaker voorkomt zal toezicht worden ingezet.’

De Omgevingsdienst zegt ook dat landelijke regels bepalen dat ‘storingsemissies’ niet worden meegenomen in het milieujaarverslag, waarin de uitstoot van een bedrijf staat. ‘Wij voeren uit. Wel zijn wij van mening dat de omvang van de uitstoot door incidenten beter inzichtelijk moet worden gemaakt door Tata.’

Tata Steel zegt dat onder ongewone voorvallen alles wordt gerekend dat niet behoort tot ‘de reguliere processen’. ‘Dat loopt uiteen van het omvallen van een vaatje olie in een fabriek tot een bermbrandje, het fakkelen van gassen tijdens onderhoud en de uitstoot van stoffen door een procesverstoring.’

Incontinentie

De hoeveelheid moet volgens het bedrijf worden gezien in de context van een enorm terrein met zeventien fabrieken die 365 dagen per jaar draaien. ‘Tata Steel streeft er uiteraard naar het aantal ongewone voorvallen zo veel mogelijk te reduceren.’

Volgens Johan Vollenbroek van milieuorganisatie MOB laten de ‘absurd veel ongewone voorvallen’ zien dat het management van Tata maar beperkt controle heeft over het proces. ‘Het bedrijf is in ernstige mate incontinent wat betreft uitstoot naar de lucht. Het bedrijf dient te worden stilgelegd totdat de directie kan laten zien dat het de processen weer onder controle heeft.’

In een eerdere versie van dit artikel stond dat de afgelopen jaren tienduizenden incidenten hebben plaatsgevonden waarbij schadelijke stoffen zijn uitgestoten. Dat klopt niet, het gaat om duizenden incidenten.

Meer over