Oldie-Show

Midden op het Donaukanaal, even voorbij de Friedensbrücke, sommeert de schipper ons een paar minuten flink schrap te zetten. De waarschuwing komt niets te vroeg: de Vindobona begint opeens bedenkelijk naar bakboord over te hellen....

Arme DDSG. De eerbiedwaardige Donau-Dampfschifffahrtgesellschaft, opgericht in 1829 en lange tijd de grootste zoetwaterrederij ter wereld, is naar de kelder. Na de liquidatie konden vorig jaar nog enkele passagierslijnen onder nieuwe vlag in de vaart worden gehouden, maar veel glans straalt van die magere vloot aan de Rotenturmufer niet af. De Vindobona (de oude Latijnse naam van Wenen) is weliswaar door het bejaarde schildergenie Friedensreich Hundertwasser in een 'varend kunstwerk' veranderd, maar het groen-paars-gouden resultaat roept toch meer associaties op met de Efteling dan met de lokkende verten van de Donaudelta.

Ooit was de DDSG de Oriënt Express van het water. In het stoomtijdperk zakte de Weense beau monde in luxe en comfort de rivier af, op weg naar de elegante vakantiebestemmingen aan de Zwarte Zee. De boekwinkels in Wenen liggen vol herinneringen aan die mooie tijd. Meer dan nostalgie zit er ook niet in: het was de oorlog in Joegoslavië die aan de vrije vaart over de Donau een einde maakte en zodoende bijdroeg aan de ondergang van het 165-jarige staatsbedrijf.

Wat resteert onder de nieuwe naam Blue Danube Schifffahrt heeft bescheiden aspiraties. De rederij vaart niet verder dan Boedapest, en richt zich met zijn Schnellboot-dienst ook op zakelijk verkeer ('Stau- und stressfrei nach Budapest!'). Het zomer-programma biedt thema's als Im Gedenken an den King des Rock 'n' Roll (met aan boord de Elvis-imitator Jacky Cleever), Wild West-Fahrt am Donauschiff (met Harry Bonanza & Band) of een Oldie-Show met Mandy von den Bambis.

Nee, de goeie oude tijd bestaat ook op de Donau niet meer. Het zijn überhaupt hoogtijdagen voor de nostalgie. De complete identiteit van het land staat in de steigers. De veranderingen dringen op vanuit het oosten, van waaruit immigranten uit alle Balkanregionen binnenstromen, maar ook in het westen doemen bedreigende ontwikkelingen op.

In café Raimund, waar nog altijd het portret van Kaiser Franz Joseph hangt, loopt de ober te mopperen: zelfs het Kaffeehaus, dat bastion van onveranderlijkheid, wordt niet ontzien. De gezellige rondbuikige Oostenrijkse bierfles moet binnenkort het veld ruimen voor het zuinige Nordrhein Westfalen-type, het Duitse model waarin het bier volgens de EG-richtlijnen langer fris blijft.

'Ist denn niemals Ruhe?', vraagt de progressieve Falter zich af in zijn commentaar, om er de verzuchting aan toe te voegen '. . .dass es wieder einmal DIE DEUTSCHEN sind, die uns über den Tisch ziehen'. Nee, Wenen deelt de lakens niet meer uit. Wil de stad nog een beetje meekomen, dan heeft zij een völlig neues Bild nodig. Wat dat beeld moet worden? Niemand die het weet. Milaan is de modestad, Frankfurt heeft zijn banken, maar wat heeft Wenen anders te bieden dan oude glorie? Misschien kan de stad de blik beter op de Balkan richten: als 'Ostmitteleuropa-Kompetenzzentrum' hebben we een toekomst, zeggen de kranten op de leestafel.

Op het Donaukanaal worstelt een pimpelpaarse Vindobona in walstempo tegen de stroom op.

Erik van den Berg

Meer over