NieuwsOekraïne

Oekraïne zoekt steun bij de Navo, spanning met Moskou loopt op

De Oekraïense president Volodymyr Zelenski wil dat de Navo haast maakt met de toelating van zijn land tot het militaire bondgenootschap als tegenwicht tegen de druk van Moskou. De spanning tussen Rusland en Oekraïne is de afgelopen tijd snel opgelopen.

Een Oekraïense patrouille surveilleert bij de frontlinie in de Donetsk-regio.  Beeld AFP
Een Oekraïense patrouille surveilleert bij de frontlinie in de Donetsk-regio.Beeld AFP

Zelenski had dinsdag een telefoongesprek met Navo-chef Jens Stoltenberg over de toenemende militaire dreiging van Rusland. De afgelopen tijd heeft Moskou een groot aantal eenheden naar de grens met Oekraïne gedirigeerd. Volgens Moskou gaat het slechts om een militaire oefening, maar Kiev ziet een verband met het toenemende geweld langs de grens met de republiekjes die pro-Russische separatisten met steun van Rusland hebben uitgeroepen.

Sinds het begin van dit jaar zijn al 23 Oekraïense militairen langs de frontlinie gesneuveld, terwijl in 2020 over het hele jaar vijftig militairen omkwamen.

In het gesprek met Zelenski verzekerde Stoltenberg dat de Navo vierkant achter de ‘soevereiniteit en de territoriale integriteit van Oekraïne’ staat. Ook Josep Borrell, de buitenlandcoördinator van de Europese Unie, sprak eerder de ‘onwrikbare steun’ van de EU voor Oekraïne uit.

Maar Zelenski wil dat het niet bij dergelijke steunverklaringen blijft. Volgens hem is het versnellen van de toetreding van zijn land tot de Navo de enige manier om Moskou en de pro-Russische separatisten in bedwang te houden.

‘Echt signaal’

De Oekraïense regering hoopt dat de Navo nog dit jaar deelname aan het Membership Action Plan (MAP) zal aanbieden, een samenwerkingsverband voor landen die lid hopen te worden van het bondgenootschap. Dat zou volgens Zelenski een ‘echt signaal’ aan het adres van Moskou vormen.

Het MAP-programma wordt door aspirant-leden gezien als een voorportaal van het bondgenootschap, maar de Navo hamert er altijd op dat het geen garantie geeft voor toelating tot het militaire verbond.

Bij zijn aantreden twee jaar geleden zei Zelenski dat hij alles op alles zou zetten om een einde te maken aan de oorlog die sinds 2014 in het oosten van Oekraïne woedt. Maar van een vredesregeling is nooit iets gekomen, ook al omdat Moskou beweert dat het niets met het conflict te maken heeft en weigert de separatisten onder druk te zetten. Zelenski’s beroep op de Navo laat zien dat hij iedere hoop op een akkoord met de separatisten en hun beschermheren in Moskou heeft opgegeven.

Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov waarschuwde dat toetreding van Oekraïne tot de Navo de zaak ‘alleen maar zal verslechteren’. Hij wees erop dat het Navo-lidmaatschap volstrekt onaanvaardbaar zal zijn voor een groot deel van de mensen die in de Donetsk- en Loehansk-regio’s in het oosten van Oekraïne wonen.

Westerse defensie-experts vragen zich af wat het Kremlin op het oog heeft met de troepenbewegingen langs de grens met Oekraïne en op de Krim, het Oekraïense schiereiland dat Rusland in 2014 annexeerde nadat de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj bij een volksopstand ten val was gebracht.

Rode lijn

Zeker is in ieder geval dat Moskou toetreding van Oekraïne tot de Navo als een rode lijn beschouwt die Kiev niet mag overschrijden. President Poetin gebruikte de omverwerping van het bewind van Janoekovitsj als argument om de Krim te bezetten. Moskou was bang dat het daardoor zijn marinebasis in de havenstad Sebastopol zou verliezen.

Met de inname van de Krim schond Rusland de afspraken die het in 1994 maakte in het zogenoemde Memorandum van Boedapest. Daarin beloofde Moskou de territoriale integriteit van Oekraïne te respecteren in ruil voor het besluit van Kiev de in Oekraïne gestationeerde kernwapens van de voormalige Sovjet-Unie op te geven.

Het is overigens nog zeer de vraag of de Navo zal ingaan op de Oekraïense smeekbeden om toegelaten te worden tot het bondgenootschap. Als Oekraïne lid wordt, betekent dat ook dat de andere Navo-landen verplicht zijn Oekraïne bij een militaire aanval op zijn gebied bij te staan. Dat zou tot een rechtstreeks conflict met kernmogendheid Rusland kunnen leiden.

Meer over