Ondanks McDonald's blijft 'Holland' uniek

Amerikanen die 'Europa doen' en in zeven dagen even zoveel landen bezoeken, natuurlijk, ze zijn er nog steeds. Maar dit clichébeeld van 'de' Amerikaanse toerist is hoognodig toe aan een herziening....

Wel is het zo dat een bezoek aan Nederland in de meeste gevallen wordt gecombineerd met een bezoek aan andere landen. En wat dat betreft, ligt ons land lekker in de markt. Schiphol staat goed aangeschreven, en Amerikanen mogen zich er de eerste keer misschien over verbazen dat je in twee uur het land uit kunt zijn, het draagt wel bij aan het positieve imago van Nederland.

Esther Binkhorst heeft zich als onderzoeker in opleiding aan de faculteit Vrijetijdswetenschappen van de Katholieke Universiteit Brabant ruim zes jaar bezig gehouden met onderzoek naar de vakantiebeleving van Amerikanen in Nederland en Nederland als toeristisch product voor de Amerikaanse markt. Ze deed daarvoor onderzoek in de VS, sprak er met touroperators, en ondervroeg Amerikaanse toeristen in 'Holland', want zo heet Nederland toch nog altijd als het om 'het product toerisme' gaat. Vrijdag 21 juni promoveert ze op Holland, the American Way; Transformations of the Netherlands into US vacation experiences.

In het kader van de globalisering zou je je kunnen afvragen wat er voor een toerist, in dit geval de Amerikaanse, nog te halen valt in Nederland. 'Er zijn in Nederland veel Amerikaanse invloeden waar te nemen, bijvoorbeeld McDonald's', zegt Binkhorst. 'Ondanks die invloeden, vindt de Amerikaanse toerist Nederland toch een uniek land en ervaart onze manier van leven als heel anders.'

Aan de andere kant is het wel zo dat de Amerikanen, ook als ze in het buitenland zijn, graag in hun eigen omgeving verblijven. Esther Binkhorst noemt dat de American Bubble, die de Amerikaanse toerist een veilig gevoel geeft. 'Amerikanen overnachten graag in een hotel van een Amerikaanse keten, ze vliegen het liefst met een Amerikaanse luchtvaartmaatschappij. Ze kunnen hier met Engels terecht. Betalen met een creditcard doen ze het liefst net als thuis, dus voor elke boodschap. Wat dat betreft vinden Amerikanen een Nederlandse supermarkt een rare belevenis. Al dat gedoe met munten, en dan merken ze dat de boodschappen blijven liggen, terwijl die in de VS door personeel in tassen worden gestopt.'

'Grote waardering is er voor de doorsnee winkelstraat. Een bakker, een slager, een winkel waar je ansichtkaarten koopt. Ze vinden alles kleinschalig, maar lopen er graag doorheen terwijl ze thuis met een auto naar de mall, een groot winkelcentrum rijden. En ondertussen klagen wij juist dat alles door de globalisering steeds meer hetzelfde wordt en elke stad tegenwoordig zijn eigen Kalverstraat heeft.'

De Keukenhof, Volendam, de Amsterdamse grachten. In veel reizen wordt het aangeboden als vakantie in Nederland. 'Maar na een bezoek aan het Rijksmuseum zijn er genoeg toeristen die naar de Wallen gaan, op zoek naar de Nederlandse manier van leven. Het zijn niet alleen de attracties die de interesse wekken. Het is vaak veel meer de sfeer, de architectuur, de cultuur. Daarvan zou veel meer gebruik kunnen worden gemaakt. Nu blijven bepaalde belevenissen voor toeristen steken in clichés. Biedt zoiets toch aan met een lezing over hoe de Wallen zijn ontstaan, welke wetten er zijn. Datzelfde kan je doen met het drugsbeleid. Op de tulpen, molens en klompen komen ze toch wel af, maar de grootste groep Amerikaanse toeristen heeft dat ondertussen wel gezien. Om mensen over te halen voor een herhalingsbezoek moet je meer van stal halen.'

Het veldonderzoek van Binkhorst eindigde vóór de aanslagen 11 september. Over de gevolgen daarvan kan ze geen concrete uitspraken doen. 'Maar je hoort van alle kanten dat het grote effecten heeft. Amerikanen spelen ontzettend op safe.'

Zelf kijkt ze ondertussen met andere ogen naar Nederland als toeristische attractie. 'De Keukenhof, ik was er nog nooit geweest. Dat je er in klompen kunt staan en dat Jacoba van Beieren je bij de ingang verwelkomt, dat hoeft voor mij absoluut niet. Maar de Keukenhof is zonder meer een prachtige tuin. Hele hordes toeristen gaan in Amsterdam de diamantairs langs. Nederland en diamanten, een combinatie die ik nog nooit gemaakt had. Aan de andere kant, een paar Amerikanen vroegen me of ik met ze mee wilde in de tram. Wat een fenomeen, een tram! Dat maakte hun bezoek tien keer zo leuk.'

De sfeer, het straatbeeld, Binkhorst kan het er niet genoeg over hebben. 'Dat laat zich niet in folders vangen, maar moet worden uitgelegd in verhalen. Een tour operator zei dat ik mijn proefschrift beter in een film zou kunnen vastleggen. Dat kan natuurlijk niet, maar weet dat na elke Italiaanse film in de VS vele reizen naar Italië worden geboekt!'

Meer over