nieuwsmedia hongarije

Onafhankelijke Hongaarse nieuwssite Index tot zwijgen gebracht

Sinds de verkiezingsoverwinning van de Hongaarse premier Orbán in 2010 hebben oligarchen die hem steunen ruim 470 perstitels opgekocht en monddood gemaakt. Het jongste slachtoffer is de onafhankelijke nieuwssite Index.hu. Woensdag werd de hoofdredacteur ontslagen, vrijdag stapte vrijwel de gehele nieuwsredactie op uit solidariteit. 

Adjunct-hoofdredacteur Veronika Munk spreekt de redactie toe nadat het gros heeft besloten op te stappen uit solidariteit met de ontslagen hoofdredacteur Szabolcs Dull. Beeld Bernadett Szabo / Reuters

Het doek is gevallen voor Index.hu, de grootste onafhankelijke nieuwswebsite van Hongarije. Vrijdag maakten meer dan zeventig verslaggevers hun vertrek bekend, wat neerkomt op bijna de volledige nieuwsredactie. Ze verklaarden zich solidair met hoofdredacteur Szabolcs Dull die eerder deze week het veld moest ruimen.

Om vrij en onafhankelijk te kunnen berichten moet er sprake zijn van twee voorwaarden, schrijven de redacteuren in een korte (Engelstalige) verklaring. Eén: géén ‘externe invloed’ op de journalistieke stukken. Twee: geen druk op de samenstelling van de hoofdredactie. Het ontslag van Dull door de directie vormt volgens hen een ‘heldere inbreuk’, zodat ze geen andere keus zien dan vertrekken.

Opvallende timing

Critici wijzen op de hoogst opvallende timing. Dinsdag vloog Orbán terug uit Brussel, waar hij tegenover zijn Europese collega’s staande had gehouden dat er niks mankeerde aan de democratie in zijn land. Een dag later werd hoofdredacteur Dull ontslagen.

Index werd kort na de komst van internet opgericht en groeide uit tot het onbetwiste vlaggenschip van de vrije pers in Hongarije. De site bracht grote, afgewogen verhalen en werd – uniek in de zwaar verdeelde Donaurepubliek – gelezen door zowel voor- als tegenstanders van de rechts-populistische Fidesz-regering. Met bezoekersaantallen oplopend tot 1,5 miljoen per dag was het de best bezochte nieuwssite van het land.

Kort na het uitbreken van de covidpandemie gebeurde er iets opvallends: Miklós Vaszily, een oligarch uit de stal van premier Viktor Orbán, kocht 50 procent van de aandelen bij de commerciële tak van Index. Hij zei er gelijk bij dat hij geen politieke bijbedoelingen had, maar dat werd door bijna niemand geloofd. Vaszily stond zes jaar geleden aan de basis van de overname van de website Origo. Het script van toen doet sterk denken aan dat van nu. Van een serieuze site veranderde Origo in een propagandakanaal voor Fidesz.

Onafhankelijkheidsmetertje

Niet lang na de komst van de oligarch verschoof het ‘onafhankelijkheidsmetertje’ (door de redactie onderhouden op een aparte website) van Index van ‘onafhankelijk’ (groen) naar ‘in gevaar’ (geel). Wat zich precies achter de schermen heeft afgespeeld, is nog onduidelijk. ‘Er is maar één ding waar Orbán echt bang voor is’, zei een van de vertrekkende Index-redacteuren, Gábor Miklósi (49), eerder dit jaar tegen de Volkskrant. ‘Macht. De pers heeft macht.’

Sinds zijn verkiezingsoverwinning in 2010 hebben oligarchen rond premier Orbán ruim 470 titels in handen weten te krijgen, waaronder vrijwel alle gedrukte kranten, radiostations en tv-kanalen. Hongaren die iets kritisch willen lezen, moeten zich nu behelpen met een handvol onlinetitels.

Oppositiepartij Momentum kondigde een demonstratie aan voor vrijdagavond. Ondertussen hebben tientallen ex-redacteuren zich verenigd in een besloten Facebookgroep. De verwachting is dat ze een manier gaan zoeken om samen een nieuw medium te beginnen.

Lees ook

Als kritische journalist in Hongarije ben je al snel een ‘corona-collaborateur’
Correspondent Jenne Jan Holtland sprak eerder met verslaggevers van onafhankelijke nieuwswebsites in Hongarije.  ‘Er is maar één ding waar Orbán echt bang voor is’, zegt redacteur Gábor Miklósi. ‘Macht. De pers heeft macht.’