Om 16.29 uur barst het Tahrirplein los in gejuich

DOOR ROB VREEKEN IN CAÏRO

Als voorzitter Farouk Sultan van de kiescommissie zondagmiddag om 16.29 uur via een live-verbinding dan toch eindelijk het verlossende woord spreekt, barst het snikhete Tahrirplein los in uitzinnig gejuich. Mohammed Morsi wordt de eerste democratisch gekozen president van Egypte.

Het grootste land van de Arabische wereld is op het nippertje ontsnapt aan een reprise van het militair regime, onder generaal Ahmed Shafiq. Maar met de verkiezing van diens tegenkandidaat - met exact de 51,7 procent die het Morsi-kamp al had geclaimd - begint het land aan een periode van een korzelig machtsevenwicht tussen de strijdkrachten en de Moslimbroederschap. Morsi is immers ook het eerste islamistische staatshoofd van Egypte, een ongekende ervaring voor een land waar militairen zestig jaar alle macht hadden. In dat bolwerk is nu een bres geslagen. Heel Egypte lijkt daarom feest te vieren, zondagmiddag op het Tahrirplein, maar dat is gezichtsbedrog. Half Egypte viert feest, hooguit. De andere helft denkt er het zijne van.

Morsi moet nu bewijzen een regering te kunnen smeden waarin veel meer mensen zich kunnen herkennen dan zijn 25 procent uit de eerste stemronde. Lippendienst heeft hij daaraan al volop bewezen: zijn ploeg zal 'inclusief' zijn, met christenen, vrouwen en niet-islamisten. Zei hij 'islam', dan was het woord 'gematigd' niet ver weg.

De Moslimbroeders hebben niet álle bondgenoten uit het anti-Mubarakfront van zich vervreemd. Ahmed Maher, voorman van de 6 April-beweging, zegt 'erg gelukkig' te zijn met Morsi's zege. 'De meeste revolutionairen vieren feest op straat.' Zelf heeft hij zich zojuist daaraan onttrokken. Niets is via de rustige telefoonlijn te horen van het vuurwerk en het 'Morsi! Morsi!' dat tot 's avonds laat de toon zet in hartje Caïro. 'We gaan vanavond vergaderen: Moslimbroeders, 6 April en anderen. Of we zelf ministers leveren weet ik niet, maar er moeten liberalen in de regering.'

Ook op het Tahrirplein is 6 April zichtbaar (logo met zwarte vuist), evenals Kefaya (Genoeg), in 2004 de eerste groep van de jeugdige protestbeweging. 'Ons belangrijkste doel is bereikt: geen voortzetting van het Mubarak-regime', zegt de 32-jarige advocaat Elhusseiny Abodeaf onder de gele Kefaya-vlag. 'Wij staan hier samen met de Moslimbroeders. Maar als Morsi straks de revolutie in de steek laat, zeggen we ook tegen hem: genoeg!'

Toch zijn zulke nuances schaars op het plein, waar de Moslimbroederschap dominant is. Als zondag om half vijf - de menigte luistert dan al een uur aandachtig naar het formalistisch geneuzel van Farouk Sultan - het historische Morsi-moment komt, legt Mohammed Abdulhamed zijn witte Morsi-vlag op de grond. De boer uit Kanna - groen gewaad, baard, slippers - kust zijn president op de neus. In de vlaggenzee om hem heen wordt gejoeld, gelachen, mensen vallen elkaar om de hals. Een enkeling wordt flauwgevallen weggedragen. In de schaduw van het tentenkamp brengt Wael Samir, een 40-jarige accountant uit Giza met een laptop, de wereld op de hoogte via Facebook. 'De geboorte van het nieuwe Egypte!', lacht hij.

De werkelijkheid is minder feestelijk. President Morsi neemt binnenkort plaats op een zetel waarvan de poten vervaarlijk zijn doorgezaagd. Het leger heeft veel macht aan zich getrokken. Op de immense bevoegdheden zoals Mubarak die had, hoeft Morsi niet te rekenen.

Ze zouden bij hem ook in rare handen zijn. De 60-jarige ingenieur is niet bepaald klaargestoomd voor het hoogste ambt. Hij is van eenvoudige komaf, promoveerde in de jaren tachtig in Californië, waar hij enkele jaren doceerde (twee van zijn vier kinderen hebben een Amerikaans paspoort), en gaf zijn krachten vervolgens aan het clandestien genootschap.

Hij gold als een sociaal conservatieve apparatsjik, charisma is hem vreemd. Toen diskwalificatie dreigde voor de kandidaat van de Moslimbroeders, Khairat el-Shater, werd op het nippertje Morsi naar voren geschoven. Het 'reservewiel', volgens grappenmakers. Egypte kreeg het reservewiel.

Zijn verkiezing is 'een grote stap in de overgang naar democratie', zegt Omar Ashour van het Brookings Doha Center, die in Caïro is. 'Sommigen zullen bedenkingen hebben over de islamitische dimensie, maar dit is nu eenmaal de uitkomst van het democratisch proces.' De vraag is of Morsi zijn belofte van een brede coalitie waarmaakt. Dat bepaalt ook zijn eigen overlevingskansen in het gevecht met de generaals. Ashour: 'Als hij de publieke steun die hij nu geniet weet te behouden, kan hij terrein terugveroveren op de militairen.'

Van teruglopende publieke steun was gisteravond laat op het Tahrirplein volstrekt niets te merken. Het feest ging een lange nacht in.

undefined

Meer over