op het tweede gezicht

Olaf Scholz is de leider waar Duitsers van houden: taai en zonder fratsen

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: Olaf Scholz. Op plagiaat, affaires en grote gebaren is de nieuwe Duitse bondskanselier nooit betrapt, op taaiheid en zitvlees des te meer.

Olaf Tempelman
null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Hoe beter de leiders, hoe minder aandacht ze opeisen, is een wijsheid uit het taoïsme. De Finse premier kent u niet, de Hongaarse wel. Als Olaf Scholz niet was aangetreden als Duitse bondskanselier, maar als premier van een, nou ja, onbelangrijker land, was hij elders in Europa vermoedelijk onbekend gebleven.

Hoe beter de democratie, hoe meer leiders er lijken op gewone inwoners. Wees op je hoede als er zonnekoningen aan de macht komen. Donald Trump of Boris Johnson zie je niet op een gemeentekantoor zitten, Olaf Scholz wel. Bekijk deze 62-jarige heer en je weet dat hij óók schoolhoofd, belastingadviseur, ICT’er, politiechef, supermarktmanager, notaris of bejaardentehuisdirecteur had kunnen zijn.

Man zonder sappige verhalen

Over Scholz is geconstateerd dat hij zo degelijk is dat hij niet eens plagiaat pleegde in zijn afstudeerscriptie (rechtswetenschap, 1984), een goede gewoonte onder Duitse politici. Over de premier van het Verenigd Koninkrijk circuleren minstens honderd sappige verhalen, over de negende kanselier van de Duitse Bondsrepubliek geen enkel. Zijn lievelingsgetal is 9. Hij heeft echtelijke noch buitenechtelijke kinderen. Hij is al sinds 1985 samen met SPD-collega Britta Ernst. Het echtpaar staat erom bekend dat het avonden doorbrengt met activiteiten waar veel mensen een hekel aan hebben, zoals lange debatten over de koers van de SPD.

Oscar Wilde zei dat hij niets tegen socialisme had, behalve dat het te veel avonden kostte. Scholz offert zijn avonden al op sinds zijn 17de , toen hij lid werd van de Jungsozialisten. Hij trainde zijn zitvlees in zijn jaren als arbeidsadvocaat, toen zijn lange werkdagen organisch overliepen in avondvullende SPD-vergaderingen.

‘Ik heb een hekel aan politici die zeuren dat hun werk zo zwaar is’, is een bekende Scholz-uitspraak. Uit zijn tijd als minister van Financiën dateert de bijnaam ‘Scholzomaat’. Hij had toen de gewoonte cijfers van ambtenaren ’s avonds nog eens na te rekenen. Als burgemeester van Hamburg werd hij uitgenodigd voor een ‘Olaf Scholz-gelijkeniswedstrijd’. Hij dacht de winst op zak te hebben, tót de organisatoren een opvouwbare roestvrijstalen vuilnisemmer tevoorschijn toverden en tot winnaar uitriepen. Scholz incasseerde zijn verlies met een degelijke glimlach, want met de proporties van zijn ijdelheid valt het mee. Bedenk hoe Donald Trump of Emmanuel Macron op zo’n vuilnisemmer zou hebben gereageerd.

Niet te veel afwijken van Angela Merkel

Wie had die emmer met precies zo’n degelijke glimlach begroet? Correct: Angela Merkel, de achtste bondskanselier. Er zijn mensen die het nieuwe SPD-kanselierschap terugvoeren op de bestendigheid van de sociaaldemocratie in Duitsland. Er is méér te zeggen voor de hypothese dat Duitse kiezers tegenwoordig op een bepaald soort leiderschap stemmen, in plaats van een politieke stroming, en dat ze met Scholz domweg het dichtst bij Merkel bleven. Annalena Baerbock van de Groenen viel niet af omdat ze plagiaat had gepleegd, maar omdat ze anders was. Armin Laschet kwam uit Merkels partij, maar liet zich te makkelijk visualiseren als Prins Carnaval in Aachen. Eén cruciaal adjectief dat Scholz al decennia aankleeft, werd ook telkens weer voor Merkel gebruikt: taai.

Flink wat historische successen van de sociaaldemocratie staan op naam van taaie politici gespeend van fratsen. Klaarblijkelijk krijgen die andersdenkenden makkelijker mee dan hemelbestormers. Een interessante vraag is of dat in Brussel ook zo werkt. Scholz wil de EU wegsturen van het neoliberalisme, en naar de Duitse bondskanselier wordt eerder geluisterd dan naar de Finse premier.

Meer over