Onderzoek de groeisnelheid van bonen

Vissen is een van zijn grootste hobby's en als het even kan is hij eind april in de wei te vinden, op zoek naar kievitseieren....

Gemser (17) van de Regionale Scholengemeenschap Magister Alvinus in Sneek heeft dus affiniteit met biologie. Hij deed dinsdag examen in het vak. 'Goed te doen', zo beoordeelde hij de toets.

Hylke Weidema (16) had ook niet zo'n moeite met het examen. Alleen vraag 19 vond hij lastig. Die ging over een plantaardig geneesmiddel tegen malaria.

'Bij de de eerste toepassing van een nieuw geneesmiddel in een bepaald gebied heeft men geen last van resistente malariaparasieten. Dat is wel het geval nadat het geneesmiddel enige tijd gebruikt is. Hoe komt dat?', zo luidde de examenvraag.

Biologiedocent Willem Bijlsma kwalificeert het examen als 'pittig'. Volgens Bijlsma werden er vooral inzichtvragen gesteld, waarbij de kandidaten veel moesten uitleggen. 'Juist daar hebben sommige leerlingen moeite mee', weet hij. 'Als ik de antwoorden lees bij proefwerken, weet ik wel wat ze bedoelen. Maar vaak laten ze na de bewuste termen te noemen en daar verliezen ze punten mee.'

Verrassend vond Bijlsma de opdracht waarbij leerlingen een opzet moesten geven voor een onderzoek naar de groeisnelheid van bonen bij verschillende temperaturen. Voor het onderzoek kregen de leerlingen (figuurlijk) de beschikking over tien broedstoven (kasten waarin de temperatuur te regelen is), een zak met bonen, een meetlat, jampotjes, filtreerpapier en water om de bonen te laten kiemen.

'Dat was nog een van de makkelijkste vragen', vond Hiske Hoekstra (19). 'Ik heb opgeschreven dat ze bij vijf potjes het licht uit moeten doen en bij de andere vijf niet.' Met de andere opdrachten had ze meer moeite. 'Er stonden termen in waar ik nog nooit van had gehoord; ik had dan ook niet echt geleerd. We hadden alle stof al geleerd voor de tentamens.'

Niet alleen havo deed examen biologie. Ook de vwo'ers konden zich opmaken voor vragen over bijvoorbeeld het tropisch regenwoud, het foerageergedrag (voedselzoekgedrag) van spreeuwen, de werking van nieren van de mens en het meest zelfzuchtige chromosoom in de natuur: het zogenaamde B-chromosoom bij de sluipwespensoort nasonia vitripennis.

Anders dan bij vakken als aardrijkskunde en geschiedenis krijgen de leerlingen geen thema's op voor hun examen. De examenstof kent elk jaar een aantal vaste onderwerpen waaronder het menselijk lichaam, gedragsleer, ecologie en genetica.

Docent Nas Elmallah meent dat de toets voor de vwo'ers te doen was. Aardig vond hij dat het examen opgebouwd was in clusters. 'De vragen hadden steeds een verschillende moeilijkheidsgraad. Zo had iedereen de kans bij elk onderwerp een aantal punten te halen.'

Elmallah is te spreken over de inhoud van de toets. Het is volgens de docent een goede afspiegeling van wat de kandidaten in de lessen hebben geleerd. Geen onplezierige verrassingen dus.

Wel ergert de docent zich al jaren aan vragen waarbij leerlingen maar één punt kunnen verdienen, terwijl ze verschillende oplossingen moeten geven. Elmallah: 'Halve punten kunnen we niet geven. Leerlingen die een deel van de vraag goed hebben worden daar niet voor beloond. Dat is vooral vervelend voor diegenen die net geen voldoende halen.'

Vwo'er Marrit Piersma (17) vond het examen 'redelijk makkelijk te maken'. 'Als je een jaar goed had opgelet, kon je alles invullen. Bij veel opdrachten stond het antwoord bovendien al in de uitleg, zoals in vraag 38 bijvoorbeeld.'

De opdracht waar hij op doelt, gaat over antigenen. 'Bescherming tegen vreemde antigenen die het lichaam van de mens binnendringen, vindt onder andere plaats door de productie van vele, verschillende typen antistoffen', stelt de tekst. Aan een antigeenmolecuul kunnen zich tegelijkertijd moleculen van verschillende antistoffen binden. De leerlingen moesten een situatie tekenen waarin de twee verschillende antistofmoleculen twee antigeenmoleculen aan elkaar verbinden.

'Veel te abstract al die sommen', vindt Amarens van Putten. 'Als je geen scheikunde in je pakket hebt, snap je hier niets van. Ik in ieder geval niet.'

Jeannine Westenberg

Meer over