Olympische kampioenen vallen van hun voetstuk

Bij de Olympische Spelen in Sydney maakten ze allebei indruk met hun olympische triomf. Pieter van den Hoogenband zegevierde op het koningsnummer - 100 m vrije slag -, Mark Huizinga was de sterkste judoka in de klasse tot 90 kilo....

Van onze verslaggever John Volkers

Op zijn nummer, in zijn domein, het bad met de snelste mannen van de wereld, leed Pieter van den Hoogenband de nederlaag die hem nog zeker twee jaar zal achtervolgen. Pas bij de volgende wereldtitelstrijd, in 2003 in Barcelona, zal de Nederlander de kans krijgen de 100 meter vrije slag op het hoogste niveau weer naar zijn hand te zetten.

Tot dan zal de olympisch kampioen moeten zeggen: Anthony Ervin, jij aardige Afro-Amerikaanse jongen, jij bent de wereldkampioen op de 100 vrij. Misschien kan Van den Hoogenband er naar goed Japans voorbeeld een lichte buiging bij maken.

Het meesterschap van Ervin, een 50-meterspecialist, op het echte sprintnummer zal de Nederlander aanzetten tot een inhaalrace zonder weerga. Hij gaat weer de gretige pupil worden die hij was in het olympisch jaar. Hij zal weer trainen dat de stukken er vanaf vliegen.

'Ik wil weer meedogenloos en onoverwinnelijk zijn', was gisteren de reactie waaruit forse plannen voor de toekomst spraken. Pieter van den Hoogenband was op zijn ziel getrapt en iedereen die hem kent, zei dat hij nog nooit zo was aangetroffen. Het gezicht was als van glas, breekbaar, met een paar stevige barsten erin. Het lijf loom, de geest pijnlijk getroffen.

Toen hij als eerste en solo de zaal voor de officiële persconferentie betrad, maakte hij een wrang grapje. 'Ben ik tenminste nog ergens eerste in.' Van den Hoogenband leed deze week op vier nummers vier nipte nederlagen.

Op de 4x100 vrij werd dat ervaren als een bonus voor hard werken van een hele ploeg en was de kopman blij met de beste splittijd ooit, 47,02. De 46'er werd voor later in de week voorspeld. Op de 50 meter had een iets betere start - de benen gingen ongecontroleerd gespreid - goud kunnen opleveren. Nu mocht Ervin nog oogsten en over twee jaar in Barcelona zou het ook op de halve afstand anders zijn, zo werd voorspeld.

Op de 200 meter bleek de supervorm van de Australische alleskunner Thorpe te veel van het goede. Van den Hoogenband kon er genoegen mee nemen. Hij moet zich misschien hebben afgevraagd of hij dat nummer niet beter had kunnen laten schieten, teneinde energie te sparen. 'Maar ik wilde racen tegen Thorpe, de confrontatie aangaan. Zo ben ik.'

Op de 100 meter evenwel, zijn nummer waarin hij in '99 de macht overnam van de Rus Popov, zou het allemaal moeten gebeuren. VdH toonde zich inmiddels gespannen, ging vragen uit de weg, moest wel heel lang in het uitzwembad liggen en wekte nooit de indruk van de niets ontziende kampioen die de tegels uit de muur zou zwemmen.

In zo'n week kwam Pieter van den Hoogenband, het zondagskind dat betere dagen heeft gekend, nimmer in de roes die hij zo graag had bereikt, de tunnel van succes die hij in '99 in Istanbul en vorig jaar in Sydney zonder moeite kon vinden. Nu was de afslag naar de totale geestelijke afsluiting lastiger te vinden.

Hij klaagde gisteren voorzichtigjes, want hij wilde absoluut niet de indruk geven een verliezer met 'zwakke excuusjes' te zijn, over de vele aandacht die hij ook weer in Japan had gekregen. Drie camera's achter hem aan, tot in de kleedkamer, daar is hij aan gewend. Heldenverering door het hotelpersoneel, dat was wennen.

'De hele dag komen mensen aan je deur, met eten, om schoon te maken, of met extra handdoeken. Onbewust heeft het me toch een beetje afgeleid. Terwijl ik van jongsaf van mijn trainer Jacco Verhaeren heb geleerd dat ik elk moment van de dag moet kunnen winnen, dat ik 's nachts wakker gemaakt kan worden om voor een wereldrecord te zwemmen.'

In Fukuoka betaalde Van den Hoogenband vooral de prijs voor een mindere voorbereiding. De winter was voor het grote genieten, de conditionele inhoud van de topzwemmer raakte verwaarloosd. Ter illustratie: zijn opening in de race over 100 meter was een tiende beter dan zijn wereldrecord: op de terugweg verloor hij op het schema.

De kampioen van Sydney moest in Japan de traditionele last van een post-olympisch seizoen dragen. In 1997, bij de EK in Sevilla, ging ook van alles mis. 'Als er bij mij ook iets misgaat, dan gaat het goed mis.'

Er was één troost na de race waarin de gevreesde Thorpe slechts vierde werd: het wereldrecord van vorig jaar was onaantastbaar gebleken.

Zijn doelen, een verbetering van het eigen wereldrecord, de herovering van zijn Europese hegemonie en eindelijk die wereldtitel op de 100 vrij, stapelen zich op voor Van den Hoogenband. Hoe beroerd verliezen deze week ook voelt, zeker als dat vier keer op rij gebeurt, maar hij heeft in elk geval weer zin in zwemmen.

Meer over