Olmert kiest voor overleven

Avigdor Lieberman stelde ooit voor Teheran in puin te leggen. Met zijn toetreding tot de regering-Olmert is ‘de zwarte vlag’ boven Israël gehesen, vindt de vredesbeweging....

Het eerste burgerverzoek heeft Avigdor Lieberman als beoogd Israëlisch vice-premier en minister voor Strategische Dreiging al binnen. Het onderwerp: ‘Uw belofte nakomen.’ De afzender: een bewonerscomité van Sderot, de Israëlische provincieplaats die bijna dagelijks het doelwit is van Palestijnse zelfbouwraketten uit Gaza.

Als gebolsterd oppositieleider van de extreem-rechtse Yisrael Beitenu-partij had Lieberman een paar maanden geleden wel een plan tegen de raketten paraat. ‘Verwoest de huizen van alle Hamas-leiders en verander Beit Hanoun (de stad in Gaza van waaruit de raketten worden afgevuurd, red.) in een groot voetbalveld.’

Het is een oplossing waar het radeloze bewonerscomité Lieberman even aan heeft herinnerd. Het is ook een oplossing in Lieberman-stijl: in 1998 stelde hij voor de Aswan-dam in Egypte te bombarderen en in 2001 suggereerde hij de Iraanse hoofdstad Teheran in puin te leggen. Geen halve maatregelen, dat is waar de immigrant uit de Sovjet-Unie zich, eufemistisch verwoord, op voor laat staan.

De 48-jarige Avigdor ‘Yvette’ Lieberman heeft zich in tien jaar een weg gebaand naar de top. Woonachtig in een nederzetting op de Westoever, portretteert hij zichzelf graag als redder van de joodse staat. Sinds maart heeft Yisrael Beitenu elf zetels in de Knesset, de klassiek-rechtse Likud-partij heeft er twaalf.

Ooit was hij de regelaar achter de schermen van Likud-premier Benyamin Netanyahu. En naar verwachting betrekt hij deze week een werkkamer in het kantoor van premier Ehud Olmert voor wie hij ‘een ordelijk besluitvormingsproces zal voorbereiden en onderhouden’ met betrekking tot onder meer de atoomdreiging uit Iran.

De opkomst van Lieberman vervult de laatst overgebleven politici op links en de Israëlische Arabieren in Haifa, Jaffa, Nazareth en in de ‘Arabische driehoek’ met afgrijzen. De Palestijnse Autoriteit, Europese diplomaten, de hoofdcommentaarschrijver van The New York Times – ook zij hebben zich al de haren uit het hoofd getrokken.

Olmert is met Lieberman in zee gegaan om zich te verzekeren van de steun van de Yisrael Beitenu-fractie. Zijn regering heeft dan een riante basis van 78 zetels in de 120-koppige Knesset. In een moeite door neemt hij ook de fiere rechtse oppositie de wind uit de zeilen.

Zo hoopt Olmert de levensduur van zijn steeds wankeler kabinet te kunnen verlengen. Het is een stap uit berekening, niet uit ideologische overtuiging. Welke koers zijn brede coalitieregering gaat varen, is dan ook onduidelijk.

De aanhang van Yisrael Beitenu (Israël Ons Huis) bestaat vooral uit Sovjet-immigranten, van wie er een miljoen in Israël wonen. Veel ideeën van de partij zijn racistisch en keren zich tegen de 1,3 miljoen Israëlische Arabieren. Zijn voorstel de joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever uit te ruilen tegen de ‘Arabische driehoek’ is berucht. Hij wil de Israëlische Arabieren die daar net buiten de Westoever wonen gedwongen overhevelen naar de Palestijnse Autoriteit, waarbij ze hun Israëlische nationaliteit kwijtraken.

Langzaam heeft Lieberman zijn retoriek verder opgeschroefd. Israëlische Arabieren die de Onafhankelijkheidsdag niet meevieren, moet de nationaliteit worden afgenomen. En Israëlisch-Arabische parlementariërs die met afgevaardigden van de Palestijns-islamistische Hamas-beweging praten, moeten, naar het voorbeeld van ‘het Neurenberg-tribunaal’, worden geëxecuteerd.

‘Met de toetreding van Lieberman tot de regering is niet slechts de coalitie veranderd – er is een zwarte vlag gehesen boven Israël’, schreef de vredesbeweging Gush Shalom in een advertentie.

Het is de teneur van veel commentaren en opiniestukken, die elkaar in doemvoorspellingen naar de kroon steken. Maar van een publieke golf van verontwaardiging is geen sprake. Voor zover Israëli’s de door schandalen geteisterde politiek niet de rug hebben toegekeerd, is de stemming drastisch verhard sinds de verkiezingsoverwinning van Hamas, de oorlog met Hezbollah en de dreigementen van Iran.

Zelfs het centraal comité van de Arbeidspartij, die onder Amir Peretz een sociale agenda zegt na te streven, zag zondag in de toetreding van Lieberman geen reden de regering-Olmert te verlaten. ‘We hebben het over een man met een extreem en duidelijk wereldbeeld dat woedend maakt’, zei Peretz tot zijn partijgenoten. ‘We blijven in de regering om te voorkomen dat zijn ideeën worden uitgevoerd.’

Meer over