Ondertiteling ****

Wat: ondertiteling

Waar: op je scherm

Recensent: Gustav

Tot voor kort meende ik dat Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje buitenlandse (lees: Engelstalige) programma's nauwelijks tot niet ondertitelden uit nationale trots of uit overwegingen van taalpuristische aard. Misschien, zo redeneerde ik, weet men daar wel dat het Engels van hun inwoners achterblijft bij dat van Scandinaviërs of Nederlanders, maar wil men voorkomen dat hun taal ontaardt in een mengelmoes, en neemt men de kosten voor het nasynchroniseren voor lief. Het is namelijk duurder dan ondertitelen.

Volgens de Engelstalige Wikipedia heb ik ongelijk: de keuze van die landen om na te synchroniseren gaat terug tot eind jaren twintig, begin jaren dertig, toen filmimporteurs voor de keuze werden gesteld of ze al dan niet wilden ondertitelen. Toevallig kozen de importeurs uit eerstgenoemde landen daar niet voor (dit sluit mijn redenering overigens niet uit).

Met uitzondering van Frankrijk kwam het de landen ook politiek van pas, aldus Wikipedia, omdat het nasynchroniseren de gelegenheid bood tot censuur. Het regime onwelgevallige opvattingen zouden zo verdoezeld kunnen worden door in het Duits of het Italiaans iets anders te zeggen dan in het Engels; qua betekenis, bedoel ik. Ik weet niet of ik dat geloof, want als je de macht hebt om zoiets te doen, heb je ook de macht om films niet te vertonen.

Ondertiteling kan niet genoeg worden geprezen, vind ik. Eigenlijk zou ook kindertelevisie weer moeten worden ondertiteld. Mocht ik kinderen krijgen en mocht de originele Transformers weer op tv komen, dan zal ik ze verbieden ernaar te kijken, want ik zou een Nederlands sprekende Starscream niet kunnen verdragen.

Toch, en dit weet iedereen, schort er af en toe iets aan de Nederlandse ondertiteling bij Engelse series en films. Het aardige is dat we die fouten deels herkennen doordat we juist door ondertiteling vertrouwd zijn geraakt met het Engels (een ander deel komt natuurlijk op het conto van het onderwijs; in bepaalde landen begint men veel later met Engels). Ik wil de ondertitelaars veel vergeven, omdat ze vaak weinig tijd krijgen voor hun werk, soms alleen het script en dan weer enkel beeld en audio tot hun beschikking hebben.

Niettemin krijg je soms de indruk dat ze aan het ondertitelen slaan in een donkere kelder waar de hele dag keiharde gabber klinkt, zonder toegang tot de site www.urbandictionary.com, met behulp waarvan veel vertaalfouten kunnen worden voorkomen. Daar is namelijk een schat aan slang te vinden, die men vergeefs in het woordenboek zal zoeken. En dus begrijpt men niet dat 'the shit', om een voorbeeld te geven, iets positiefs is. Massive Genius in The Sopranos: 'Godfather II was definitely the shit.' Vertaling (incorrect): 'Godfather II was niks.'

Het dieptepunt op dit gebied beleefde ik afgelopen week, toen ik in een marathonzit alle dvd's van The Wire keek. De ondertiteling is zo systematisch knullig dat het ronduit afbreuk aan de serie doet. Ik wil niet denken aan al die mensen die voor een goed begrip van het verhaal afhankelijk zijn van wat er onderin het beeld verschijnt. Laat ik me tot één voorbeeld beperken: tijdens een politieverhoor moet iemand overgeven. Een van de rechercheurs zegt dan: 'We'll get something to clean this up, and maybe a soda or something. Get some sugar in you at least.' De ondertiteling luidde: 'We halen iets om 't op te vegen en een soda of zo. Dan krijg je wat suiker binnen.' Soda is frisdrank, en welke alchemistische bezwering kent de ondertitelaar om suiker in soda te krijgen?

Maar goed, het kan altijd erger: in Polen doet men aan ondertiteling noch aan nasynchronisatie; iemand vertelt wat de personages zeggen. Dat gaat ongeveer zo: de Terminator zegt: 'I'll be back.' En dan zegt een Pool op de achtergrond: 'Hij zegt dat- ie terugkomt.' recensiekoning.nl

undefined

Meer over