ACHTERGRONDEXITSTRATEGIE

Onder druk van de Kamer blijft het kabinet aan zijn exitstrategie sleutelen

Minister Hugo de Jonge, premier Mark Rutte en minister Martin van Rijn tijdens een Kamerdebat over de coronacrisis, 7 mei.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De versoepeling van de coronamaatregelen vanaf 1 juni gaat volgens plan door, zo zal premier Mark Rutte vanavond waarschijnlijk bekendmaken. Intussen wordt de exitstrategie steeds bijgesteld om tegemoet te komen aan de kritiek.

‘Het is ook nooit goed’, verzuchtte premier Rutte bij het laatste Kamerdebat over de coronacrisis. 

De Tweede Kamer vroeg eind april steeds weer om ‘meer perspectief’ voor ondernemers en burgers die gebukt gingen onder de coronamaatregelen. Toen Rutte met enige huiver dan eindelijk de gewenste ‘routekaart’ met versoepelingen presenteerde, klonken er in de Kamer weer bedenkingen. Neemt het kabinet niet te veel risico? Gaat dit allemaal niet te snel? Moeten we de verspreiding van het virus niet eerst verder indammen?

Die twijfel is bijna twee weken later nog niet weg. Het kabinet zal dinsdag waarschijnlijk bekendmaken dat de geplande versoepeling in juni door kan gaan. Het openbaar vervoer begint met een drukker dienstenrooster en het voortgezet onderwijs mag deels weer beginnen, al zal dat naar verwachting beperkt blijven vanwege de eis om 1,5 meter afstand te houden. De terrassen kunnen deels open en restaurants, cafés, bioscopen, musea en culturele instellingen mogen onder strikte voorwaarden weer klanten ontvangen, wellicht zelfs al tijdens het pinksterweekend.

‘Spannende fase’

De modellen van het RIVM geven geen aanleiding om af te wijken van de versoepelingsroute die eerder deze maand werd uitgestippeld, zo valt nu te horen. Hoewel er steeds meer getest wordt, loopt het aantal besmettingen volgens een Haagse bron ‘gierend achteruit’. Mede daarom wordt er ook nagedacht over het volledig openen van het primaire onderwijs en de kinderopvang vanaf 2 juni, bevestigen ingewijden. 

Toch blijft de nieuwe fase ‘spannend’. De versoepelingen die op 11 mei ingingen – het deels openen van het basisonderwijs en het vrijgeven van de zogenoemde contactberoepen – hadden een relatief laag risico. Bij de nieuwe maatregelen is dat anders: mensen zullen zich meer gaan verplaatsen en het aantal contacten zal toenemen. Niemand kan nieuwe uitbraken uitsluiten.

Vooral PvdA en SP zetten daarom vraagtekens bij de strategie van het kabinet. SP-leider Lilian Marijnissen vreest dat Rutte ervoor kiest om het virus langzaam onder de bevolking te laten verspreiden. ‘Dat is het controleren van het virus, in plaats van het elimineren van het virus’, zei Marijnissen zondag bij WNL. ‘Daar maken wij bezwaar tegen, omdat er heel grote risico's aan zitten. Er zullen mensen ziek worden en doodgaan. En wie moet die immuniteit opbouwen? Dat zijn de mensen die wij nu vragen om door te werken: buschauffeurs, zorgverleners.’

Rondom het kabinet wordt enigszins schamper gereageerd op ‘de strategiediscussie’ die de linkse partijen willen voeren. Als ze het virus echt nog verder willen indammen, moeten ze voorstellen om de lockdown te verlengen. ‘Maar dat doen ze niet’, aldus een bron. ‘At the end of the day gaat het kabinetsbeleid door.’  

Dashboard

De oppositie en ook een deel van de coalitie zien dat anders. Het kabinet sleutelt in hun ogen juist voortdurend stilletjes aan de eigen strategie om tegemoet te komen aan de kritiek. Zo wilde de Kamer bij het laatste debat weten op basis van welke criteria het kabinet precies besluit of de versoepelingen doorgaan. En onder welke omstandigheden worden ze weer aangescherpt?

Rutte deed daar toen nog meewarig over. Volgens de premier zijn de modellen waar de experts hun adviezen op baseren te complex om te vangen in een paar cijfers. ‘Je kunt niet zeggen: er is een dashboard en dit metertje moet precies daar staan en dat metertje moet daar staan’, aldus de VVD'er.

Toch valt nu achter de schermen te horen dat Rutte en minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge dinsdag tijdens de persconferentie ‘een dashboard’ aankondigen. Zo moet er een overzicht komen met de kerncijfers van de pandemie. Als de cijfers op het dashboard te veel oplopen, wordt er op de rem getrapt en moeten versoepelingen worden teruggedraaid.

Testbeleid

Hoe effectief dat dashboard zal zijn, is onduidelijk, maar de oppositie wordt in elk geval de wind uit de zeilen genomen. Hetzelfde geldt voor het testbeleid. Per 1 juni moet iedereen met klachten getest kunnen worden, niet na 24 uur, maar meteen. Dat was een wens die eveneens leefde in de Kamer.

Een ander punt van kritiek is het volgens sommige fracties te vrijblijvende contactonderzoek als er eenmaal een besmetting is vastgesteld. In het huidige protocol van de GGD krijgen mensen die in contact waren met een geïnfecteerd persoon een brief, maar onder andere PvdA-leider Lodewijk Asscher wil dat mensen gebeld worden. Ook moet er beter gekeken worden of mensen na zo’n melding wel echt twee weken in quarantaine blijven. 

Het is niet uitgesloten dat het GGD-protocol nog enigszins aangescherpt wordt, valt achter de schermen te horen. 

Zo sleutelt het kabinet verder aan de eigen exitstrategie. Het zal nooit helemaal goed zijn, zoals Rutte eerder al moest vaststellen, maar vooralsnog blijft het hoofddoel wel in zicht: een zo groot mogelijk politiek en maatschappelijk draagvlak voor het kabinetsbeleid.

Lees ook:

Rutte’s route uit de lockdown biedt perspectief, maar ook een hoop verwarring en gemor
De anderhalvemetersamenleving van Mark Rutte blijkt geen rechte weg omhoog uit de lockdown, maar een kronkelpad vol vertakkingen, hobbels en ingewikkelde spelregels. Kon dat niet wat simpeler?

Nu Ruttes exitstrategie er ligt, slaat de twijfel toe
Natuurlijk is er opluchting in de Kamer nu er van het kabinet langzaam meer mag. De meeste fracties vroegen immers zelf om een ‘stappenplan’ voor de exitstrategie uit de lockdown. Maar nu dat er ligt, slaat de twijfel toe.

Meer over