NIEUWSVERPLEEGHUIZEN

Onderzoek Amsterdam UMC: verpleeghuisbewoners kregen geen knauw door bezoekverbod

Het bezoekverbod in verpleeghuizen dit voorjaar heeft – gemiddeld genomen – geen negatieve invloed gehad op het welbevinden van de bewoners. Eerder het tegendeel: het aantal conflicten tussen bewoners onderling of tussen bewoners en personeelsleden halveerde, en de ouderen hadden minder kalmeringsmedicatie nodig.

Volkszangers uit het Westland zingen in maart voor de bewoners van het Wijndaelercentrum in de Haagse wijk Loosduinen.Beeld Martijn Beekman / ANP

Tot die opmerkelijke conclusie komen onderzoekers van het Amsterdam UMC. ‘Wij waren ook verrast’, zegt hoogleraar ouderenzorg Hein van Hout. ‘We hadden juist verwacht het omgekeerde te zien.’

Het bezoekverbod gold als een van de pijnlijkste maatregelen die het kabinet moest nemen tijdens de eerste golf. Van de ene op de andere dag konden kinderen niet meer hun ouders bezoeken, of konden jarenlange geliefden elkaar alleen nog maar vanachter glas zien. Nu blijkt dat die gedwongen opsluiting voor veel ouderen minder dramatisch was dan gedacht.

Van Hout en een collega doken voor hun onderzoek in geanonimiseerde data van ruim 500 bewoners tijdens de lockdown, en van 500 bewoners precies een jaar eerder. Veel verpleeghuizen gebruiken een systeem waarin ze een aantal keren per jaar de bewoners systematisch kunnen beoordelen. Zo houden zij onder meer stemming, gedrag, cognitieve vaardigheden en medicijngebruik structureel in de gaten.

Betere stemming

Uit die gegevens blijkt dat het gevoel van eenzaamheid onder ouderen weliswaar iets toenam, maar niet significant. Hetzelfde geldt voor het aantal keren dat een oudere zich terugtrok, wat kan duiden op een vorm van apathie.

Het aantal conflicten daalde wel significant, evenals het gebruik van slaapmedicatie. Daarnaast rapporteerde het personeel geen slechtere stemming onder de bewoners, en een geen verminderde cognitie. Ook hadden zij vaker contact met familieleden dan voorheen: weliswaar niet in levenden lijve, maar bijvoorbeeld via beeldbellen. 

Ook verrassend volgens de onderzoekers: voor bewoners zonder dementie, die zich dus bewust waren van de sociale isolatie, gelden deze bevindingen evengoed.

De rust in de huizen heeft de bewoners over het algemeen goed gedaan, denkt Van Hout. ‘Wij horen van de zorgmedewerkers dat het niet meer in- en uitlopen van bezoek een weldadige, kalmerende uitwerking heeft gehad op met name de woongroepen.’

Meer contact

Henk Nies van Vilans, het landelijke kenniscentrum voor langdurige zorg, herkent de uitkomsten. ‘Er is zeker een groep die het goed doet op zoveel rust, dat is ook op andere plaatsen waargenomen, en zien wij terug in rapportages uit het buitenland.’ Ook in de gehandicaptenzorg blijkt het wegvallen van bijvoorbeeld de dagbesteding voor sommige mensen weldadig uit te pakken.

Daarnaast kan een verklaring zijn dat er tijdens de lockdown meer tijd was voor een-op-eencontact tussen zorgverlener en bewoner, en dus meer gerichte aandacht, denkt Nies.

Maar, zegt hij, ‘ieder mens is een afwijking van het gemiddelde. Er zijn ook mensen voor wie het bezoekverbod heel verdrietig was, of die zelfs zijn gestorven van eenzaamheid. Dat is óók waar.’

De conclusies uit dit soort onderzoeken gebruiken sommige verpleeghuizen om hun bezoekafspraken ook in de toekomst anders vorm te geven, weet Nies. ‘Als blijkt dat bepaalde bewoners opknappen van minder of andersoortig bezoek, bespreken zij dat met de familie. Soms is het bijvoorbeeld beter om wat vaker kort, dan om eens in de week twee uur langs te komen.’

Ook Actiz, de vereniging van ouderenzorginstellingen, herkent zich in de conclusies. ‘Die zijn bovendien een groot compliment voor alle medewerkers in de verpleeghuizen, die onder moeilijke omstandigheden de bewoners hebben bijgestaan’, zegt een woordvoerder. Maar het onderzoek moet geen vrijbrief zijn om nu gemakkelijker een nieuw bezoekverbod op te leggen, waarschuwt hij. ‘De impact op bewoners, medewerkers, familieleden en naasten is enorm geweest.’

Meer over het bezoekverbod

Zij staan in de verpleeghuizen: ‘Tranen in de ogen, en je kan ze niet wegpinken achter die veiligheidsbril’

Eén vaste bezoeker in het verpleeghuis: voor de een te weinig, voor de ander te veel

Naar buiten?De deur van het verpleeghuis zit nog op slot

Statusverschil tussen zorgen en genezen wreekt zich nu

Meer over