Obrador is de kandidaat van de gewone man

President Fox gaat weg en Mexico moet zondag een opvolger kiezen. De campagnes waren kostbaar en heftig. Maar er werd minder gediscussieerd dan met modder gegooid....

Van onze correspondent Cees Zoon

De López Obrador-blues dendert uit de luidsprekers wanneer de presidentskandidaat door de mensenoceaan op het grootste plein van Mexico waadt. Hij is vanzelfsprekend met de benenwagen gekomen, net als zijn meer dan 200 duizend aanhangers, want hij is de kandidaat van de gewone man. ‘Op 2 juli gaan we niet alleen winnen’ , zegt hij even later tot tevredenheid van de menigte, ‘maar ook zal duidelijk worden dat het geld niet altijd wint van de moraal en de waardigheid van ons volk.’

Het Zócalo, het centrale plein in het oude centrum van de megastad, is het natuurlijke theater voor de slotbijeenkomst van de campagne van Andrés Manuel López Obrador. Het is ‘zijn’ plein: vijf jaar lang huisde hij als gekozen burgemeester in het stadhuis hier. En het zal het plein blijven van de voorman van de linkse Partij van de Democratische Revolutie (PRD). Indien hij zondag wordt gekozen, steekt hij slechts schuin over om zijn intrek te nemen in het oude presidentiële paleis, dat zijn voorgangers decennia geleden hebben verruild voor een optrek in een aanzienlijk chiquere buurt.

Andrés Manuel López Obrador, in Mexico kortweg AMLO genoemd, heeft zich gekleed voor de gelegenheid. Geen open hemd, zoals gebruikelijk, maar een deftig zwart pak, zeg maar een presidentieel pak. Alleen opgefleurd met een felgele das, de kleur van zijn partij. En eenmaal op het podium verrast hij zijn aanhang en zijn critici met iets dat in de zes maanden lange campagne door geen enkele kandidaat, hemzelf incluis, is vertoond: hij houdt een inhoudelijk verhaal, zonder ook maar één keer zijn tegenstanders te beschimpen.

Dat was een paar dagen eerder wel anders bij Felipe Calderón. De kandidaat van de rechtse Partij van Nationale Actie (PAN) van de vertrekkende president Vicente Fox had voor zijn slotmanifestatie het Aztekenstadion afgehuurd, in een poging in te spelen op de voetbalgekte van het WK. Helaas voor hem was Mexico net een dag eerder uitgeschakeld.

Vanaf een ronddraaiend podium op de middenstip besteedde Calderón vrijwel zijn gehele spreektijd aan het uitkafferen van AMLO. Zijn positieve bijdragen bleven beperkt tot de belofte dat onder zijn presidentschap iedere Mexicaan niet alleen een baan krijgt, maar ook veilig over straat kan.

De slotakte van Calderón, ex-minister van Energie, was kenmerkend voor de campagne voor de presidentsverkiezingen, die al snel na de start ontaardde in een vuile oorlog waarin de kandidaten alle middelen aanwendden om hun tegenstanders in diskrediet te brengen. De PAN van Calderón speelde daarin de hoofdrol en smeet met geld voor een bombardement van tv- en radiospots. Alleen al in de voorlaatste week van de campagne zond de PAN niet minder dan 2300 spots uit. De verkiezingen in Mexico zijn mede daardoor de duurste in de wereld, op die in de Verenigde Staten na.

Vrijwel al dat geld ging op aan aanvallen op López Obrador: de ex-burgemeester is een leugenaar, omringd door corrupte figuren, een populist die het land verder in de schulden gaat steken en een economische crisis zal veroorzaken, en hij heeft dictatoriale neigingen.

Zoals elke linkse kandidaat in Latijns Amerika vandaag de dag werd AMLO uiteraard vergeleken met de Venezolaanse president Chávez, hoewel die tot op heden met geen woord heeft gerept over de Mexicaanse verkiezingen. Calderón moest zich in alle bochten wringen nadat hij had verklaard dat in Venezuela mensen het land niet meer uit mogen en dat de regering hun huizen en andere bezittingen afpakt, en dat López Obrador hetzelfde gaat doen in Mexico.

AMLO sloeg terug met onthullingen dat de zwager van Calderón multimiljonair is geworden dank zij contracten met de overheid in de tijd dat de kandidaat minister was. Volgens de derde kandidaat, Roberto Madrazo, zijn z’n beide tegenstanders door en door corrupt. Maar Madrazo is de leider van de PRI, die Mexico als eenheidspartij 71 jaar heeft bestuurd en die van de woorden politicus en corruptie synoniemen maakte.

Zijn laatste toespraak voor de verkiezingen besteedt López Obrador, die in de peilingen een lichte voorsprong heeft op Calderón, aan het uiteenzetten van zijn ‘alternatieve project’. Kernpunt is een serieuze wijziging in de economische politiek, een breuk met het neoliberalisme. Als het huidige economische beleid zo goed is als zijn opponent Calderón beweert, waarom zijn dan in de bijna zes jaar van het bewind van president Fox vier miljoen Mexicanen geëmigreerd naar ‘de overkant’ , zoals de Mexicanen de VS noemen?

‘Mijn alternatieve programma leidt niet tot schulden en belastingverhoging, zoals mijn tegenstanders zeggen’, betoogt López Obrador. Hij kan het financieren door de corruptie te bestrijden: ‘Ik heb altijd geloofd dat de corruptie niet alleen om morele redenen moet worden aangepakt, maar ook omdat dit fondsen vrijmaakt voor ontwikkeling.’ Daarnaast zal op het overheidsapparaat worden bezuinigd en komt er een einde aan fiscale privileges: ‘In Mexico betalen de rijken en invloedrijken geen belasting. Dat zal afgelopen zijn.’

De massabijeenkomst op het Zócalo wordt afgesloten met het door honderdduizenden meegezongen Mexicaanse volkslied. Een goede keus voor een linkse partij, want het volkslied is pittig als een ouderwets socialistisch strijdlied. Even daarvoor heeft López Obrador zijn aanhang gewaarschuwd niet te denken dat de zege al binnen is: ‘We gaan winnen, maar we moeten winnen met een ruime marge, zodat ze ons de overwinning niet gaan afpakken.’ Want als het ‘oude’ politieke Mexico één specialisatie heeft, dan is het wel het manipuleren van verkiezingsuitslagen.

Meer over