Nieuws

Omikrongolf in ziekenhuizen kan nog komen, maar het doembeeld van volle ic’s is ver weg

De ziekenhuiscijfers dalen, veel Europese landen versoepelen de maatregelen, maar toch blijft het OMT behoedzaam. Hoe komt dat? Wat zeggen de cijfers uit andere landen over wat er nog in Nederland zou kunnen gebeuren?

Serena Frijters en Xander van Uffelen
RIVM-directeur Jaap van Dissel donderdag tijdens een hoorzitting  in de Tweede Kamer. Beeld Bart Maat / ANP
RIVM-directeur Jaap van Dissel donderdag tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer.Beeld Bart Maat / ANP

Ontkoppeling met besmettingen

De omikrongolf heeft in Nederland de ziekenhuizen nog nauwelijks bereikt. Terwijl de besmettingen al drie weken hard aan het stijgen zijn, is de bezetting in de ziekenhuizen al die weken blijven dalen. Het aantal patiënten op een verpleegafdeling daalde in die periode van 1.285 personen naar 821 op vrijdagmiddag. Op de intensive care zakte de bezetting in drie weken tijd van 481 patiënten naar 287.

Bij eerdere corona-uitbraken waren de gevolgen van hogere besmettingscijfers al na zeven tot tien dagen zichtbaar in de ziekenhuizen. Bij de huidige uitbraak is de trend in de ziekenhuizen echter losgekoppeld van die van het aantal besmettingen. Deze ontkoppeling is een gunstig teken en een signaal dat omikron minder ziekmakend is dan eerdere coronavarianten. Het feit dat nu vooral jongeren besmet raken – bij 60-plussers zijn de cijfers redelijk stabiel – kan ook bijdragen aan een minder grote instroom in het ziekenhuis.

Het Outbreak Management Team (OMT) houdt er echter rekening mee dat de opnamen in ziekenhuizen de komende dagen en weken alsnog zullen reageren op de enorm hoge besmettingsaantallen. Op de verpleegafdeling is deze trendbreuk heel voorzichtig te zien. De laatste dagen komen er weer iets meer nieuwe patiënten in het ziekenhuis. De afgelopen zeven dagen zijn er gemiddeld 120 nieuwe patiënten opgenomen, dinsdag lag dat weekgemiddelde op 111. Op de intensive care dalen de cijfers gestaag verder.

Voor het OMT is de dreiging van oplopende aantallen reden om voorzichtig te blijven, zo schetste Jaap van Dissel donderdag in de Tweede Kamer. Hij verwijst daarbij vooral naar het hoge aantal ziekenhuispatiënten in omliggende landen.

Ziekenhuizen elders voller

De ziekenhuizen zijn in andere landen inderdaad voller. Deze situatie is mede ontstaan doordat in landen als Denemarken, Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk minder coronaregels gelden, die ook nog eens sneller zijn versoepeld. Het Verenigd Koninkrijk heeft duidelijk de piek gepasseerd, maar in andere landen is zowel bij nieuwe ziekenhuisopnamen als bij de bezetting nog sprake van een stijging. Het is ingewikkeld om te voorspellen hoe de buitenlandse trends zich in Nederland zullen vertalen, ook omdat elk land andere keuzen maakt over opname in het ziekenhuis.

Bovendien blijkt bij een deel van de patiënten – circa eenderde – pas corona te worden gevonden nadat zij voor een andere oorzaak in het ziekenhuis zijn beland. Enige indicatie geven de buitenlandse cijfers wel. Vanwege signalen over een kortere ligduur van omikronpatiënten geeft de ziekenhuisbezetting meer informatie dan de instroomcijfers. Als veel opgenomen patiënten snel het ziekenhuis verlaten, is de druk minder hoog dan als de gemiddelde patiënt wekenlang in het ziekenhuis ligt.

In Denemarken, waar omikron al eerder toesloeg, liggen 821 coronapatiënten in het ziekenhuis. Omgerekend naar Nederland zou de Deense situatie hier 2.450 patiënten opleveren. In België en het Verenigd Koninkrijk zijn de ziekenhuizen iets voller. Met die scenario’s zou in Nederland de bezetting nog vijf keer hoger kunnen uitpakken. Ruim vierduizend patiënten in de Nederlandse ziekenhuizen zou een nieuwe piek opleveren en tot hoge druk leiden, maar zou voor een korte periode vermoedelijk nog hanteerbaar zijn. De reguliere zorg komt dan wel weer onder druk te staan.

De situatie in Frankrijk is momenteel het ongunstigst, deels veroorzaakt door patiënten met de deltavariant. De ziekenhuisbezetting is daar een factor acht hoger dan in Nederland, wat omgerekend zo’n zevenduizend patiënten zou opleveren. Vanwege dergelijke getallen blijft het OMT nog altijd voorzichtig.

Intensive care blijft rustig

Op de intensive care zijn de problemen in omliggende landen minder groot dan op de verpleegafdelingen. Ook hier zijn de cijfers in Frankrijk het minst gunstig, maar daar daalt de ic-bezetting de laatste week weer na een hoge piek. De ic-bezetting is in Frankrijk omgerekend naar inwonertal drie keer hoger dan in Nederland. Mocht Nederland in het Franse scenario terechtkomen, dan zou dat een kleine 900 patiënten op de ic opleveren. Dat is iets meer dan de 841 covidpatiënten die eind april op de Nederlandse ic’s lagen.

In andere buurlanden is de druk op de intensive care aanzienlijk lager. In België en Duitsland liggen relatief twee keer zoveel coronapatiënten op de ic als in Nederland, maar is ondanks omikron ook al enige weken sprake van een daling. In Denemarken en het Verenigd Koninkrijk is de bezetting op de intensive care relatief zelfs lager dan in Nederland. Het doembeeld van overbelaste ic’s is verder weg dan in eerdere fasen van de coronacrisis.

Meer over