Reportage

Omikron rukt op, maar ‘de kinderen gaan toch echt naar opa en oma’

Muziekdocent Odette Sorber en haar gezin thuis in Den Bosch. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Muziekdocent Odette Sorber en haar gezin thuis in Den Bosch.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het demissionaire kabinet maant vooral families met jonge kinderen tot voorzichtigheid, met de omikronvariant en de feestdagen in het vooruitzicht. Maar juist de schoolsluiting maakt het gezinsleven tot een chaos. De ‘gezinsbubbel’ is een illusie, wat kan wél?

Nick de Jager

‘Liever geen speelafspraken, bezoekjes aan de ballenbak en zeker niet aan opa en oma.’ Bij de aankondiging van de schoolsluiting, afgelopen dinsdag, drukte premier Mark Rutte de ouders op het hart de komende week binnen te blijven met hun kinderen. Blijf zo veel mogelijk in de bubbel van het eigen gezin, was zijn ‘dringende vraag’.

Hoewel het demissionaire kabinet scholen verzoekt om afstandsonderwijs voor te bereiden, blijft de schoolsluiting in eerste instantie beperkt tot 10 januari. Maar om die ene werkweek het contact te beperken tot één gezinsbubbel is al een onmogelijk plan, stellen de ouders van basisschoolkinderen – vanwege de werkende ouder en het welzijn van het kind. Het wordt kiezen of delen tussen de bubbels. Dit zijn de meest voorkomende opties.

De familiebubbel

‘Sorry meneer De Jonge, maar ze gaan toch echt naar opa en oma’, zegt een lachende moeder vrijdagochtend voor de hekken van RKBS de Duinsprong, een basisschool in het Noord-Brabantse Drunen. Uit een rondgang van de Volkskrant langs een speeltuin, een schoolplein en diverse onlinekanalen komt een duidelijk beeld naar voren. De oproep om opa en oma tot Kerst met rust te laten, is bij voorbaat kansloos.

Tweeverdieners kunnen de tijdsverdeling vaak al niet rond krijgen zonder oppassende grootouders, laat staan nu ook de school en de buitenschoolse opvang gesloten zijn. Voor veel ouders kwam de schoolsluiting te laat om vrij te vragen. Alsof een wielrenner een week van tevoren te horen krijgt dat hij een zware bergkoers moet rijden, en dan ook nog eens zijn ploeggenoten niet mag meenemen.

Wat meespeelt in de overweging van ouders is dat opa en oma het zelf prima vinden hun kleinkind te ontvangen. Met een boosterdosis in hun bloed is het gevaar van corona gevoelsmatig verdwenen, ondanks de oprukkende omikronvariant. ‘Het risico vind ik te verwaarlozen’, zegt opa Jan Broer in een speeltuin in Houten, nadat hij even daarvoor als doelman zijn voetballende kleinkinderen het scoren belette. ‘Mijn zoon kan zo blijven werken en de kinderen vinden het prachtig als opa en oma komen.’

De vriendjesbubbel

Wie opa en oma toch wil ontzien, komt bij buurt- of klasgenoten uit. Hier en daar hebben ouders WhatsApp-groepen opgetuigd om elkaar uit de brand te helpen: als de kinderen elke dag bij iemand anders verblijven, hoeft ieder maar één dag vrij te nemen.

Eveline Hund, moeder van twee kinderen uit groep 3 en 6, bood zelf aan om opvang te bieden aan een klasgenoot van een van haar kinderen. Omgekeerd gaan haar kinderen één dag naar die ouders. ‘Dan belasten we de school ook niet met noodopvang. Sowieso lijkt dit mij ook veiliger.’

Ouders erkennen wel degelijk gevoelig te zijn voor de woorden van het demissionaire kabinet, maar menen toch de spelregels te moeten oprekken. De meerderheid van de ondervraagden zegt komende week een keuze te maken: grootouders óf vriendjes.

Een schoolsluiting maakt niet immuun voor de sociale behoeften van een kind, benadrukken veel ouders. ‘Als je tegen mijn kinderen zegt dat ze de hele week binnen moeten blijven, worden ze knettergek. En ik ook’, zegt moeder Kirsten op het schoolplein in Drunen. ‘Mijn voetballertje moet buiten kunnen rausjen. Dat vind ik belangrijker dan dat hij misschien besmet raakt.’

Het is een zoektocht naar waar kinderen ‘genoeg aan hebben’, zegt de Bossche muziekdocent Odette Sorber. ‘We hebben bij vorige lockdowns geleerd hoe fijn we het met ons vijven hebben’, zegt ze over haar gezin. Komende week blijven schoolvrienden dan ook uit het zicht. ‘Maar we hebben wel een paar leuke gezinnen in de straat. Met die kinderen zullen ze vast gaan spelen.’

De schoolbubbel

Ouders die echt niet anders kunnen, mogen de kinderen in overleg met hun school naar de noodopvang sturen. Dan vangt de onderwijsinstelling hen op.

Veel scholen smeken ouders om zelf naar oplossingen te zoeken. Uit epidemiologisch oogpunt is dat te verklaren. De noodopvang creëert veel ‘onnodige’ ontmoetingen tussen verschillende leerlingen, en bovendien tussen kinderen en docenten. Ook voor leraren is het bijna Kerst.

Toch hoort opvang in zulke weken bij de maatschappelijke functie van een school. Het is niet de bedoeling dat een GGD-medewerker thuisblijft omdat haar of zijn kind nergens terecht kan. Daarom moet noodopvang beschikbaar zijn als minimaal één van de twee ouders een ‘cruciaal beroep’ heeft. Het is ook niet eerlijk de hele last op de schouders van die andere ouder te leggen, bij zo’n weinig fijnmazige maatregel.

Volgens Lobke Vlaming van het informatiepunt Ouders & Onderwijs hebben enkele scholenkoepels (soms samen met alle basisscholen in de regio) op eigen houtje besloten daarvan af te wijken: alleen kinderen uit gezinnen met twéé ‘cruciale’ beroepen zijn welkom. Een interne mail met die boodschap van een school in Amsterdam is ingezien door de Volkskrant.

Maar onderwijsinstellingen mogen dat helemaal niet zelf beslissen, reageert het ministerie van Onderwijs. Ouders kunnen zich melden bij de Onderwijsinspectie als een school niet voldoende noodopvang aanbiedt. Die zal dan ‘in gesprek gaan’ met de instelling.

Roompotbubbel

Eén groep ouders blijft de komende week ver van schoolvriendjes en opa en oma, maar niet per se om epidemiologische redenen. De Nederlandse vakantieparken Center Parcs, Roompot, Landal GreenParks en Libéma zagen allemaal een opvallende stijging van het aantal boekingen nadat bekend was gemaakt dat de scholen eerder dichtgaan.

Meer over