Onderwereldbazen in Dublin kunnen ongestoord hun slag slaan in handel en smokkel van drugs Ieren twijfelen aan hun 'veilige' land na moord op journaliste

Een week na de moord op de journaliste Veronica Guerin verkeert Ierland nog steeds in staat van vertwijfeling. De dood van Guerin, de bekendste misdaadverslaggever van het land, heeft vragen losgemaakt over de ware aard van de Ierse samenleving, volgens de statistieken de minst gewelddadige van West-Europa....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

De priester die zaterdag in Dublin de uitvaart leidde van de journaliste, verwoordde de algemene gevoelens aldus: 'Dit is voor een land het moment om naar zichzelf te kijken. Waar gaan we heen? Welke machten controleren ons leven?' Veronica Guerin was 36 jaar oud en schreef over misdaad in de Sunday Independent, een krant in Dublin. Zij had de afgelopen jaren opzienbarende onthullingen gepubliceerd over leidende drugscriminelen.

Vorige week woensdag was zij op de terugweg van een rechtzitting waar zij ditmaal zelf was veroordeeld, tot een boete van driehonderd gulden wegens te hard rijden. Terwijl Guerin met haar auto wachtte voor een stoplicht in een buitenwijk van de Ierse hoofdstad, stopte er naast haar een motor met twee mannen. De duopassagier stapte af en schoot Guerin van dichtbij dood.

Ongetwijfeld ging het om een wraakneming voor haar eerdere publicaties, of om een poging te voorkomen dat Guerin nog meer gevoelige onthullingen zou plegen. Een week na de aanslag is nog volstrekt onduidelijk wie er achter de moord zat. En de Ierse politie, de Gardai Siochana, is bang dat zulks ook nooit duidelijk zal worden, ondanks de honderd rechercheurs die zich met het onderzoek bezighouden.

Guerin schreef over de big shots van Dublins onderwereld en de relatief ongestoorde wijze waarop die met de via handel in drugs verdiende kapitalen in Ierland leven als God in Frankrijk. Zij hanteerde bij haar onderzoekingen een even ongebruikelijke als gevaarlijke methode. Guering placht gewoon bij de godfathers aan te bellen, hen te vragen waarmee zij hun geld verdienden en hen te confronteren met wat zij al wist.

Guerin was al eerder 'gewaarschuwd' dat zij met haar onthullingen te ver was gegaan. In oktober 1994 was haar huis in Cloghran, ten noorden van Dublin, door onbekenden beschoten. Een jaar later werd zij in elkaar geslagen toen zij aanbelde bij John Gilligan, om hem te vragen naar de onduidelijke herkomst van zijn miljoenen. In januari 1995 schoot een onbekende man Guerin in het been, nadat hij op een avond bij haar thuis had aangebeld.

Gilligan, afgelopen zondag geciteerd in de Ierse krant Sunday Tribune, ontkent dat hij ook maar iets met de moord heeft te maken. Gilligan, die verschillende veroordelingen achter de rug heeft en die zichzelf omschrijft als een 'professioneel gokker', zei in de krant dat hij in Nederland verbleef, 'waar ik dingen koop om geld te verdienen. En het zijn geen drugs.'

Guerin portretteerde de Ierse topcriminelen meestal met hun bijnamen, omdat de Ierse lasterwetgeving tot de strengste ter wereld behoort. Een paar weken voor de moord had zij overleg gevoerd met de advocaten van de Sunday Independent, over de juridische mogelijkheden over te gaan tot het noemen van namen. Guerin had een van haar bronnen uit het criminele milieu, John Traynor, al laten weten dat zij zijn identiteit en bezigheden in de openbaarheid zou brengen.

Maar Guerin maakte de afgelopen twee jaar zoveel vijanden in het Ierse misdaadmilieu, dat de lijst met verdachten veel langer is dan die van de twee genoemde namen. Sinds het begin van de jaren negentig ontstonden in Dublin verschillende drugsbendes, die met drugssmokkel en -handel miljoenen verdienen en elkaar op leven en dood bestrijden. Van twaalf in het afgelopen jaar gepleegde moorden staat vast dat ze te maken hebben met bende-oorlogen. Bijna alle leiders figureerden wel eens in een van Guerins verhalen.

Sommige wijken in Dublin zouden al volledig worden gecontroleerd door de bendes. Met werkloosheidspercentages tot 80 procent, is het voor hen gemakkelijk om nieuw 'voetvolk' te recruteren. Ierland ontwikkelde zich de afgelopen jaren tot een tussenstation voor drugs uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika, op weg naar West-Europa. Ook de lokale markt voor cannabis en hard drugs groeide de afgelopen jaren sterk. In het land wordt ook ecstasy geproduceerd voor de Britse markt.

Na de moord op Guerin staat de regering onder sterke druk om de drugsmisdaad eindelijk harder te gaan aanpakken. Minister van Justitie Nora Owen kondigde deze week aan dat de misdaadwetgeving zeer binnenkort zal worden aangescherpt, dat de politie zal worden uitgebreid en het aantal cellen eveneens.

Ook wordt bestudeerd of de fiscale wetgeving tegen de criminaliteit kan worden ingezet. Dat zou nieuw zijn, tot dusver werd in 75-jarige geschiedenis van de Ierse Republiek nog nooit iemand veroordeeld wegens belastingfraude - op een man na die een paar jaar geleden weigerde een boete van de inspecteur te betalen en vervolgens drie dagen vastzat.

Het meest vergaand is het wetsvoorstel dat de grootste oppositiepartij, Fianna Fail, deze week indiende. De nieuwe wet, waarvan de regering al heeft gezegd dat zij hem zal steunen, zou het mogelijk maken verdachte bankrekeningen tot maximaal vijf jaar te bevriezen. Getuigenis van een politie-agent of belastingambtenaar zou voldoende zijn verdachte tegoeden vast te zetten, tot de eigenaar heeft bewezen die legitiem te hebben verkregen.

De maatregel is door sommige liberalen in Ierland al als 'draconisch' omschreven. Maar de tienduizenden Ieren door het hele land die afgelopen maandag een minuut stilte in acht namen ter nagedachtenis aan Veronica Guerin, willen dat de regering in elk geval íets doet. Want: 'Ierland verliest een manier van leven die werd gekarakteriseerd door een gevoel van persoonlijke veiligheid en geweldloosheid op onze straten en in onze steden', zoals de Irish Times het deze week formuleerde.

Meer over