Nieuws

Ongevaccineerd in het ziekenhuis: aarzelaars, orthodoxen, zwangeren en ouders die van hun kinderen niet mochten

De ziekenhuizen stromen weer vol met coronapatienten. Er liggen er nu al meer dan duizend – het hoogste aantal sinds juni. Veruit de meeste patiënten zijn niet gevaccineerd, maar de redenen waarom, blijken erg uiteen te lopen. Een rondgang langs artsen.

Michiel van der Geest
Bij een covid-19-patiënt in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda wordt het zuurstofgehalte in het bloed gemeten. Op gewone afdelingen is tweederde van de patiënten niet gevaccineerd, op de ic geldt dat voor bijna alle patiënten. Beeld Arie Kievit
Bij een covid-19-patiënt in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda wordt het zuurstofgehalte in het bloed gemeten. Op gewone afdelingen is tweederde van de patiënten niet gevaccineerd, op de ic geldt dat voor bijna alle patiënten.Beeld Arie Kievit

Chantal Bleeker-Rovers, hoogleraar uitbraken van infectieziekten in het Radboudumc in Nijmegen, houdt voor haar ziekenhuis de cijfers nauwgezet bij. Zo’n 65-70 procent van de patiënten op verpleegafdelingen is niet gevaccineerd, op de intensive care geldt dat voor vrijwel alle patiënten. Omdat de overgrote meerderheid in Nederland wel gevaccineerd is, blijkt hieruit hoe goed de vaccins beschermen tegen ernstige ziekte.

Bij de ongevaccineerden is de leeftijdsspreiding groot, van begin 20 tot eind 70. De gemiddelde leeftijd ligt onder de 60, een stuk lager dan bij de gevaccineerden, waarvan vooral 60-, 70-, en 80-plussers worden opgenomen. Ook hebben de ongevaccineerden minder vaak onderliggende aandoeningen dan de mensen die wel een prik hebben gehaald.

De niet-gevaccineerden blijken heel verschillende redenen te hebben om zich niet te laten inenten. Bleeker-Rovers: ‘Ongevaccineerden worden soms wel heel makkelijk als één groep weggezet. Maar dat is niet terecht. Een deel van de patiënten weigert uit geloofsovertuiging de prik, maar een aanzienlijk deel heeft te lang getwijfeld. Dat is echt een groep die we nog beter van goede informatie moeten proberen te voorzien.’

Zwangeren

Spoedeisendehulparts Pol Stuart behandelde in het Franciscus Gasthuis&Vlietland in Rotterdam zelfs drie oudere patiënten wie het door hun kinderen (‘in verband met Bill Gates en 5G’) was verboden het vaccin te nemen. ‘Dat vind ik vijfdubbel sneu, word je door je kinderen het ziekenhuis in geholpen.’ Wat beide artsen vaak merken is, dat wat de antivax-buurvrouw zegt meer indruk maakt dan de officiële informatie van RIVM of Rijksoverheid.

En dan zijn er nog de zwangeren zonder inenting, die onevenredig vaak in het ziekenhuis terechtkomen. ‘Ik snap heel goed’, zegt Bleeker-Rovers, ‘dat je nog heviger twijfelt als je ook voor je kindje moet beslissen. Maar een zwangere met corona heeft een veel groter risico op een ic-opname, of dat het ongeboren kindje wat overkomt.’

Van de gevaccineerden die worden opgenomen, zeggen artsen in meerdere ziekenhuizen, heeft het grootste deel een sterk verstoorde afweer. Zij hebben ontstekingsziektes, beenmergstoornissen, of slikken medicatie die hun immuunsysteem verzwakt, bijvoorbeeld na een niertransplantatie

Doorbraakinfecties

Maar artsen zien inmiddels ook gevaccineerde ouderen in hun ziekenhuizen belanden, zónder zware onderliggende aandoeningen. ‘Het zijn nog kleine aantallen, maar dat zijn ouderen bij wie de bescherming van het vaccin toch wat lijkt af te nemen’, zegt Peter de Jager, hoofd van de intensive care in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch. Ook gevaccineerde medewerkers worden nu toch weer ziek. De ouderen en zorgmedewerkers waren begin dit jaar het eerste aan de beurt voor een vaccin.

Ook Bleeker-Rovers ziet in Nijmegen nu weer gevaccineerde 75-plussers met een normaal afweersysteem in haar ziekenhuis die ze in augustus en september helemaal niet zag. ‘Het is een combinatie van factoren, vermoed ik. Het vaccin biedt voor 95 procent bescherming tegen ziekenhuisopnames, dus wanneer het virus zo sterk rondgaat als nu het geval is, zullen er altijd opnames komen. Maar we weten ook dat de bescherming van het vaccin na verloop van tijd afneemt.’ Komende week neemt de Gezondheidsraad een beslissing wie er voor een ‘booster’-prik in aanmerking komt. ‘Daar wacht ik met smart op’, aldus de hoogleraar.

De patiënten die in het ziekenhuis terechtkomen krijgen nu een heel andere behandeling dan tijdens de eerste golf. Daar waar de artsenrichtlijn voor een gewone longontsteking eens in de vijf jaar wordt aangepast, is de corona-richtlijn in het Amsterdam UMC inmiddels toe aan versie 37, zegt Joost Wiersinga. Hij is hoogleraar infectieziekten aan de Universiteit van Amsterdam, en mede-opsteller van de richtlijn.

Trump-antilichamen

Sinds enkele weken testen artsen in verschillende ziekenhuizen bij corona-patiënten of zij al antistoffen tegen het virus in hun lijf hebben. Zo niet, dan krijgen zij een infuus met monoklonale antistoffen, corona-aanval-soldaatjes uit het laboratorium, ‘ook wel bekend als de Trump-antistoffen’, zegt Wiersinga, omdat ze de Amerikaanse oud-president er weer bovenop hielpen.

Wiersinga: ‘Deze medicatie behoort nu tot het standaardpakket aan behandelingen en dat is echt nieuw. Anderhalf jaar geleden begrepen we niets van de ziekte, laat staan dat we een behandeling hadden, nu hebben we allerlei middelen. En er komt komend jaar nog veel meer aan.’

Toch zien de artsen de komende herfst en winter met zorg tegemoet. Pieter Willem Kamphuisen, internist in het Hilversumse ziekenhuis Tergooi Medisch Centrum: ‘In de herfst en winter komen veel kwetsbare mensen met een longontsteking in het ziekenhuis terecht. Dat gaat dit jaar niet anders zijn. En nu de anderhalve meter is losgelaten zal ook het influenzavirus zich buitengewoon prettig voelen. Daar komt corona nog eens bovenop. Een op de drie bedden in ons ziekenhuis kunnen we niet gebruiken, omdat we onvoldoende personeel hebben. We zitten al bijna op de grens van onze capaciteit, en dan moet de hausse nog komen.’

Meer over