Omstreden zandwinning hapert door 'lullige blunder'

Als de belangen niet zo groot waren, zou je je doodlachen. Al vijftien jaar wordt er geruzied over het 'gat van Maasbommel', een omstreden zandwinning in het Land van Maas en Waal....

De betrokkenen overtroeven elkaar in vormen van verbijstering. 'Dit is toch van de ratten besnuffeld', zegt R. Meijnen namens de zandwinners. 'Een ongelooflijke fout', beaamt wethouder H. van Zwam van de gemeente West Maas en Waal, waaronder Maasbommel valt. 'Ontzettend lullig', erkent een beschaamde provinciewoordvoerder die nauw betrokken is bij de zandwinning. Alleen actievoerder B. Lippens kan zijn lol niet op. 'Dit is een giller.'

De procedure voor de zandwinning bij Maasbommel begon al in 1986. Sindsdien ging alles mis wat er mis kon gaan. Zandwinners en provincie liggen voortdurend overhoop met de gemeente en actievoerders. De bevolking van Maasbommel is fel tegen de zandwinning, omdat ze vreest dat de enorme waterplas die achterblijft, de dijk langs de Maas zal verzwakken.

De ruziënde partijen kunnen zo langzamerhand een kamer huren in het gebouw van de Raad van State, zo vaak staan ze samen voor de rechter. Procedures lopen door en over elkaar heen, veranderende wetgeving strooit zand in de machine. De hele zaak is langzamerhand zo ingewikkeld geworden, dat niemand er nog een touw aan kan vastknopen.

Toch leek na jaren touwtrekken het einde in zicht. Omdat de gemeente weigerde mee te werken, stelde de provincie zelf een bestemmingsplan vast waarin de zandwinning geregeld was. Alles wees erop dat de Raad van State dit zou goedkeuren. Maar door een blunder van de provincie kwam er toch weer een kink in de kabel. Heel banaal dit keer.

De gemeente West Maas en Waal heeft vorig jaar namelijk ook een bestemmingsplan gemaakt, zónder zandwinning. De provincie kon hier simpel een stokje voor steken door haar goedkeuring aan dat plan te onthouden. Dat is ook gebeurd, maar één dag na het verstrijken van de daarvoor gestelde termijn.

Vandaar dat de Raad van State weinig anders kon doen dan het gemeenteplan goedkeuren en het provinciale plan schorsen. De zandwinners zijn woedend, de provincie schaamt zich dood.

De instantie die verantwoordelijk is voor deze miskleun, is de afdeling gemeentelijke bestemmingsplannen van de provincie. Afdelingshoofd J. Bekhuis verdedigt zich door te wijzen op de hoge werkdruk en een 'ongelukkige samenloop van omstandigheden'.

Het bestemmingsplan van West Maas en Waal lag eind vorig jaar ter inzage. Normaal duurt dat vier weken. Daarna heeft de provincie nog een halfjaar de tijd om te reageren. Maar omdat de inzagetermijn samenviel met de kerstvakantie, besloot de gemeente het plan een week langer ter inzage te leggen.

'Wij zijn gaan tellen na die vijf weken', aldus Bekhuis. 'Maar volgens de rechter hadden we moeten uitgaan van vier weken.' De provincie dacht een week vóór tijd te zijn. Maar het was een dag te laat. De brief die maandag de deur uitging, had op zijn laatst zondag op de bus gemoeten.

De zandwinners geloofden hun oren niet, zegt directeur Meijnen van Nederzand BV, het samenwerkingsverband van zandwinners dat het gat wil graven. 'We hebben nog zó tegen de provincie gezegd: denk eraan dat je goedkeuring onthoudt aan het gemeentelijke bestemmingsplan. En dan doen ze het één dag te laat. Een afschuwelijke stommiteit.'

In Maasbommel is de blunder met grimmige voldoening ontvangen. 'Een vorm van gerechtigheid', aldus Lippens, die al jaren volhoudt dat de zandwinning onnodig is omdat er zand genoeg is in Nederland. Wethouder Van Zwam wil de vertraging aangrijpen om de provincie en zandwinners warm te maken voor een alternatief, het plan Over de Maas, een buitendijkse zandwinning. 'Dat levert minder op, maar het is een perfect stukje zand.'

Voor de zandwinners is dat onbespreekbaar. 'We hebben in Maasbommel geïnvesteerd', zegt Meijnen. 'We hebben grond verworven. Dat loopt in de miljoenen guldens.' Hoeveel vertraging het gat van Maasbommel heeft opgelopen is onduidelijk. De provincie hoopt op een halfjaar, Meijnen rekent op minimaal een jaar.

Meer over