Oe-oe-oe-ooeee, aa-aa-aaa-aaaaah, zegt Jane

Apenonderzoekster Jane Goodall, ooit weggehoond, wordt in Utrecht als heldin onthaald.

Ianthe Sahadat

UTRECHT 'Oe-oe-oe-ooeee, aa-aa-aaa-aaaaah!' Jane Goodall (76) begroet haar zaal met een chimpanseegroet. Na enige aanmoediging krijgt ze eenzelfde begroeting terug. Een Indiana Jones op leeftijd laat zich vanonder zijn junglehoed flink gaan, maar twee blozende meisjes een rij verder doen niet voor hem onder.


Goodall, moeder van de apenobservatie, is in Nederland om lezingen te geven aan zakenmensen over passie en motivatie en om de Apenheul te bezoeken. Zaterdag is zij te gast op het Diergedragsymposium in Utrecht.


Vijftig jaar geleden begon Goodall met haar chimpansee-onderzoek in Gombe, Tanzania - toen nog een Britse kolonie. Zij was de eerste die ontdekte dat apen gereedschap gebruiken, een ontdekking die destijds door vooraanstaande gedragswetenschappers werd weggehoond.


Ook gaf zij haar apen namen en kende hen menselijke emoties als empathie, jaloezie of ongeduld toe - tot ontsteltenis van diezelfde wetenschappers. 'Maar wie kent zooloog Sir Solly Zuckerman nog?', vraagt de Nederlandse primatoloog Jan van Hoof, ook spreker zaterdag, de zaal. 'En Jane Goodall?' Gejuich. 'Precies.'


Een andere vooraanstaande spreker is Irene Pepperberg, de Harvard-onderzoekster die furore maakte met haar grijze roodstaartpapegaai Alex. Alex - inmiddels overleden - kende ruim honderd woorden, kon tellen, kleuren en vormen benoemen en snapte het begrip 'geen'.


Frida van den Berg, natuurgeneeskundig veterinair, wilde Pepperberg al jaren in levende lijve ontmoeten. 'Ze kan een papegaai het verschil laten aanwijzen tussen een rode driehoek en een blauw vierkant. Dat is toch fascinerend.' Zelf praat Van den Berg met dieren, ze masseert ze - haar eigen katten bijvoorbeeld - of helpt hen met aromatherapie. Recentelijk hielp ze een paard van een vriendin nog met bloesem van zijn angsten af.


Chantal Bänzinger (28) is samen met haar collega-vrijwilligers van het Kronenburgerstadspark in Nijmegen gekomen. Ze wil de trucs van de Amerikaans cross-species communication expert Kayce Cover graag uittesten op de dieren in het park.


In filmpjes laat Cover zien hoe zij haar paard, een wolf of een nijlpaard voedsel laat vinden, een object laat aanwijzen of een linkerflank laat toekeren. Student gedragsbiologie Tim van der Lans (20) is minder enthousiast. 'Ik geloof best dat dieren op haar geluidjes reageren, maar dat de dieren het begrijpen gaat me te ver.'


Roos van der Velde (20), derdejaars toegepaste biologie, had nog nooit van papegaai Alex gehoord, maar ze is 'enorm onder de indruk'. 'Dat je een papegaai kunt trainen tot op het niveau van een 6-jarig kind, wist ik echt niet. Ongelooflijk.' Binnenkort vertrekt ze naar Kenia voor een stage met apen. Ze specialiseert zich in de gedragsbiologie. 'Ik wil werken met dieren, voor dieren, niet voor mensen.'


Na de lezing van Goodall staat een blond meisje van een jaar of twintig op. 'Ik heb geen vraag, maar wil wel iets zeggen. Mevrouw Goodall, u bent mijn held.' Het meisje is zichtbaar ontroerd. Na haar woorden begint ze te klappen. Steeds meer twintigjarige Goodall-meisjes staan op. Sommigen houden een boek van de apenkenner omhoog, camera's flitsen. 'Thank you, Jane.'


Meer over