Ongevaarlijke danslust op de oever

DANS


A la Russe


Het Nationale Ballet presenteert een programma rond Russische componisten.

AMSTERDAM - Uit de kersenbomen dwarrelen blaadjes, de maan bolt, houten hekjes sieren de oever van de Dnieper, de rivier die Rusland en de Zwarte Zee verbindt. Het enige wat de illusie van dit dromerige plaatje doorbreekt, is het gesjor aan die hekjes. Geen mechanieken doen deze 'territoriumbakens' verschuiven. Het zijn de dansers die handmatig de ruimteindeling variëren, een bijna postmoderne ingreep in wat verder een klassiek-modern balletverhaal is.


On the Dnieper is de nieuwe aanwinst van Het Nationale Ballet en wordt gepresenteerd in À la Russe, een programma rond Russische componisten. Choreograaf Alexei Ratmansky, vroegere artistiek directeur van het Bolshoi Ballet en nu choreograaf van het American Ballet Theatre, creëerde het stuk in 2009 naar het gelijknamige ballet van componist Sergej Prokofjev en choreograaf Serge Lifar uit 1932.


Het verhaal is van alle tijden: de liefde die niet meer is. Soldaat Sergei (Casey Herd) komt thuis en ziet zijn bescheiden lief Natalia (Igone de Jongh) niet meer staan. Hij is op slag van slag van de sprankelende Olga (Anna Tsygankova). Zij ook van hem, maar heeft eveneens al een verloofde. Vaders, moeders, vrienden, vriendinnen: iedereen wil dat alles blijft zoals het was. Maar de liefde tussen Sergei en Olga blijkt echt en diep, waarop de tragische heldin, Natalia, besluit zich terug te trekken en hun haar zegen te geven. Het is een zelfopoffering en wijsheid uit de grote literatuur.


Ratmansky heeft er een danslustige choreografie van gemaakt, met voortdurend actie voor iedereen, van solist tot corps de ballet. De emoties - vertwijfeling, verlangen, wanhoop, berusting - staan in de bewegingen gegrift. Als iets makkelijk 'leesbaar' is, is het deze On the Dnieper wel. Dat is goed gedaan, en jammer: het verhaal is totaal ongevaarlijk, heeft geen scherpe kantjes. Het is net zo belegen als de historische kostuums. Hoewel keurig gemaakt en uitstekend gedanst, is On the Dnieper bij uitstek een revival waarvan je je in hoofdletters afvraagt: WAAROM? Waarom maakt iemand zo'n weinig actuele bewerking? Gaat het dansers en balletpubliek dan alleen maar om beweging?


Kennelijk komt het realisme van zo'n stuk als On the Dnieper te dichtbij om niet aan voorbij te gaan. Dan zijn de oudere balletverhalen toch makkelijker te accepteren, waarschijnlijk omdat het vaak sprookjes zijn met abstracte en puur op virtuositeit gerichte passages. Dat veroorzaakt een prettige afstandelijkheid, die het makkelijker maakt om gewoon te accepteren dat dat is wat het is.


Het triggert een soort kijken dat wordt aangesproken door George Balanchine, die met twee balletten de speelse mannenchoreografie Dumbarton Dances (2009) van Krzysztof Pastor omsluit. Zijn lyrische, zeer precies en fijngevoelig gedanste Serenade (1934) en zijn vonkende Tchaikovsky Pas de Deux (1960), met een prachtig scherpe en tegelijk vloeiende Jurgita Dronina, zijn een eerbetoon aan de ballerina en de veelzijdige taal van de academische dans. Lijzige tutu's, strakke maillots, en toch denk je hier geen seconde: waarom?


Mirjam van der Linden


À la Russe door Het Nationale Ballet. Met choreografieën van Balanchine (Serenade, Tchaikovsky Pas de Deux), Pastor (Dumbarton Dances) en Ratmansky (On the Dnieper). 8/2, Het Muziektheater, Amsterdam, t/m 25/2.


Meer over